Η Γροιλανδία και το θαλάσσιο πέρασμα GIUK
Γράφει ο Απόστολος Τσιμογιάννης, Υποστράτηγος ε.α.
Η Γροιλανδία μοιάζει στον χάρτη με μια τεράστια λευκή κηλίδα στο βόρειο άκρο του Ατλαντικού, με έκταση περίπου 2.166.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όσο είναι συνολικά η έκταση Γαλλίας, Γερμανίας, Ισπανίας και Ιταλίας, αλλά με πληθυσμό μόνο 57.000 ανθρώπων.
Η Γροιλανδία διαθέτει από το 2009, εκτεταμένη αυτοδιοίκηση, με δική της κυβέρνηση και κοινοβούλιο, ενώ η Δανία διατηρεί τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας. Οι περισσότεροι κάτοικοι βλέπουν την ανεξαρτησία ως μακροπρόθεσμο στόχο και όχι ως άμεση ανάγκη, κυρίως για οικονομικούς λόγους, καθώς ένα τόσο αραιοκατοικημένο νησί , με μόνο έσοδα από την αλιεία, δεν μπορεί εξασφαλίσει την επιβίωσή του. Οι επιδοτήσεις από τη Δανία αποτελούν σημαντικό κομμάτι της οικονομίας.
Η Γροιλανδία, οριοθετεί το στρατηγικό θαλάσσιο φράγμα στο Βόρειο Ατλαντικό, το πέρασμα GIUK , δηλαδή Greenland, Island και United Kingdom, μια γραμμή ελέγχου/ φραγής της εξόδου από τον Αρκτικό κύκλο και γραμμή αμύνης, έναντι του εξερχόμενου Ρωσικού στόλου. Σημειωτέον ότι η περιοχή της Γροιλανδίας βρίσκεται στη συντομότερη διαδρομή για εκτόξευση πυραύλων, προς τις ΗΠΑ.
Για τη Ρωσία, αυτή η διαδρομή έχει μεγάλη σημασία για στρατιωτικές επιχειρήσεις, επειδή της παρέχει πρόσβαση σε όλους τους ωκεανούς του πλανήτη. Έτσι ακυρώνεται ο στρατηγικός αποκλεισμός της και η υποχρεωτική διέλευση του στόλου της μέσω του Βοσπόρου και των στενών των Δαρδανελίων.
Επίσης, η Γροιλανδία διαθέτει τεράστια ΑΟΖ, με ότι αυτό συνεπάγεται για όποιον ελέγχει το νησί.
Η χρήση του Βορείου διαδρόμου, της Αρκτικής αυξάνεται σταδιακά και από ειδικά Κινεζικά σκάφη, κατ’ αρχάς για εμπορικούς λόγους . Ήδη από το περασμένο Σεπτέμβριο ξεκίνησε η πρώτη τακτική γραμμή μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, συνδέοντας τα Ανατολικά λιμάνια της, με μεγάλα λιμάνια της Ευρώπης. Παράλληλα Κινεζικές ερευνητικές και επιστημονικές αποστολές έχουν παρατηρηθεί στη περιοχή.
Οι ΗΠΑ εδώ και καιρό θεωρούν ότι η Γροιλανδία αποτελεί ιδιαίτερο στρατηγικό σημείο για τις στρατιωτικές τους επιδιώξεις αλλά κυρίως για τη προστασία της Αμερικανικής ηπείρου. Η αμερικανική αεροπορική βάση «Pituffik Space Base» που βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, απέχοντας λιγότερα από 1.000 μίλια από τον Βόρειο πόλο, φιλοξενεί σύστημα αντιπυραυλικής ειδοποίησης, αλλά και εγκαταστάσεις επιτήρησης και ελέγχου.
Ο εναέριος χώρος του νησιού θεωρείται στρατηγικής σημασίας, τόσο για τις στρατιωτικές όσο και τις εμπορικές πτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η αυξανόμενη δραστηριότητα της Ρωσίας στον εναέριο χώρο της Γροιλανδίας έχει προκαλέσει ανησυχία και στη Δανία.
Ο Τράμπ έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τη Δανία, ότι δεν έχει χρηματοδοτήσει επαρκώς αμυντικές υποδομές στο νησί, ώστε να εξασφαλιστεί η άμυνά του, έναντι εχθρικών δυνάμεων και κατ’ επέκταση η αμυντική θωράκιση των ΗΠΑ.
Εκτιμάται ότι επιδιώκει να φέρει την κατάσταση στα άκρα, δημιουργώντας πανικό μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ και κυρίως των άμεσα ενδιαφερόμενων, ώστε να εξασφαλίσει την αύξηση της δαπάνης στρατιωτικών υποδομών, εκ μέρους της Δανίας.
Κινδυνεύει η ενότητα του NATO ;
Σε καμία περίπτωση. Άλλωστε η συμμαχία έχει ήδη δυναμώσει επιχειρησιακά, με την ένταξη Σουηδίας και Φινλανδίας, καθώς και με την αύξηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Πολωνίας και της Γερμανίας. Οι περισσότερες χώρες έχουν πλέον αποδεχτεί αύξηση των αμυντικών δαπανών και οι αρχηγοί των ΕΔ απαιτούν μεγαλύτερη προετοιμασία και επαναφορά της στρατιωτικής θητείας.
Επίσης λόγω και του αυξανόμενου κινδύνου από το Βόρειο πέρασμα, ο τίτλος της συμμαχίας είναι περισσότερο από ποτέ επίκαιρος. «North Atlantic Treaty Organization», δηλαδή οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου.
Οι πιθανότητες για εξαγορά ή προσάρτηση θεωρούνται απίθανες, αν και θα μπορούσε να επιδιωχθεί η ανεξαρτητοποίηση της Γροιλανδίας με τη πρόκληση δημοψηφίσματος , ώστε η όποια κυβέρνηση της μικρής και αδύναμης οικονομικά χώρας να ενδώσει σε μια μακρά συμφωνία «προστασίας και οικονομικής ενίσχυσης», που θα αποκλείει Κίνα και Ρωσία, ενώ παράλληλα θα εξασφαλίζει μονομερώς τα Αμερικανικά συμφέροντα.
Εδώ ταιριάζουν οι ρήσεις του Θουκυδίδη περί του ισχυρού: «Είναι αξίωμα γενικά παραδεγμένο, πως κανένα κράτος δεν μπορεί να κρατηθεί ελεύθερο αν δεν είναι στον ίδιο βαθμό ισχυρό με τα γειτονικά του κράτη.
