Όταν η προειδοποίηση γίνεται δικαίωση

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Κλείνοντας το 2025, αναρωτιέμαι ότι υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή μιας χώρας όπου η αλήθεια δεν εμφανίζεται αιφνιδιαστικά. Έχει προηγηθεί. Έχει ειπωθεί. Έχει καταγραφεί. Και απλώς αγνοήθηκε. Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα με όσα ο Αντώνης Σαμαράς προειδοποίησε εγκαίρως, πολύ πριν η κυβέρνηση βρεθεί αντιμέτωπη με τη φρίκη της πραγματικότητας.

Στα εθνικά ζητήματα, στην ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου, στην ενεργειακή στρατηγική, στη θεσμική σοβαρότητα των μεταρρυθμίσεων, αλλά και, ίσως κυρίως, στην αλλοίωση της ιδεολογικής ταυτότητας της ελληνικής Δεξιάς, ο Σαμαράς μίλησε καθαρά. Χωρίς επικοινωνιακές περικοκλάδες. Χωρίς να παριστάνει τον «άνθρωπο του λαού». Δεν είχε ανάγκη να κατασκευάσει προσωπείο. Μίλησε εξ ονόματος του λαού, όχι εκ μέρους μιας σκηνοθετημένης εικόνας του.

Η σημερινή κυβέρνηση επέλεξε τον εύκολο δρόμο, δηλαδή, το περιτύλιγμα αντί του περιεχομένου, την αφήγηση αντί της στρατηγικής, την τύχη αντί της πρόνοιας. Και σήμερα αποδεικνύεται πως ενώ η αρχή μιας διακυβέρνησης είναι συχνά ζήτημα τύχης, το τέλος της είναι πάντοτε ζήτημα επιλογών. Επιλογών συγκεκριμένων, επαναλαμβανόμενων και συνειδητών.

Ο Αντώνης Σαμαράς είχε προειδοποιήσει ότι χωρίς εθνική πυξίδα δεν υπάρχει εξωτερική πολιτική, χωρίς παραγωγική ανασυγκρότηση δεν υπάρχει κοινωνική συνοχή, χωρίς ενεργειακή αυτονομία δεν υπάρχει κυριαρχία, χωρίς ταπεινότητα της εξουσίας δεν υπάρχει δημοκρατική νομιμοποίηση. Ο κυβερνών δεν οφείλει να αρέσει. Οφείλει να σέβεται. Και πρωτίστως να γνωρίζει τη μερικότητα του.

Εδώ ακριβώς συναντάται η πολιτική πράξη με την καντιανή ηθική. Ο Καντ θεμελιώνει την πράξη σε τρεις πυλώνες: αθανασία, ελευθερία, Θεό. Ενεργείς σαν να είσαι αθάνατος, με συνείδηση συνέχειας και ιστορικής ευθύνης. Πράττεις ελεύθερος από ιδιοτέλεια, ως άνθρωπος εν γένει, όχι ως διαχειριστής συγκυρίας. Και υπηρετείς έναν σκοπό που υπερβαίνει τον εαυτό σου, έναν σκοπό που σου υπενθυμίζει ότι δεν είσαι το μέτρο των πάντων. Αυτός ο σκοπός, στη φιλοσοφία του Καντ, ονομάζεται Θεός.

Με όρους πολιτικής, κάνω μόνο ό,τι είμαι έτοιμος να δω να αποκτά μια καθολικότητα. Αυτή είναι η καντιανή λογική των πράξεων. Και αυτή ακριβώς η λογική απουσίασε από κρίσιμες κυβερνητικές αποφάσεις. Διότι η αλήθεια είναι πάντα ξεκάθαρη. Άλλοι είναι εκείνοι που θολώνουν τα νερά.

Όταν εξετάζεις ξανά και ξανά μια υπόθεση και καταλήγεις στο ίδιο συμπέρασμα, τότε αυτό δεν είναι εμμονή. Είναι αλήθεια. Και σήμερα, σε όλα τα πεδία που είχαν επισημανθεί εγκαίρως, από τα εθνικά έως την οικονομία και από την ενέργεια έως την ιδεολογική απονεύρωση, η πραγματικότητα επιβεβαιώνει την προειδοποίηση.

Με την αρχή του 2026, το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση. Αφορά και τον ίδιο τον Σαμαρά. Μένει να αποφασίσει για τις επόμενες κινήσεις του. Διότι στην πολιτική, όπως και στη ζωή, είτε γίνεσαι δυνατότερος από το ξύλο είτε χάνεις τη δύναμη σου. Και συχνά δεν μας κρίνουν τόσο για όσα κάναμε, όσο για όσα δεν τολμήσαμε να κάνουμε. Αυτά είναι που μας στοιχειώνουν.

Σε μια εποχή όπου το περιτύλιγμα κυριαρχεί και το περιεχόμενο απαξιώνεται, η αλήθεια δεν έχει πάψει να υπάρχει. Απλώς απαιτεί θάρρος για να ειπωθεί, και ακόμη μεγαλύτερο για να αναληφθεί η ευθύνη των συνεπειών της. Αυτός είναι ο πραγματικός διαχωρισμός. Και τώρα, η στιγμή των επιλογών έχει φτάσει.