Μέσα σε τι περιβάλλον κατεβαίνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης για το Eurogroup και πόσο χαμηλά έχει ήδη πέσει η Ευρώπη

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά το πρόσφατο δημοσίευμα των Financial Times, δεν θα αναρωτηθεί απλώς ποιος «σκότωσε» την Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά. Θα δει ξεκάθαρα το πόσο απαξιωμένο, παρακμιακό και εσωτερικά διαβρωμένο έχει καταλήξει το οικοσύστημα της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης. Και μέσα σε αυτό ακριβώς το οικοσύστημα έρχεται ο Κυριάκος Πιερρακάκης να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία του Eurogroup. Η υποψηφιότητα αυτή δεν γεννήθηκε σε κενό αέρος. Αποτελεί προϊόν ενός συστήματος στασιμότητας, μετριοκρατίας και διολίσθησης της ευρωπαϊκής φιλοδοξίας, όπως ακριβώς το περιγράφουν οι FT.

Η Ευρώπη που περιγράφει η εφημερίδα δεν έχει καμία σχέση με το όραμα του Ζακ Ντελόρ. Εκεί όπου κάποτε υπήρχε η φιλοδοξία μιας ενιαίας αγοράς 450 εκατομμυρίων πολιτών, σήμερα βρίσκουμε κατακερματισμένες αγορές, κράτη-μέλη που παριστάνουν τους ευρωπαίους μόνο στις δηλώσεις, επιτροπές που «παγώνουν» μπροστά στο πολιτικό κόστος, μια ήπειρο που κουράστηκε να αποφασίζει και που πλέον υποδύεται την πρωταγωνίστρια ενώ στην πραγματικότητα παρακολουθεί από την εξέδρα τις ΗΠΑ και την Ασία. Αυτή είναι η Ευρώπη της αδράνειας, της φοβίας και της εσωστρέφειας. Η Ευρώπη όπου η ανάληψη ευθύνης θεωρείται ρίσκο, η φιλοδοξία θεωρείται ύποπτη και η αριστεία ισοπεδώνεται στο όνομα μιας κακώς νοούμενης ισότητας που όλα τα μικραίνει, τα πρόσωπα, τις αποφάσεις, τα όνειρα.

Είναι η ίδια Ευρώπη που έχει χάσει τη βούληση να εφαρμόσει το ίδιο το σχέδιο της. Μια ήπειρος που μιλά για ανταγωνιστικότητα αλλά αφήνει εμπόδια που θυμίζουν τελωνειακούς δασμούς 100% στις υπηρεσίες. Μια ήπειρος που υπόσχεται καινοτομία ενώ οι επενδύσεις της αντιστοιχούν σε ένα κλάσμα των αμερικανικών. Μια ήπειρος που θέλει να τρέξει αλλά επιμένει να αυτοδένεται με χιλιόμετρα κανονισμών, προσθέτοντας νέους χωρίς να αφαιρεί τους παλιούς. Μια Ευρώπη ανίκανη να αφαιρέσει βάρη από τον εαυτό της, ανίκανη να προχωρήσει ενιαία, ανίκανη να εμπνεύσει.

Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον της μετριότητας αναδεικνύονται τα πρόσωπα που το εκφράζουν. Όχι οι ηγέτες που συγκρούονται. Όχι οι πολιτικοί που εμπνέουν. Αλλά εκείνοι που «βολεύονται» μέσα σε ένα σύστημα χαμηλών προσδοκιών, εκείνοι που δεν ενοχλούν κανέναν, εκείνοι που ταιριάζουν ιδανικά στη λογική της διοίκησης χωρίς όραμα. Η υποψηφιότητα Πιερρακάκη δεν είναι εξαίρεση, αλλά σύμπτωμα. Καθρέφτης, όχι παρέκκλιση. Αποτύπωση μιας Ευρώπης που άφησε τη φιλοδοξία της να αποσυντεθεί και την πολιτική της ηγεσία να συρρικνωθεί.

Όταν μια κοινωνία, ή μια ήπειρος, αρνείται τον αυτοέλεγχο και την αυτοκριτική, όταν πνίγεται από συμπλέγματα κατωτερότητας, φθόνο και πάθος για ανέλιξη χωρίς περιεχόμενο, όταν η θρασύτητα αντικαθιστά το ήθος και η πολιτική ραδιουργία αντικαθιστά την αριστεία, τότε δεν είναι περίεργο ότι «βασιλεύουν οι μονόφθαλμοι». Και ως αποτέλεσμα, το σύστημα επιλέγει αυτούς που είναι φτιαγμένοι για στασιμότητα, όχι για άλμα.

Η Ευρώπη έχει ακόμη το μέγεθος, το ανθρώπινο κεφάλαιο και τη δυνατότητα να επανέλθει. Αλλά αυτό που της λείπει και δεν το υποκαθιστά κανένας τεχνοκράτης, κανένας κανονισμός, καμία επικοινωνιακή κατασκευή, είναι η κοινή αποφασιστικότητα, το πολιτικό θάρρος, η υψηλή φιλοδοξία, αυτό δηλαδή που είχε κάποτε. Όσο αυτά απουσιάζουν, όσο ο πήχης χαμηλώνει, όσο οι ηγεσίες επιλέγονται με κριτήριο το πόσο «βολικές» είναι για ένα κουρασμένο σύστημα, τόσο η Ευρώπη θα μικραίνει. Μικραίνουν οι στόχοι της, μικραίνουν οι ηγέτες της, μικραίνουν οι αξίες της. Έτσι φτάνουμε στη σημερινή πραγματικότητα, όπου μια ήπειρος που κάποτε οραματίστηκε να γίνει η μεγαλύτερη ολοκληρωμένη οικονομία του κόσμου καταλήγει να πορεύεται με πρόσωπα που απλώς εξυπηρετούν τη χαμηλή πτήση.

Και όσο αυτή η κατάσταση παραμένει, δεν είναι η υποψηφιότητα Πιερρακάκη που υποβαθμίζει την Ευρώπη. Είναι η Ευρώπη που έχει ήδη υποβαθμιστεί αρκετά ώστε τέτοιες υποψηφιότητες να μοιάζουν φυσιολογικές.