Η επικοινωνία χθες, σήμερα, αύριο (Μέρος 1ο)

Γράφει ο Απόστολος Τσιμογιάννης, Υποστράτηγος ε.α.

Την περασμένη Κυριακή στο όμορφο ορεινό χωριό μας, μια ομάδα ανθρώπων με κοινές παραδόσεις, γλώσσα και πατρίδα, χορεύουν πιασμένοι χέρι-χέρι. Χορεύουν σε κύκλο ώστε να κοιτιούνται μεταξύ τους και οι κοινές ρίζες τους κάνουν να εξαρτώνται ο ένας απ’ τον άλλο.

Σταδιακά, περνώντας τα χρόνια, αφήνουν τα χέρια, ο κύκλος σπάει, τα προβλήματα της καθημερινότητας δημιουργούν επιφυλάξεις, αμφιβολίες, ντροπές, ζήλιες, έχθρες. Ψάχνουν λοιπόν κάτι διαφορετικό που θα τους απαλλάξει από τα «ταμπού» και τις ιδιαιτερότητες της μικρής κοινωνίας τους. Κάτι που να μπορεί όμως να υποκαταστήσει τη σιγουριά που τους παρείχαν οι παραδοσιακές αρχές, αλλά να τους δίνει κι’ ένα αίσθημα μεγαλύτερης ανεξαρτησίας και περισσότερες δυνατότητες. Η εξάρτηση από τον φθονερό συγγενή ή τον κουτσομπόλη γείτονα τους έχει κουράσει. Βαρέθηκαν να βλέπουν κάθε μέρα τα ίδια πρόσωπα και να «προσποιούνται» ότι είναι ευχαριστημένοι.

Στο κέντρο της πλατείας του χωριού στέκει αγέρωχος, βλοσυρός και επιβλητικός, ο πλάτανος. Σκέφτονται, μήπως να πιαστούν απ’ αυτόν. Δεν χορεύει, δεν μιλάει κι’ έτσι γλυτώνουμε από τη γλωσσοφαγιά. Είναι σταθερός με βαθιές ρίζες, άρα σίγουρος , αλλά προσφέρει και προστασία από τον ήλιο. Όταν ανέβεις επάνω έχεις απεριόριστη ορατότητα, πέρα από τα στενά όρια του χωριού. Ναι, λοιπόν είναι μια καλή λύση.

Έτσι οι άνθρωποι αισθανόμενοι περισσότεροι ασφαλείς, χωρίς να χρειάζεται να εξαρτώνται από άλλους, αφήνουν τα χέρια, απομονώνονται, βγάζουν τα εχθρικά αισθήματα που έκρυβαν χρόνια, απελευθερώνονται από συμβιβασμούς και ταμπού.

Όμως τι θα συμβεί αν κάποιος παραπατήσει και πέσει; Δεν υπάρχει κανείς πλέον να του κρατήσει το χέρι και να τον σώσει! Ο πλάτανος στέκει εκεί αμίλητος, απόμακρος, ανίκανος και απρόθυμος να βοηθήσει. Ίσως γιατί δεν τον συνδέει κάτι με όλους αυτούς που πατάνε τα κλαδιά του, ίσως γιατί αισθάνεται αλαζονικά αφού όλοι πλέον εξαρτούνται απ’ αυτόν.

Και τώρα τι γίνεται ; Που είναι η ανθρώπινη , ευαίσθητη φύση, που είναι η καρδιά του συνανθρώπου, του συμπατριώτη, του συμμαθητή, του συγγενή και του φίλου ; Ποιος θα ρίξει μια συμπονετική ματιά και θ’ απλώσει το χέρι να τον βοηθήσει ;

Η κακία που βγάλαμε από μέσα μας και τα λόγια που είπαμε ο ένας στον άλλο, όταν βρισκόμαστε πάνω στη σιγουριά του πλάτανου, χωρίς να χρειάζεται να κοιταζόμαστε, μας απομάκρυναν. Σε μια κανονική συνάντηση, οι φυσιολογικές αντιδράσεις των άλλων θα μας απέτρεπαν από μια μη φιλική αντιπαράθεση ή θα άμβλυναν το λόγο μας, αλλά τώρα στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, της εξ αποστάσεως επικοινωνίας, δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα. Τώρα η συγνώμη είναι δύσκολη. Έχει φωλιάσει στη σκληρή πλέον καρδιά μας ο εγωισμός, η αμφιβολία και η έλλειψη εμπιστοσύνης.

Τότε σφίγγουμε τα δόντια, αισθανόμαστε τη πίκρα της μοναξιάς, σκύβουμε το κεφάλι και υποτασσόμαστε στο δυνατό. Πεσμένοι κάτω στο έδαφος και από πάνω μας ο πλάτανος, να μας κοιτά αγέρωχος και αγριωπός, σαν τον αφέντη που κοιτά υποτιμητικά τους δούλους του, να του φιλάνε τα πόδια .

Οι δεσμοί που συνέδεαν διαχρονικά τους ανθρώπους ήταν πολλαπλοί και έτσι διαμόρφωναν το κοινωνικό προφίλ του καθενός. Οικογενειακοί, κοινωνικοί, μορφωτικοί, επαγγελματικοί, τόπου καταγωγής, παραδόσεων και γλώσσας, θρησκευτικοί, ιστορικοί. Γι’ αυτό είχαν ρίζες βαθιές και πυκνές και άντεχαν στις δυσκολίες. Σήμερα οι δεσμοί διαμορφώνονται περισσότερο σε επίπεδο κοινών ενδιαφερόντων, πεποιθήσεων ή δραστηριοτήτων, με άλλους ανθρώπους, πολλές φορές άγνωστους, που δεν τους έχουμε συναντήσει ποτέ, ανθρώπους με διαφορετική ιδιοσυγκρασία και κουλτούρα, ανθρώπους που δεν ξέρουμε πως είναι η όψη τους και ποιες οι αντιδράσεις τους , όταν γελάνε ή θυμώνουν ! Σχέσεις ρηχές , με αδύναμες ρίζες που ξεριζώνονται εύκολα.

Η εξάρτηση που σταδιακά και ύπουλα καλλιεργείται με τον «πλάτανο» της ιστορίας μας, μας δίνει στην αρχή τη δυνατότητα να ξεφύγουμε από τα παραδοσιακά που είναι ξεπερασμένα, μας δίνει ένα αίσθημα ανεξαρτησίας αφού μπορούμε πλέον μόνοι μας να κάνουμε όλο και περισσότερα πράγματα, χωρίς να χρειάζεται να παρακαλέσουμε κάποιον . Είναι «το τυράκι στη φάκα» ! Πολύ νόστιμο μάλιστα, αφού μας προσφέρει άμεσο αποτέλεσμα, όπου και όταν εμείς το θέλουμε, εξοικονομώντας χρήμα και χρόνο και βέβαια εκτινάσσει στα ύψη το «εγώ» μας !!!

Ήδη οι έννοιες του χώρου και του χρόνου έχουν πάρει διασταλτικές διαστάσεις και τείνουν να χαθούν.

«Απ’ όλα τα ζώα ο άνθρωπος εξαπατάται ευκολότερα, αν και θεωρείται το πιο πανούργο απ’ όλα» (Πολύβιος).

Αφήνουμε λοιπόν τα δύσκολα για τις μηχανές, εθιζόμαστε όλο και περισσότερο στην ευκολία και την ανυπομονησία. Οι αντιδράσεις μας αμβλύνονται, οι αντιστάσεις μας ομοίως. Δηλώνουμε αδυναμία μπροστά στα δύσκολα. Εκνευριζόμαστε όταν αργεί να «κατέβει» μια πληροφορία. Και εύκολα πλέον αποδεχόμαστε την υποταγή !

Η εξέλιξη σχεδιάζεται υποτίθεται για να εξυπηρετήσει τον άνθρωπο, αλλά είναι πλέον ξεκάθαρο ότι το μέλλον δεν θα ανήκει στον άνθρωπο της γνώσης , της λογικής και κυρίως των συναισθημάτων. Σιγά -σιγά ανακαλύπτουμε ότι τα προϊόντα της εξέλιξης, μας δημιουργούν προβλήματα υγείας. Ο περιορισμός της μυϊκής εξάσκησης μειώνει τα επίπεδα τεστοστερόνης. Οι απαιτήσεις της καθημερινότητας αυξάνονται τεχνηέντως, ώστε να χρειαζόμαστε άμεση βοήθεια για ν’ ανταπεξέλθουμε. «Μιχάλη σήμερα δεν έστειλες τα βιομετρικά σου στοιχεία», μας ειδοποιεί το εξειδικευμένο βραχιόλι ή ρολόι , «οι σφυγμοί σου είναι πολύ ψηλά….», «ο ύπνος σου δεν ήταν βαθύς από 02:00 – 04:00». Και το άγχος εκτοξεύεται στα ύψη, αφού αυτά δεν μας απασχολούσαν παλιότερα ή τα ξεπερνούσαμε με πιο απλούς τρόπους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.