Όποιος κατάλαβε κατάλαβε

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Δεν είναι συνηθισμένο να βλέπεις έναν Υπουργό Οικονομικών να στήνει ολόκληρο βίντεο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σχεδόν σαν να χρειάζεται να πείσει το κοινό ότι η απόφαση που πήρε ήταν πράγματι σωστή. Κι όμως, ο Κυριάκος Πιερρακάκης το έκανε. Επί διακυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, έχουμε δει διάφορα «καλά», ζήσαμε να το δούμε κι αυτό. Κι αυτό από μόνο του λέει μια ιστορία, ότι όταν πρέπει να εξηγήσεις τόσο πολύ μια επιλογή, συνήθως σημαίνει ότι ελάχιστοι την έχουν καταλάβει. Ή ότι δεν την έχεις συζητήσει με κανέναν πριν την ανακοινώσεις.

Στο βίντεο, λοιπόν, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ παρουσιάζεται ως «δύσκολη απόφαση που κοιτάζει την επόμενη γενιά». Μόνο που, αν το δεις ψύχραιμα, η ανάγκη να το ντύσεις με επικοινωνιακή καμπάνια δείχνει πως η λογική πίσω από την κίνηση αυτή δεν ήταν τόσο αυτονόητη όσο θα ήθελε ο υπουργός. Γιατί αν είχες ένα στιβαρό αναπτυξιακό σχέδιο, αν είχες έναν προσανατολισμό για το πού θα μπορούσαν να επενδυθούν αυτά τα χρήματα, θα έπρεπε να αποδείξεις ότι η απόδοση θα ήταν χαμηλότερη από το 3% που πληρώνεις σήμερα για τα δάνεια του πρώτου μνημονίου. Κι αυτό, όπως φαίνεται, δεν μπορείς να το αποδείξεις, αφού, μεταξύ μας, όχι στιβαρό, ούτε καν αναπτυξιακό σχέδιο μάλλον δεν υπάρχει. Άρα τα ξεπληρώνεις.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, κυκλοφορούν στην αγορά σοβαρές φήμες, δεν μπορώ να τις επιβεβαιώσω, αλλά η χρονική σύμπτωση είναι υπαρκτή, ότι η πρόωρη αποπληρωμή έγινε για να κερδηθεί χρόνος. Χρόνος ώστε η χώρα να μπορέσει να απορροφήσει τα περίπου 11 δισ. ευρώ από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης που χάθηκαν λόγω καθυστερήσεων, απεντάξεων και ενός «σχεδιασμού» που μόνο σχεδιασμός δεν ήταν. Αν ισχύει αυτό, τότε η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προβληματική, αφού τα χρήματα βγαίνουν από τη μία τσέπη για να μπουν στην άλλη, όχι επειδή υπάρχει στρατηγική, αλλά επειδή υπάρχει ανάγκη να καλυφθούν λάθη.

Κι όμως, αντί να εξηγηθεί αυτή η πραγματικότητα, ο υπουργός επέλεξε να μιλήσει για «εύκολες» και «δύσκολες» αποφάσεις. Να απορρίψει την άποψη ότι αποπληρώνουμε «φθηνά» δάνεια, να τονίσει ότι το Euribor συν 0,5% δεν είναι πια φθηνό. Να διαβεβαιώσει ότι δεν υπάρχει νέος δανεισμός για να χρηματοδοτηθεί η κίνηση. Να παρουσιάσει τα ταμειακά διαθέσιμα ως απόδειξη δημοσιονομικής υγείας. Όλα αυτά ακούγονται ωραία, αλλά δεν απαντούν στο βασικό ερώτημα, «γιατί τώρα; Και γιατί έτσι;».

Γιατί αν ήταν τόσο απλή η υπόθεση, δεν θα χρειαζόταν βίντεο. Δεν θα χρειαζόταν καμπάνια. Δεν θα χρειαζόταν να εξηγηθεί ότι «τα χρήματα δεν μπορούν να πάνε σε παροχές». Δεν θα χρειαζόταν να πει κανείς ότι «η βιωσιμότητα του χρέους αυξάνει τον δημοσιονομικό χώρο». Αυτά είναι γνωστά. Το άγνωστο είναι το κίνητρο.

Και μέσα σε όλα, υπάρχει και το άλλο κεφάλαιο, αυτό που δεν αναφέρεται στο βίντεο, δηλαδή, οι αποφάσεις του ΣτΕ που ακύρωσαν τις άδειες λειτουργίας των παραρτημάτων των ιδιωτικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στην Ελλάδα. Σχεδιασμός επίσης δικός του. Αλλά αυτό, προφανώς, δεν χωράει στο αφήγημα της «δύσκολης απόφασης για την επόμενη γενιά». Πού να το εξηγείς τώρα κι αυτό. Όποιος κατάλαβε, κατάλαβε.

Το βίντεο λοιπόν δεν είναι απλώς μια ενημέρωση. Είναι μια προσπάθεια να καλυφθεί ένα κενό. Το κενό ανάμεσα σε μια πολιτική απόφαση και την πραγματική της αιτιολόγηση. Κι όταν χρειάζεται τόσος κόπος για να γεφυρωθεί αυτό το κενό, τότε μάλλον η «λογική» της απόφασης δεν ήταν τόσο προφανής όσο παρουσιάζεται. Και κάπως έτσι, το «όποιος κατάλαβε, κατάλαβε» καταλήγει να γίνεται η πιο πιστή περιγραφή του τρόπου με τον οποίο ασκείται η διακυβέρνηση αυτή.