Η Εβδομάδα που δεν μας Είπαν XV
Γράφει ο Ρένος Δούκας
Bonjour λοιπόν, με άρωμα διπλωματίας και εικόνες κορυφής. Η επίσκεψη του Emmanuel Macron στην Αθήνα παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση ισχυρών συμμαχιών. Η εξωτερική πολιτική όμως δεν κρίνεται από δηλώσεις φιλίας. Κρίνεται από το αν παράγει εθνική στρατηγική με αυτονομία και βάθος. Εκεί η χώρα δείχνει να ακολουθεί περισσότερο απ’ όσο καθοδηγεί.
Η Ενισχυμένη Συνολική Στρατηγική Σχέση επαναλαμβάνει ένα γνώριμο σχήμα. Μεγάλες λέξεις, πολυεπίπεδες συνεργασίες, περιορισμένος απολογισμός αποτελεσμάτων. Από το 2021 η ελληνογαλλική σχέση πράγματι ενισχύθηκε. Το κρίσιμο ερώτημα όμως παραμένει αν αυτή η ενίσχυση μεταφράστηκε σε ουσιαστική αποτροπή ή αν περιορίστηκε σε εξοπλιστική εξάρτηση και διπλωματικό εντυπωσιασμό.
Ο άξονας στη Μεσόγειο ακούγεται επιβλητικός. Οι άξονες όμως δεν συγκροτούνται με δελτία Τύπου. Συγκροτούνται με σταθερή παρουσία, εθνική αυτοπεποίθηση και σαφή ιεράρχηση συμφερόντων. Χωρίς αυτά, μένουν σχήματα λόγου που υπηρετούν την επικοινωνία, όχι την πολιτική.
Στην οικονομία, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει το αφήγημα της επιστροφής του πλεονάσματος. Ακούγεται δίκαιο. Στην ουσία του όμως ομολογεί αδιέξοδο. Όταν η πολιτική εξαντλείται στη διανομή, σημαίνει ότι αδυνατεί να παράγει. Τα επιδόματα λειτουργούν ως παυσίπονα σε μια οικονομία που εξακολουθεί να νοσεί δομικά.
Τα συγκεκριμένα μέτρα έχουν κοινωνικό πρόσημο. Έχουν όμως και σαφές άρωμα διαχείρισης εκλογικής κόπωσης. Όταν εκατομμύρια πολίτες χρειάζονται ενισχύσεις για να καλύψουν τα βασικά, το πρόβλημα δεν είναι η γενναιοδωρία του κράτους. Είναι η αδυναμία του να δημιουργήσει συνθήκες αυτάρκειας.
Η επίκληση του πλεονάσματος ως επιτυχίας είναι εν μέρει ορθή και εν μέρει παραπλανητική. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει πλεόνασμα. Είναι πώς παράγεται. Όταν προκύπτει από υπερφορολόγηση και συγκράτηση δαπανών, χωρίς αντίστοιχη παραγωγική ώθηση, δεν συνιστά στρατηγική επιτυχία. Συνιστά λογιστική ισορροπία.
Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελούν ιστορική ευκαιρία. Η μέχρι τώρα αξιοποίηση τους όμως δείχνει μονοκαλλιέργεια έργων που ευνοούν συγκεκριμένους κλάδους, χωρίς καθαρή εθνική στρατηγική για τη βιομηχανία, την καινοτομία και την αυτάρκεια. Αν συνεχιστεί αυτή η πορεία, η χώρα θα έχει απορροφήσει χρήματα χωρίς να έχει αλλάξει δομή.
Η κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο αναδεικνύει ξανά το έλλειμμα πρόληψης. Το κράτος εμφανίζεται αποτελεσματικό όταν κινητοποιείται εκ των υστέρων, αλλά αδύναμο όταν πρέπει να σχεδιάσει εγκαίρως. Αυτό δεν είναι συγκυρία. Είναι διοικητική παθογένεια.
Ο Κοινωνικός Τουρισμός διευρύνεται και στηρίζει ευάλωτους συμπολίτες. Σωστά. Όταν όμως οι διακοπές μετατρέπονται σε κοινωνικό μέτρο και όχι σε αυτονόητη δυνατότητα, η οικονομία δεν ευημερεί. Επιβιώνει.
Οι παρεμβάσεις για τα άτομα με αναπηρία είναι αναγκαίες. Η πραγματική ένταξη όμως δεν επιτυγχάνεται με αποσπασματικές ενέργειες. Απαιτεί συνεκτική πολιτική, καθολική προσβασιμότητα και αλλαγή αντίληψης σε όλη τη διοίκηση.
Στην υγεία, η συμβολή του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος είναι πολύτιμη. Όταν όμως το ΕΣΥ χρειάζεται συστηματικά δωρεές για να σταθεί όρθιο, η Πολιτεία δεν δικαιούται να πανηγυρίζει. Οφείλει να αναρωτηθεί.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης αναγνωρίζεται διεθνώς. Η υπερπροβολή του όμως δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι λύθηκαν βαθύτερα προβλήματα. Η Παιδεία δεν είναι εφαρμογή. Είναι θεσμός. Και οι θεσμοί δεν αναβαθμίζονται με λογισμικό.
Η ηλεκτρονική επιτήρηση ως μέτρο εκσυγχρονισμού έχει αξία. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την ανάγκη για Δικαιοσύνη ταχεία, αξιόπιστη και λειτουργική. Διαφορετικά, η τεχνολογία απλώς ντύνει τα κενά.
Η εξάρθρωση του κυκλώματος λαθρεμπορίου είναι επιτυχία των αρχών. Είναι όμως και υπενθύμιση του μεγέθους της παραοικονομίας. Τέτοια δίκτυα δεν αναπτύσσονται στο κενό. Αναπτύσσονται εκεί όπου το κράτος είναι επιλεκτικά παρόν.
Ο επαναπατρισμός αρχαιοτήτων αποτελεί πράξη δικαίου και εθνικής αξιοπρέπειας. Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς όμως δεν μπορεί να βασίζεται σε ευκαιριακές επιστροφές. Απαιτεί μόνιμη στρατηγική.
Η μείωση του δημοσίου χρέους είναι θετική εξέλιξη και δεν πρέπει να υποτιμάται. Δεν συνιστά όμως από μόνη της εθνικό σχέδιο. Μια χώρα δεν προοδεύει μόνο μειώνοντας βάρη. Προοδεύει δημιουργώντας προοπτική.
Συνολικά, η ανασκόπηση αποτυπώνει μια κυβέρνηση που κινείται χωρίς να μετασχηματίζει. Διαχειρίζεται χωρίς να ανατρέπει. Επενδύει περισσότερο στην εικόνα της αποτελεσματικότητας παρά στην ουσία της πολιτικής. Σε περίοδο που απαιτεί στρατηγική πυγμή, η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αρκείται σε καλές προθέσεις και καλύτερες ανακοινώσεις.
