Οι ξένοι αλλάζουν ταμπέλες στην επιτήρηση κι εμείς ακόμα αναπολούμε τις μεταρρυθμίσεις του Σαμαρά
Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού
Θυμάστε εκείνο το πρωινό της 21ης Αυγούστου του 2018; Τότε που ο Αλέξης Τσίπρας στάθηκε στην Ιθάκη, με φόντο το απέραντο γαλάζιο του Ιονίου, για να μας πει, με έναν σχεδόν ποιητικό λόγο, ότι τα μνημόνια τελείωσαν, ότι αφήσαμε πίσω μας τους «Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες» και ότι επιτέλους γινόμαστε ξανά αφεντικά στο σπίτι μας; Ε, ερχόμαστε στο σήμερα, Ιούνιο του 2026, και τη σκυτάλη αυτών των τηλεοπτικών θριάμβων την παίρνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Μόνο που τώρα το σκηνικό δεν έχει θάλασσα, έχει social media, και οι ομηρικοί συμβολισμοί έδωσαν τη θέση τους σε κάτι βαρετούς, τεχνοκρατικούς όρους. Ο Πρωθυπουργός πανηγυρίζει επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μας έβγαλε, λέει, από τη λίστα των κρατών με «μακροοικονομικές ανισορροπίες», κηρύσσοντας το επίσημο τέλος κάθε επιτήρησης και την επιστροφή μας στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα, σαν να κλείνει με ένα μαγικό ραβδί μια επώδυνη παρένθεση 16 χρόνων.
Αν κάτσεις και δεις αυτά τα δύο διαγγέλματα το ένα δίπλα στο άλλο, σου δημιουργείται η εντύπωση ότι ζεις σε μια χώρα που πάει από το καλό στο καλύτερο και σπάει το ένα μετά το άλλο τα δεσμά της κρίσης. Μόνο που, αν αφήσεις για λίγο την τηλεόραση και κοιτάξεις γύρω σου, συνειδητοποιείς τη μεγάλη ειρωνεία, αφού εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια, οι κυβερνήσεις μας πανηγυρίζουν ξανά και ξανά για τη λήξη του ίδιου ακριβώς συναγερμού, την ώρα που η δική μας ζωή παραμένει κολλημένη στο ίδιο σημείο.
Το 2018 μας είπαν ότι βγήκαμε «καθαρά» από τα μνημόνια, αλλά την επόμενη μέρα μας έβαλαν σε καθεστώς «Ενισχυμένης Εποπτείας» για να είναι σίγουροι οι δανειστές ότι θα πάρουν τα λεφτά τους. Μετά μας είπαν ότι βγήκαμε κι από εκεί, αλλά μας φόρεσαν την ταμπέλα των «Υπερβολικών Μακροοικονομικών Ανισορροπιών», πέρυσι γίναμε απλώς «Ανισόρροποι» και φέτος γιορτάζουμε που βγήκαμε τελείως από το κάδρο, λες και οι ξένοι θεσμοί δεν έκαναν τίποτα άλλο παρά να αλλάζουν ταμπέλες στα γραφεία τους, ενώ η πολιτική έμενε ακριβώς η ίδια.
Και ποια είναι αυτή η πολιτική της «κανονικότητας» που υποτίθεται ότι φέρνει την ατομική μας ευημερία; Είναι η ίδια ακριβώς συνταγή που ξεκίνησε τότε και συνεχίζεται τώρα χωρίς να αλλάξει ούτε κόμμα. Μιλάμε για σιδηρά δημοσιονομική πειθαρχία, για κυνήγι των στόχων του χρέους και για τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα, που για το 2026 και το 2027 είναι κλειδωμένα στο 2,6% και 2,7% του ΑΕΠ. Αυτή η γραφειοκρατική ευημερία των αριθμών μπορεί να κάνει τα στελέχη στις Βρυξέλλες να χαμογελάνε, αλλά η πραγματική οικονομία, αυτή που ζούμε εμείς κάθε μέρα μακριά από τα κυβερνητικά non-papers, βγάζει φλας και προειδοποιεί ότι τα πράγματα ζορίζουν επικίνδυνα.
Έρχεται, λοιπόν, η ίδια η έκθεση του ΟΟΣΑ να μας προσγειώσει απότομα και να ξεφουσκώσει τους πανηγυρισμούς του Υπουργείου Οικονομικών, αποδεικνύοντας ότι ούτε την Ιθάκη του 2018 καταλάβαμε στην τσέπη μας, ούτε τις ανακοινώσεις της Κομισιόν το 2026. Όταν ο ΟΟΣΑ μας λέει ότι ο πληθωρισμός τρέχει φέτος με ένα τρελό 4,2% και η ανάπτυξη κατεβάζει ταχύτητα στο 1,9%, καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πάει καλά. Η Ελλάδα παραμένει μια χώρα που εισάγει το 93% της ενέργειας της, πράγμα που σημαίνει ότι είμαστε τελείως απροστάτευτοι σε κάθε διεθνές σοκ.
Έτσι, ενώ οι υπουργοί μιλάνε για «θωράκιση», εσύ βλέπεις τη χονδρική του ρεύματος να κάνει άλμα 16% μέσα σ’ ένα δίμηνο και την ακρίβεια στα τρόφιμα να καταπίνει τις όποιες αυξήσεις στον κατώτατο πριν καν τις δεις στην τσέπη σου. Αυτό το κόστος, όμως, δεν γονατίζει μόνο τα νοικοκυριά, καίει και τις επιχειρήσεις, τσακίζοντας την ανταγωνιστικότητα τους και κάνοντας την περίφημη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου να μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Και το καλύτερο; Κανείς δεν βγάζει μιλιά για το πώς αυτές οι πολιτικές ανοίγουν τον δρόμο στα καρτέλ της αγοράς, που μπήκαν στο παιχνίδι επί Τσίπρα και πλέον γιγαντώθηκαν και καθιερώθηκαν για τα καλά επί Μητσοτάκη.
Το ακόμα χειρότερο είναι ότι αυτή η δήθεν «θωρακισμένη» οικονομία βασίζεται σε πήλινα πόδια. Ο ΟΟΣΑ χτυπάει καμπανάκι ότι μόλις τελειώσουν τα λεφτά από το Ταμείο Ανάκαμψης, οι επενδύσεις θα φρενάρουν απότομα, φτάνοντας στο ισχνό 3,2% το 2027, ενώ η ανεργία έχει αρχίσει ήδη να τσιμπάει προς τα πάνω τους πρώτους μήνες του έτους.
Κι όλα αυτά επειδή μια δεκαετία τώρα αρνούμαστε πεισματικά να αλλάξουμε το προβληματικό παραγωγικό μας μοντέλο και να κάνουμε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Αφού λοιπόν δεν κάναμε τίποτα απολύτως, τι μας προτείνουν τώρα οι ξένοι ειδικοί; Κι άλλη λιτότητα και «κυνήγι» της φοροδιαφυγής, που μεταφράζεται σε περισσότερους φόρους για τους συνήθεις υπόπτους. Με λίγα λόγια, ο ίδιος ακριβώς μονόδρομος που περπατάμε εδώ και δέκα χρόνια, μόνο που τώρα μας ζητάνε να χειροκροτήσουμε κιόλας επειδή «πετύχαμε».
Όταν, λοιπόν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κλείνει την ανάρτηση του λέγοντας ότι «το ταξίδι δεν σταματά εδώ», θυμίζει χωρίς να το θέλει τον Τσίπρα και την Ιθάκη του, επιβεβαιώνοντας ότι για τον απλό κόσμο ο μαραθώνιος της επιβίωσης δεν έχει τελειωμό. Από το 2018 μέχρι το 2026 άλλαξαν τα πρόσωπα, άλλαξαν οι τίτλοι στις ειδήσεις, άλλαξαν και τα ονόματα των ευρωπαϊκών επιτροπών, αλλά η ανάγκη της εξουσίας να βαφτίζει τις γραφειοκρατικές αποφάσεις «εθνικούς θριάμβους» έμεινε ολόιδια.
Το ότι βγήκαμε από τη λίστα των ανισορροπιών είναι καλό για τις αγορές, δεν αντιλέγει κανείς. Όμως η πραγματική ανισορροπία της χώρας είναι εδώ, ολοζώντανη, αυτή του χάσματος ανάμεσα στα success stories των διαγγελμάτων και στη σκληρή καθημερινότητα που αντιμετωπίζουμε. Κι αυτό το χάσμα δεν το κλείνει καμία ευρωπαϊκή σφραγίδα.
Στο τέλος, είναι να αναρωτιέσαι πού θα ήμασταν σήμερα αν αφήναμε την κυβέρνηση Σαμαρά να ολοκληρώσει το μεταρρυθμιστικό της έργο, αντί να τρέξουμε πίσω από τις σειρήνες του Τσίπρα και να ανεχόμαστε ακόμα τις τεχνοκρατικές κορόνες του Μητσοτάκη. Αλλά έτσι είναι, αφού όπως μας κατάντησαν, οι ξένοι αλλάζουν ταμπέλες στην επιτήρηση κι εμείς ακόμα αναπολούμε τις μεταρρυθμίσεις του Σαμαρά.
