Η Ελλάδα 13ο μέλος στη πρωτοβουλία «Three seas initiative»
Γράφει ο Απόστολος Τσιμογιάννης
Το περασμένο Σεπτέμβριο, η χώρα μας έγινε το 13ο μέλος στη πρωτοβουλία «των τριών θαλασσών», που αναπτύχθηκε το 2015 από τη Πολωνία και τη Κροατία. Βαλτική, Αδριατική και Μαύρη Θάλασσα, προσδιορίζουν την εμπορική, οικονομική και ενεργειακή συνεργασία των συμμετεχουσών χωρών. Η είσοδος της χώρας μας, χαρακτηρίστηκε από το Πολωνό πρόεδρο, ως «μεγάλη επιτυχία».
Το πιο εμβληματικό πρότζεκτ, είναι η via Karpathia, που ξεκινάει τη πόλη Κλαΐπεντα της Λιθουανίας και καταλήγει στη Θεσσαλονίκη. Το δίκτυο τερματικών σταθμών υγροποιημένου αερίου, στην Κροατία και τη Πολωνία, συμπληρώθηκε με την Αλεξανδρούπολη.
Το 2017, ο νεοεκλεγείς Αμερικανός πρόεδρος Τράμπ, είχε επιλέξει στη πρώτη επίσκεψη στη Ευρώπη και πριν επισκεφθεί τους βασικούς συμμάχους, να συμμετάσχει στη συνάντηση των μελών, για να υπογραμμίσει τη σημασία της πρωτοβουλίας TSI. Άλλωστε κύρια προσπάθεια των ΗΠΑ είναι να εμποδίσουν τη πρόσβαση της Ρωσίας και την Κίνας στην Ανατολική Ευρώπη
Αυστρία, Βουλγαρία, Κροατία, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία και Σλοβενία, ήταν οι πρώτες 12 χώρες. Η Γερμανία και η Ουκρανία είχαν εκφράσει σχετικό ενδιαφέρον.
Η TSI στοχεύει να προωθήσει μεγάλης κλίμακας επενδύσεις σε υποδομές, ψηφιακές και ενεργειακές επενδύσεις στα κράτη της ανατολικής ΕΕ που συνεργάζονται με τις ΗΠΑ, και ενδεχομένως και μελλοντικούς εταίρους όπως η Ινδία.
Σε αντάλλαγμα για την οικονομική και πολιτική της υποστήριξη, η Αμερική, θα κάνει την αναπτυσσόμενη περιοχή να εξαρτάται περισσότερο από τις δικές της τεχνολογίες και τον ενεργειακό εφοδιασμό της. Μέχρι το 2021, οι ΗΠΑ είχαν επενδύσει περί τα 300 εκατομμύρια δολάρια.
Σύμφωνα με τα Πολωνικά μέσα ενημέρωσης, η ανάγκη για αυξημένη ασφάλεια είναι εγγενής στη γεωγραφία των Τριών Θαλασσών. Τα μέλη της πρωτοβουλίας αποτελούν το ανατολικό όριο της λεγόμενης Δύσης, τόσο ως προς την ταυτότητα όσο και ως προς τα γεωγραφικά σύνορα.
Πιο ανατολικά υπάρχει, πρώτον, η Ρωσία, η οποία αποσταθεροποιεί επιθετικά τη γειτονιά της διεξάγοντας πλέον επιχειρήσεις εντός της Ουκρανίας, ενώ είχε προηγηθεί ένας μακρύς υβριδικός πόλεμος, προσπαθώντας να εμποδίσει την ένταξή της στις δυτικές δημοκρατίες και σε μια πορεία ανάπτυξης.
Δεύτερον, υπάρχει η Τουρκία, η οποία έχει εγκαταλείψει το μονοπάτι της προσέγγισης και επανήλθε στη γλώσσα της σκληρής ισχύος. Όλο και εξαρτώμενη από την τεχνολογία της Ρωσίας και την αυταρχική διακυβέρνηση, η Τουρκία γίνεται πονοκέφαλος για την ΕΕ.
Τρίτον, υπάρχει η Κίνα, η οποία έχει στρέψει το βλέμμα της στις ψηφιακές αγορές, καθώς και στο εμπόριο και τις υποδομές μέσω της εκτεταμένης Πρωτοβουλίας Belt and Road. Η Ευρώπη είναι επί του παρόντος πρόθυμη να συνεργαστεί με την Κίνα, αλλά σύμφωνα με τις ΗΠΑ, με κάθε δρομολογητή (router) που πωλείται, η Κίνα δημιουργεί ένα υποκείμενο δίκτυο πληροφοριών. Η Κίνα έχει ήδη εισβάλει στην Αν. Ευρώπη με τις συμφωνίες « 17+1», εκμεταλλευόμενη την ανάγκη για κεφάλαια και νέες υποδομές.
Στην αρχή της TSI, το έργο αντιμετώπισε σοβαρές άμεσες και έμμεσες αντιδράσεις, τόσο από τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, όσο και από τις Βρυξέλλες, που φοβούνταν ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ανταγωνιστή της ΕΕ, φόβο που υποστήριζαν και τα Ρωσικά μέσα. Άλλωστε η στενή συνεργασία της Γερμανίας με τη Ρωσία, λόγω του Nord Stream 2, καθιστούσε τη πρωτοβουλία ακόμα περισσότερο ανεπιθύμητη.
Μετά τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη μεταστροφή της Γερμανικής πολιτικής, ως προς τη Ρωσία, εκτιμάται ότι η υπόψη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Αν συνδυαστεί με τις Ελληνικές προσπάθειες εισαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, από Ισραήλ, Αίγυπτο και μεταγενέστερα Σαουδική Αραβία, καθίσταται σαφές ότι το 13ο μέλος, θα παίξει ρόλο «πύλης εισόδου» εναλλακτικών πηγών ενέργειας, διευκολύνοντας την αναπτυξιακή πορεία της Ανατολικής Ευρώπης.
Το Αιγαίο αποτελεί συνδετικό διάδρομο της Μαύρης Θάλασσας, με την Αν. Μεσόγειο και το Σουέζ, ενώ το Ιόνιο, αποτελεί συνέχεια της Αδριατικής προς τη Μεσόγειο και το Γιβρλτάρ. Ίσως μάλιστα, μετά και την ένταξη της Ελλάδας, η υπόψη πρωτοβουλία, πρέπει πλέον να μετονομασθεί σε «Four seas initiative».
