Το Εγκώμιο της Κορδέλας

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Ο Έρασμος, στο Μωρίας Εγκώμιον, σημείωσε με αμείλικτο σαρκασμό πως υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που «περνά τον εαυτό του για Ευκλείδη επειδή κατάφερε να τραβήξει τρεις γραμμές με το διαβήτη». Στην σημερινή εκπαιδευτική μας πραγματικότητα, η εικόνα αυτή βρίσκει την απόλυτη ενσάρκωση της στο πρόσωπο της Υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη. Η Υπουργός οργώνει ολόκληρη τη χώρα ως πολιτική influencer, κόβοντας κορδέλες από την Καβάλα και την Υπάτη μέχρι την Πολίχνη, την Κρήτη και τα λαμπερά περίπτερα της ΔΕΘ. Τη βλέπουμε καθημερινά στις οθόνες μας να μας παρουσιάζει το δήθεν «σχολείο του μέλλοντος» με όρους αμιγώς τηλεοπτικούς, γεμάτους ψηφιακή εικόνα και επικοινωνιακό εντυπωσιασμό. Προσπαθεί να μας πείσει πως αυτή η επιφάνεια που γυαλίζει κάτω από τα φλας ισοδυναμεί με κάποιον ουσιαστικό μετασχηματισμό, την ίδια ακριβώς ώρα που το θεμέλιο κάτω από τα πόδια της παραμένει σχεδόν σάπιο.

Αυτή η συνεχής επίδειξη έργου συμπληρώνεται από μια πρωτοφανή τακτική θεσμικής επιλεκτικότητας, όπου κάθε θετικό αφήγημα οικειοποιείται αμέσως ως προσωπικό της επίτευγμα. Αν μια μαθητική ομάδα διακριθεί σε ένα διεθνές πρωτάθλημα ή αν ένα ευαγές ίδρυμα αποφασίσει να χρηματοδοτήσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, η πολιτική ηγεσία σπεύδει πρώτη να φωτογραφηθεί και να πιστωθεί τη δόξα. Όμως, η ίδια αυτή ηγετική παρουσία εξαφανίζεται ακαριαία μόλις η κουβέντα μετατοπιστεί στις δομικές αποτυχίες του συστήματος, αποδεικνύοντας ότι η πολιτική ευθύνη στη χώρα μας έχει καταντήσει μια έννοια λάστιχο.

Όταν η συζήτηση φτάνει στις εκατοντάδες σχολικές αίθουσες που παραμένουν εγκλωβισμένες στη λαμαρίνα των container για δεκαετίες, από το Μενίδι και την Αθήνα ακόμη και βόρεια προάστια μέχρι την Κεφαλονιά και τη Σάμο, το αφήγημα αλλάζει απότομα, αφού η ευθύνη μετακυλίεται αμέσως στους Δήμους και τις Κτιριακές Υποδομές. Με την ίδια ακριβώς ευκολία, απέναντι στις επικρίσεις για τη λεγόμενη woke ατζέντα και τα αναλυτικά προγράμματα, η Υπουργός δηλώνει ουσιαστικά ανήμπορη να παρέμβει, οχυρωμένη πίσω από την «ανεξαρτησία» των επιτροπών του υπουργείου της, λειτουργώντας περισσότερο ως απλός θεατής των εξελίξεων παρά ως πολιτικός προϊστάμενος που κρατά το τιμόνι.

Αυτός ο θεσμικός κυνισμός αποτυπώνεται καθαρά και στο οξύτερο πρόβλημα της εποχής, τη δημογραφική κατάρρευση και τα αθρόα λουκέτα σε εκατοντάδες σχολικές μονάδες σε ολόκληρη τη χώρα. Σήμερα, σε ραδιοφωνική της συνέντευξη στη Ράνια Τζίμα και τον Γιώργο Παπαχρήστο στο Mega News 104.6, η Υπουργός φρόντισε να ξεκαθαρίσει τη φιλοσοφία της κυβέρνησης, διακηρύσσοντας πως η απόκτηση παιδιών είναι μια βαθιά προσωπική και ελεύθερη επιλογή στην οποία το κράτος «δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβάλει» τίποτα, περιορίζοντας τον κυβερνητικό ρόλο στην απλή παροχή κινήτρων για όσους διστάζουν. Πίσω από αυτή τη βολική ρητορική περί μη εξαναγκασμού και ατομικής ελευθερίας, η πολιτική ηγεσία νίπτει ουσιαστικά τας χείρας της, μετατρέποντας την ερημοποίηση των σχολείων από αποτέλεσμα των δικών της πολιτικών σε μια αναπόδραστη ατομική επιλογή των ίδιων των πολιτών.

Η τραγική ειρωνεία ολοκληρώνεται αν αναλογιστεί κανείς ότι ακόμα και αυτή η υποτυπώδης συντήρηση του εκπαιδευτικού ιστού βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην ιδιωτική πρωτοβουλία, αφού οι τράπεζες ανακαινίζουν τις υποδομές, τα ιδρύματα χρηματοδοτούν τα πρότυπα σχολεία και οι ιδιώτες χτίζουν τα νέα κτίρια μέσω ΣΔΙΤ, αφήνοντας το δημόσιο σε ρόλο τροχονόμου. Όπως ακριβώς ο ψευδο-Ευκλείδης του Εράσμου υπερηφανευόταν για τρεις απλές γραμμές στο χαρτί, έτσι και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου πανηγυρίζει πάνω από ξένες δωρεές και κομμένες κορδέλες, αφήνοντας τους μαθητές να κάνουν μάθημα στα Isobox και να διδάσκονται, ως πρώτο μάθημα, την τέχνη της πολιτικής ανευθυνότητας.

Και τα γράφω όλα αυτά σήμερα, παραμονή της πρώτης ημέρας της νέας σχολικής χρονιάς, εν όψει του αυριανού αγιασμού. Τα γράφω για όλα αυτά τα παιδάκια, από τα νήπια μέχρι τους εφήβους, που αύριο το πρωί θα περάσουν το κατώφλι της εκπαίδευσης για να συστηθούν στο «σύγχρονο, ψηφιακό σχολείο» της κυρίας Υπουργού. Αυτά τα ίδια παιδιά που, αφού πρώτα διδαχθούν με πάσα προοδευτικότητα τις διατυπώσεις περί «γονέα 1» και «γονέα 2», θα κληθούν στη συνέχεια να εμπεδώσουν την ύλη στριμωγμένα μέσα στις λαμαρίνες κάποιου kibo, νιώθοντας την απόλυτη θαλπωρή του container, και που για να μην νομίζετε ότι λαϊκίζω ένα από αυτά ενδεχομένως να είναι και το δικό μου παιδί. Τα γράφω, τέλος, για όσες σχολικές δομές γλίτωσαν εκ θαύματος το λουκέτο και παραμένουν ακόμα ανοιχτές μέσα στη δίνη της υπογεννητικότητας, γιατί, προς Θεού, ας μην πιέζουμε και τον κόσμο να κάνει παιδιά, μην χαλάσουμε και τη ζαχαρένια της ατομικής ελευθερίας. Καλή μας σχολική χρονιά, λοιπόν, σε ένα σύστημα που κόβει κορδέλες με χρυσά ψαλίδια, την ώρα που οι μαθητές μπαίνουν σε κουτιά.