Ταλέντο, Τόλμη, Τύχη

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, Οικονομολόγος – Σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

«Την καθημερινότητα των πολιτών θα ήθελα να βελτιώσω» μου λέει πρόσφατα σε μια συνάντηση μας για τα τοπικά του δήμου του ένας δήμαρχος. Εννοούσε να μπορέσει να φτιάξει παιδικές χαρές, πάρκα, να φροντίσει για την καθαριότητα του δήμου μέχρι και τα αδέσποτα ζώα. «Οι εποχές», μου λέει χαρακτηριστικά, «που η τοπική αυτοδιοίκηση είχε όραμα, πλάνα μακροπρόθεσμα και έκανε έργα μεγαλόπνοα έχουν παρέλθει».

Ίδιο στόχο με τον φίλο δήμαρχο, ή τουλάχιστον αυτό είναι το σημερινό της αφήγημα, λέω από μέσα μου, έχει και η ελληνική κυβέρνηση όμως. Με άλλη μορφή, διευρυμένες δράσεις και κλίμακα βέβαια αλλά και σε κεντρικό επίπεδο. Το ίδιο, όμως, ακριβώς. Να βελτιώσει, δηλαδή, την καθημερινότητα των πολιτών. Συνεχίζοντας τον συλλογισμό μου αυτό, αντιλαμβάνομαι ότι με βάση την συνολική της εικόνα αλλά και το αμφισβητούμενο και αρνητικό της αποτέλεσμα αυτή ήταν από την έναρξη της διακυβέρνησης της η αρχική και ίσως η μοναδική της επιδίωξη και στόχος.

Σε τοπικό επίπεδο, λέω από μέσα μου, είναι αποκαρδιωτικό μεν να μην έχεις ένα όραμα, πολλώ δε μάλλον ένα συνολικό πλάνο για τον δήμο, αλλά ενδεχομένως θα μπορούσε ένας τοπικός κυβερνήτης να πορεύεται βασιζόμενος μόνο και μόνο με αυτό. Χωρίς, δηλαδή, να υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο πλάνο και όραμα, αναπτύσσοντας και μόνο δράσεις που να βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Έχουμε δει αρκετές τέτοιες περιπτώσεις δημάρχων που υλοποιούν απλά και μόνο αυτό και διανύουν σήμερα ακόμη και την τρίτη συνεχόμενη θητεία τους.

Για μια κυβέρνηση αρκεί, όμως, απλά και μόνο αυτό; Μπορεί μια κυβέρνηση να συνεχίσει να πορεύεται, αλλά και πόσο επικίνδυνο για την χώρα θα μπορούσε να είναι αυτό, με μοναδικό της πυλώνα και στόχο την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών; Θα μου πείτε τώρα και ευλόγως: «Μα, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης δεν κάνει έργα πράσινης μετάβασης, ψηφιακού μετασχηματισμού και υποδομών; Τα έργα αυτά δεν αφορούν μόνο την καθημερινότητα αλλά και το μέλλον της χώρας». Ισχύει αυτό, αλλά δεν ήταν ποτέ σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης κάτι τέτοιο. Ήταν σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο προέκυψε με βάση τις διεθνείς συγκυρίες και ιδεολογικές προκαταλήψεις της που η ελληνική κυβέρνηση υιοθέτησε άκριτα και καθολικά. Οι δράσεις αυτές, απλά συνδέουν το πουθενά με το τίποτα.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε ποτέ κάποιο συγκεκριμένο πλάνο. Προέκυψαν οι δυο διεθνείς κρίσεις, η μια εξαιτίας του κορονϊού και η άλλη εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία που εκτόξευσε τις τιμές ενέργειας, η Ευρώπη μην έχοντας ακόμα καταφέρει ολοκληρωτικά να βγει από την Μεγάλη Ύφεση του 2008 αναγκάστηκε να βρει κονδύλια για να στηρίξει τις οικονομίες και κοινωνίες της και η ελληνική κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε την συγκυρία αυτή. Καβάλησε, να του πούμε λαϊκά, απλά και μόνο το κύμα.

Με τον τρόπο που αναπτύσσονται και οι δράσεις συνολικά στην Ευρώπη βλέπουμε ότι ούτε η Ευρώπη, όμως, είχε ένα ολιστικό σχεδιασμό. Οι ευρωπαϊκή ηγεσία έμεινε μόνο σε ιδεολογικές προκαταλήψεις για το περιβάλλον και τα δικαιώματα. Και πάντα βρίσκεται πίσω από τις διεθνείς συγκυρίες και εξελίξεις.

Έτσι, αποδείχτηκε ότι οι ΑΠΕ όχι μόνο αύξησαν και συνεχίζουν να αυξάνουν το κόστος παραγωγής Ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά επιπροσθέτως είναι και «αναξιόπιστες», δηλαδή η παραγωγή τους μπορεί να διαταραχθεί μετά το τελευταίο blackout στην Ισπανία και Πορτογαλία. Πήγαμε σε «βεβιασμένη ενεργειακή μετάβαση», χωρίς να έχουμε την τεχνολογία και χωρίς να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες υποδομές.

Στο μεταναστευτικό η μια μετά την άλλη οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τραυματισμένες από την αδυναμία τους να μπορέσουν να το διαχειριστούν, δημιουργώντας έντονα προβλήματα και εντάσεις στις κοινωνίες, επιχειρούν να αλλάξουν πορεία. Η μεταναστευτική πολιτική δεν κατάφερε να λύσει ούτε το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης, το δημογραφικό. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη συνεχίζουν να βουλιάζουν δημογραφικά.

Η πολιτική ορθότητα και άκρατος δικαιωματισμός εδώ και καιρό προκαλούν κύματα καθολικής αντίδρασης. Οι κοινωνίες στρέφονται ραγδαία προς τον συντηρητισμό και την δεξιά μέχρι και άκρα δεξιά.

Τέλος, παρά τα ελληνικά πλεονάσματα, αποτέλεσμα του πληθωρισμού και υπερφορολόγησης, αλλά και της αύξησης του ΑΕΠ, κυρίως εξαιτίας των κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε: Με ταυτόχρονη αύξηση των Εισαγωγών και μείωση των Εξαγωγών. Ενώ και Έλλειμμα του Ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε επίσης, αφού τα “αυξημένα έσοδα” από τον τουρισμό δεν μπόρεσαν να αντισταθμίσουν πλήρως τις αυξημένες εισαγωγές.

Αλλά και η Ευρώπη συνολικά έχει απολέσει εδώ και πολύ καιρό την ανταγωνιστικότητα της, κυρίως επειδή βρίσκετε σε στάδιο αποβιομηχάνισης. Η ευρωπαϊκή οικονομία είναι μη ανταγωνιστική και εφόσον συνεχιστεί η καταστροφική αυτή πολιτική κινδυνεύει να μην παραγάγει σε λίγα χρόνια σχεδόν ΤΙΠΟΤΑ. Την ίδια ακριβώς κρίση περνάει και ο πρωτογενής τομέας, η γεωργία μας.

Εάν στα παραπάνω προσθέσει κανείς και την φοβική, αλλοπρόσαλλη, και εμμονικά μονοδιάστατη σε ένα αμφισβητούμενο και μη αποδεκτό από πολλούς διεθνές δίκαιο εξωτερική της πολιτική, ενισχύεται έτι περαιτέρω το επιχείρημα περί απουσίας οράματος και πλάνου.

Εγώ δεν αμφισβητώ την πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών. Δυστυχώς, όμως, το αμφισβητεί από μόνη της η ίδια η πραγματικότητα. Και με τούτα, μ’ εκείνα και με τ’ άλλα, μαζί με την πραγματικότητα η ελληνική κυβέρνηση και πρωθυπουργός έχουν εδώ και καιρό χάσει την επαφή τους και με την αληθοφάνεια. Σε συνδυασμό με τις αποτυχημένες της πολιτικές, αυτό τείνει να γίνει η μόνιμη αιτία κατάρρευσης της, προκαλώντας πολιτική αστάθεια στην χώρα και θέτοντας σε κίνδυνο την βιωσιμότητα και εθνικά της συμφέροντα.

Θα μπορούσε να αποδώσει κανείς – και μάλιστα αυτό κάνουν καθημερινά, από το πρωί μέχρι και το βράδυ, οι «επικοινωνιακοί βραχίονες» της ελληνικής κυβέρνησης – στον έλληνα πρωθυπουργό τα τρία «Τ» της επιτυχίας κατά Οδυσσέα Ελύτη: Ταλέντο, Τόλμη, Τύχη. Πράγματι, ο Έλληνας πρωθυπουργός έδειξε ότι έχει το ταλέντο, το χάρισμα στην πολιτική. Είχε την τόλμη, την αποφασιστικότητα και το θάρρος να αναλάβει ρίσκα, να υπερβεί φόβους και δυσκολίες, και να κυνηγήσει το όνειρό του. Τέλος, στάθηκε τυχερός, αφού τον ευνόησαν οι κατάλληλες συγκυρίες ή ευκαιρίες, αλλά κυρίως το γεγονός ότι προέρχεται από πολιτική οικογένεια. Τα ίδια τρία «Τ», όμως, μπορεί να αποδώσει κανείς και στον προκάτοχο του στο αξίωμα, Αλέξη Τσίπρα, και μάλιστα σε ηλικία που δεν έχει προηγούμενο στην χώρα μας.

Αρκούν, άραγε τα τρία «Τ» για να καταστήσουν κάποιον επιτυχημένο ή μήπως ο τεράστιος Έλληνας ποιητής είχε μπροστά του άλλες εικόνες, πρόσωπα και βιώματα όταν εμπνεύστηκε την φράση του αυτή; Βλέποντας τα αποτελέσματα των πολιτικών Μητσοτάκη και Τσίπρα αλλά και γνωρίζοντας το διεθνές εκτόπισμα, πολιτικό έργο, πατριωτισμό και προσωπικότητα του Αντώνη Σαμαρά και ταυτόχρονα την προσωπική σχέση και φιλία του ποιητή με τον πρώην Έλληνα πρωθυπουργό, μάλλον το δεύτερο.