Καστελόριζο, όπως λέμε Φώκλαντς

Γράφει ο Αντώνιος Μιχελόγγονας, Δικηγόρος

Τα νησιά Φωκλαντς αποτελούσαν αντικείμενο έριδας ανάμεσα στην Αργεντινή και τη Μεγάλη Βρετανία για περισσότερο από έναν αιώνα. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα νησιών κοντά στις αργεντίνικες ακτές, στο οποίο η Μεγάλη Βρετανία διατηρούσε κυριαρχία ήδη από την αποικιοκρατική εποχή. 

Μάρτιος 1982. Το κράτος της Αργεντινής κυβερνάται από τη στρατιωτική δικτατορία του στρατηγού Γκαλτιέρι. Η διαρκώς επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση είχε δημιουργήσει πλήθος προβλημάτων στο καθεστώς, που αναζητούσε μια εθνική επιτυχία για να συσπειρώσει ξανά τους υποστηρικτές του. Η κατάληψη και προσάρτηση των νήσων Φώκλαντ τη δεδομένη χρονική περίοδο και η Μεγάλη Βρετανία αντιμετώπιζε εσωτερικά προβλήματα θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο λαό σαν εκπλήρωση ενός εθνικού στόχου δεκαετιών, και εξυπηρετούσε καλά το σκοπό του καθεστώτος. 

Κάπως έτσι στις 19 Μαρτίου εμφανίστηκαν στο βρετανικό έδαφος Αργεντίνοι έμποροι και ύψωσαν τη σημαία της χώρας τους. Η προσπάθεια των σωμάτων ασφαλείας της Μεγάλης Βρετανίας να τους απομακρύνει εμποδίστηκε από το πολεμικό ναυτικό της Αργεντινής. Ήταν μια ξεκάθαρη εκδήλωση εθνικής κυριαρχίας της Αργεντινής επί των νήσων που η Γηραιά Αλβιώνα θεωρούσε δικά της. 

Σας θυμίζει κάτι το σκηνικό αυτό από το μακρινό 1982; Κάτι ίσως πιο πρόσφατο; Δυστυχώς ναι. Είναι σαν να περιγράφεται η σημερινή κατάσταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Και υπάρχουν αρκετά ελληνικά νησιά ή βραχονησίδες που μπορούν να λάβουν τη θέση των Φωκλαντς. Παλαιότερα ήταν πολύ λιγότερα. Πλέον, μετά τις εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, όχι τόσο στις διμερείς μας σχέσεις, όσο στην εσωτερική κατάσταση και τη διεθνή θέση της Τουρκίας, τα υποψήφια Φωκλαντς έχουν αυξηθεί επικίνδυνα. 

Όταν στις 2 Απριλίου 1982 η Αργεντινή έκανε το τολμηρό βήμα να καταλάβει τα νησιά, τόσο η ηγεσία της χώρας όσο και ο υπόλοιπος πλανήτης περίμεναν μια υποχωρητική στάση από τη Μεγάλη Βρετανία. Η χώρα είχε κι αυτή τα εσωτερικά της προβλήματα, δεν είχε ακόμα ξεπεράσει την οικονομική κρίση των τελευταίων ετών και υπήρχε έντονη και διαρκής αντιπολίτευση στη Μάργκαρετ Θάτσερ. Κανείς δεν περίμενε να ασχοληθεί με κάποια απομονωμένα νησιά στην άλλη άκρη του πλανήτη, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού. Ήταν απλά ένα σύμπλεγμα νησιών 3.000 κατοίκων και αρκετών χιλιάδων πιγκουίνων. Μεγάλο μέρος της πολιτικής, διπλωματικής και στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας θεωρούσαν ότι δεν άξιζε οποιαδήποτε προσπάθεια διατήρησής τους.

Εν ολίγοις, όλοι περίμεναν να αποδεχθεί η Μεγάλη Βρετανία το τετελεσμένο της κατάληψής τους και να πάει παρακάτω.  Η συνέχεια πάνω-κάτω είναι γνωστή. Η Μάργκαρετ Θάτσερ προσωπικά πήρε πάνω της το ζήτημα των νησιών, αρνήθηκε έστω να συζητήσει να εγκαταλείψει βρετανικό έδαφος, όσο χαζό και ανεξήγητο κι αν φαινόταν αυτό στους συμμάχους της και σε μέρος του εσωτερικού της χώρας. Τέθηκε επικεφαλής της τεράστιας βρετανικής αντεπίθεσης και διεξήγαγε έναν επιτυχημένο πόλεμο εβδομήντα τεσσάρων ημερών, που όχι μόνο κατέληξε στην ήττα της Αργεντινής και στην αποκατάσταση του status quo των νησιών, αλλά μάλιστα κατάφερε αυτό να γίνει με την πλήρη διπλωματική υποστήριξη τόσο των ΗΠΑ όσο και του συντριπτικά μεγαλύτερου μέρους του δυτικού κόσμου. Των ίδιων δηλαδή κρατών που όταν ξεκίνησε αυτή η ιστορία αποδοκίμαζαν την πρόθεση της βρετανίδας Πρωθυπουργού να πάει σε πόλεμο «Για κάτι παγωμένα βράχια». 

Η ιστορική αυτή αναδρομή έγινε ως επιχείρημα απάντηση στη συνέντευξη που πρόσφατα έδωσε ο τέως πλέον σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών Νίκος Ροζάκης. Στη συνέντευξη αυτή ο κύριος Ροζάκης ισχυριζόταν μέσες άκρες ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε κουλτούρα συμβιβασμών στην εξωτερική πολιτική και αυτό μας εμποδίζει να λύσουμε τα προβλήματα μας με την Τουρκία. Προφανώς εννοούσε ότι δεν έχουμε κουλτούρα υποχωρήσεων και αυτό εμποδίζει την Τουρκία να λύνει τα προβλήματα με αποδοχή των αξιώσεων της. Αναφέρθηκε μάλιστα συγκεκριμένα και στο Καστελόριζο ισχυριζόμενος ότι είναι μακριά. Δεν τόλμησε να πει ευθέως ότι για αυτό πρέπει να το εγκαταλείψουμε. Όταν όμως υπονοείς κάτι τόσο φανερά όλοι το καταλαβαίνουν.

Και ρωτώ: Αν θεωρούμε μακριά το Καστελόριζο, τι έπρεπε να θεωρεί η Θάτσερ το 1982 για ένα σύμπλεγμα νησιών στην άλλη άκρη του Ατλαντικού; Τι θεωρεί ο κύριος Ροζάκης ότι έπρεπε να έχει κάνει η Βρετανίδα ηγέτης; Και επειδή την ξέρουμε την απάντηση, πάμε στο επόμενο ερώτημα. Αν το είχε κάνει αυτό, αν είχε υποχωρήσει στις αξιώσεις της Αργεντινής και είχε παραδώσει τα νησιά αμαχητί, πώς θα θυμόμαστε σήμερα το περιστατικό; Στην καλύτερη δεν το θυμόμαστε καθόλου. Στη χειρότερη ως ένα παράδειγμα υποταγής και Εθνικής ταπείνωσης. Σίγουρα πάντως δεν θα το θυμόμαστε ως ένα παράδειγμα εθνικής ισχύος και υπερηφάνειας όπως τώρα.

Οι άνθρωποι που εκφέρουν απόψεις σαν αυτή του κ. Ροζάκη, όσο καλά και να γνωρίζουν την ιστορία αδυνατούν να κατανοήσουν την ουσία των γεγονότων. Η αξία των Φώκλαντ δεν ήταν οι πιγκουίνοι ή η εμπορική τους θέση. Όπως και η αληθινή αξία του Καστελόριζου δεν είναι η ΑΟΖ. Τα έθνη τρέφονται με σύμβολα. Και τα κράτη υπάρχουν και έχουν ισχύ όταν δύνανται να ελέγχουν το σύνολο της επικράτειας τους. Όχι όταν παρατάνε τα μακρινά της σημεία. 

Δεν ισχυρίζομαι ότι η Ελλάδα σήμερα είναι σαν τη Μεγάλη Βρετανία του 1982. Ούτε ότι η Τουρκία έχει απέναντί μας αντίστοιχη ισχύ με την Αργεντινή του 1982. Αν υπάρχουν όμως δύο χρήσιμα συμπεράσματα πού μπορούμε να αντλήσουμε από την ιστορία των Φώκλαντ ακόμα κι αν οι ιστορικές αναλογίες ισχύος δεν είναι, είναι τα εξής: 

  1. Όταν μία στρατιωτική επιχείρηση γίνεται για επικοινωνιακούς λόγους ή για επίδειξη, συχνά τα στρατιωτικά της θεμέλια είναι πιο σαθρά από ό, τι θέλουν να ελπίζουν οι εμπνευστές της. Και είναι εύκολο να αποκρουστεί.
  2. Όταν δύο χώρες του ίδιου στρατοπέδου στρέφονται η μία εναντίον της άλλης οι κοινοί σύμμαχοι στην αρχή πάντα θα προσπαθούν να συμβιβάσουν τη διαφορά. Όταν όμως φανεί ότι είναι ασυμβίβαστη θα πάρουν θέση. Και σίγουρα δεν θα είναι υπέρ αυτού που εμφανίζεται ως ηττοπαθής και ανίσχυρος και ζητάει από τους άλλους να υπερασπιστούν τα δικά του εθνικά Δίκαια.

Αν τα συμπεράσματα αυτά συνδυαστούν με το ιστορικό δεδομένο ότι η Τουρκία όσο κι αν οι υποχωρήσεις στις διεκδικήσεις της ποτέ δεν είναι ικανοποιημένοι καταλαβαίνουμε εύκολα πόση ορθότητα έχουν οι θέσεις όπως αυτή που διατύπωσε ο κ. Ροζάκης και ποια πρέπει να είναι η θέση της χώρας ως προς το Καστελόριζο.

One thought on “Καστελόριζο, όπως λέμε Φώκλαντς

  • 09/07/2020, 21:32
    Permalink

    Το Καστελόριζο είναι μακριά, όπως και το Αγαθονήσι, σύμφωνα με ανάρτηση της κύριας ΠτΔ στο τουίτερ

    Σχολιάστε

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.