Το ελληνικό χρέος και η διεθνής “καταιγίδα”

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, σύμβουλος επιχειρήσεων – συγγραφέας

Έχει περάσει κάτι λιγότερο από ένας, ολόκληρος χρόνος από όταν έναν έγραφα το άρθρο Ξεμπερδέψαμε με το δημόσιο χρέος; όπου εξηγούσα ότι η πρόωρη αποπληρωμή χρέους έχει πάντα διπλή ανάγνωση και το ποσό θετικά επιδρά στην ουσιαστική μείωση του δημοσίου χρέους εξαρτάται από μια σειρά παράγοντες και κυρίως από τη δυνατότητα εναλλακτικής χρήσης και υπεραπόδοσης των κονδυλίων που θα δαπανηθούν για αυτή την κίνηση.

Αν μια χώρα διαθέτει τη δυνατότητα και την ικανότητα να αξιοποιήσει επενδυτικά τους ίδιους πόρους ώστε να οφέλη να ξεπερνούν τόσο το κόστος εξυπηρέτησης του τωρινού αξιόχρεου, όσο και του πιθανότερου κόστους αντικατάστασής στη λήξη του, τότε η καθυστέρηση της πληρωμής θα μπορούσε να είναι πολλαπλά επωφελής.

Δεν είμαι σίγουρος για το πόσο πιθανό είναι αυτό το σενάριο κρίνοντας από την ταχύτητά απορρόφησης των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά κι από τη συνέχιση καθυστέρησης προώθησης σημαντικών επενδύσεων για περιβσλλοντικούς, αρχαιολογικούς και άλλους λόγους και γενικότερα με την ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης σε αυτά τα ζητήματα.

Η αλήθεια είναι ότι, ανεξάρτητα από τα περιορισμένα άμεσα οφέλη στο επίπεδο των καταβληθέντων ετήσιων τόκων, και πέρα από το το γεγονός ότι ο εσωτερικός δανεισμός μέσω repos έχει εκτοξευθεί δημιουργώντας μια μικρή δυνητική βόμβα για σειρά δημοσίων οργανισμών και ασφαλιστικών ταμείων στην απευκταία κατάσταση μιας δυσμενούς οικονομικής εξέλιξης που θα απαιτήσει αυξημένη ρευστότητα, η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε επαναλαμβανόμενες πρόωρες αποπληρωμές χρέους έχοντας το μάτι στα σύννεφα που πυκνώνουν στις διεθνείς αγορές ομολόγων και την εκτίναξη του παγκόσμιου δημοσίου χρέους που κάνουν τις αγορές διστακτικές απέναντι στις νέες εκδόσεις κρατικών χρεογράφων απαιτώντας όλο και υψηλότερα επιτόκια.

Μετά από ατελείωτα χρόνια; απομόνωσης από τις αγορές, η τωρινή εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας καθιστούν τα ελληνικά ομόλογα ελκυστικότερα από πολλά άλλα ευρωπαϊκά, σε μακροπρόθεσμες εκδόσεις ακόμη κι από τα αμερικανικά. Το ζητούμενο βέβαια, είναι αυτό το συγκριτικό μας πλεονέκτημα, δεν αρκεί για να διατηρήσει το κόστος δανεισμού στα γνωστά πολύ χαμηλά επίπεδα στα οποίο κινούνταν πλέον τα διακρατικά μας δάνεια. Σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας κανείς δεν μένει απρόσβλητος από μια νέα “καταιγίδα”.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους παρά το γεγονός ότι στην πορεία θα αντικατασταθεί από ακριβότερο, μπορεί να εξυπηρετεί έναν σκοπό που θα υπηρετούνταν ακόμη καλύτερα αν ο πραγματικός, κι όχι ο ονομαστικός ρυθμός ανάπτυξης κινούνταν σε κάπως υψηλότερα επίπεδα που θα δικαιολογούνταν τόσο από την ταχύτερη απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης όσο κι από τη μεγαλύτερη γραφειοκρατική και φορολογική ευμένεια απέναντι στις νέες επενδύσεις.

Ποιος είναι αυτός ο σκοπός; Η όσο το δυνατόν σημαντικότερη μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, μαζί με την ευεργετική σε αυτή την περίπτωση επίδραση του πληθωρισμού, και τελικά τη σταθεροποίηση των επιτοκίων δανεισμού από τις αγορές, μέσα στην επόμενη τριετία, σε επίπεδα που δεν θα επηρεάζουν ιδιαίτερα τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του χρέου, τη στιγμή που διεθνώς θα ξεσπάσει η αναμενόμενη καταιγίδα.