Το κρίσιμο ερώτημα για την ικανότητα διακυβέρνησης σε μια εποχή μεγάλων προκλήσεων

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η διολίσθηση του πολιτικού λόγου από το πεδίο της θεσμικής σοβαρότητας στην επικράτεια του θεάματος αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά συμπτώματα της σύγχρονης διακυβέρνησης, ιδιαίτερα όταν αυτή εκδηλώνεται σε στιγμές βαθιάς γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. Σε μια περίοδο όπου η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται από την οικονομική ασφυξία της ακρίβειας και η χώρα καλείται να πλοηγηθεί μέσα σε σοβαρές εθνικές προκλήσεις και διεθνείς ανισορροπίες, η δημόσια εικόνα του ανώτατου άρχοντα της εκτελεστικής εξουσίας οφείλει να εκπέμπει στιβαρότητα και προσήλωση στο καθήκον.

Αντί αυτού, οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, με τις απροκάλυπτες αναφορές του στον τηλεοπτικό διαγωνισμό της Eurovision και τον καλλιτέχνη Akyla, αποτύπωσαν μια δυσαρμονία ανάμεσα στις προτεραιότητες της ηγεσίας και την πραγματικότητα των πολιτών. Όταν ο πρωθυπουργός επιλέγει να απευθυνθεί στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας για να ζητήσει, έστω και με τη μορφή αστεϊσμού, τη στήριξη μιας εφήμερης καλλιτεχνικής παρουσίας, η πολιτική ουσία υποχωρεί μπροστά στην επικοινωνιακή ελαφρότητα.

Αυτή η επιλογή ανάδειξης της «πολιτικής του θεάματος» στο επίσημο βήμα ενός κυβερνώντος κόμματος δεν αποτελεί απλώς ένα ατυχές χιουμοριστικό διάλειμμα, αλλά εγείρει βαθύτερα ερωτήματα για την αντίληψη περί της καταλληλότητας διακυβέρνησης. Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας που παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις, η συγκεκριμένη στάση ερμηνεύεται ως μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, μια έλλειψη ενσυναίσθησης που αγγίζει τα όρια της πολιτικής αποξένωσης από την πραγματικότητα. Αν και στον οξύ δημόσιο διάλογο χρησιμοποιούνται συχνά βαρείς χαρακτηρισμοί που αμφισβητούν ακόμη και την ψυχική ισορροπία της ηγεσίας, η ουσία της κριτικής παραμένει αμιγώς θεσμική, αφού πρόκειται για μια εμφανή αδυναμία ιεράρχησης των αναγκών του έθνους, όπου το εφήμερο επικοινωνιακό κέρδος προτάσσεται έναντι της σοβαρότητας που επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Το φαινόμενο αυτό γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο αν αναλογιστεί κανείς τη στάση του ακροατηρίου που βρισκόταν κάτω από το βήμα, το οποίο αποτελείτο από στελέχη που αυτοπροσδιορίζονται ως σοβαροί πολιτικοί παράγοντες. Η εικόνα ενός συνεδριακού σώματος που χειροκροτεί αδιακρίτως και επιδοκιμάζει τέτοιου είδους αναφορές αναδεικνύει μια κουλτούρα τυφλού κομματικού πατριωτισμού, η οποία απομονώνει την ηγεσία μέσα σε έναν εικονικό σωλήνα απόλυτης αποδοχής. Όταν η κριτική σκέψη των στελεχών υποτάσσεται στην ανάγκη της κομματικής επιδοκιμασίας, η εξουσία χάνει κάθε επαφή με τη συλλογική κοινωνική θερμοκρασία και στερείται των απαραίτητων εσωτερικών αντιβάρων που προστατεύουν μια κυβέρνηση από το σφάλμα της αλαζονείας.

Στο σημείο που έχει φτάσει η χώρα, αυτή η διολίσθηση προς το πολιτικό show δεν αποτελεί απλώς ένα ζήτημα αισθητικής ή ύφους, αλλά μια άμεση απειλή για το εθνικό συμφέρον. Μια χώρα που αντιμετωπίζει σύνθετα γεωπολιτικά προβλήματα και οικονομική πίεση έχει ανάγκη να εκπέμπει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό την εικόνα μιας ηγεσίας απόλυτα προσηλωμένης στις στρατηγικές της υποχρεώσεις. Όταν ο δημόσιος λόγος αποπροσανατολίζεται και αναλώνεται σε ήσσονος σημασίας αναφορές, υποσκάπτεται η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς και εξασθενεί η διεθνής αξιοπιστία της χώρας, αφήνοντας την εκτεθειμένη σε μια εποχή που δεν συγχωρεί την έλλειψη σοβαρότητας.

Η ανάγκη για επιστροφή στην πολιτική ουσία και τη θεσμική υπευθυνότητα είναι πλέον επιτακτική. Η απαίτηση για μια σοβαρή, υπεύθυνη και ουσιαστική διακυβέρνηση, συνθήκη την οποία η παρούσα κυβέρνηση έχει απωλέσει προ πολλού, αποτελεί πλέον καθολικό ζητούμενο. Τα περιθώρια ανοχής της κοινωνίας έχουν εξαντληθεί και κανείς δεν μπορεί να ανεχτεί άλλη υποτίμηση της νοημοσύνης του… ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΑΛΛΟ!