Ενεργειακή πολιτική χωρίς πυξίδα

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Ακούσαμε ξανά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο. Και τι είδαμε; Μια από τα ίδια. Μια κυβέρνηση που προσπαθεί πάλι να διαχειριστεί τις εντυπώσεις με αποσπασματικά μέτρα. Λίγη παραπάνω επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, για μόλις δύο εβδομάδες!, κάποιες προσδοκίες για το πετρέλαιο θέρμανσης, 120 δόσεις για παλιά χρέη, λίγοι κανόνες στους servicers…

Όμως, ας μην γελιόμαστε. Το να αλλάζεις μέτρα κάθε δεκαπενθήμερο δεν είναι λύση. Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι δεν υπάρχει κανένα απολύτως μακροπρόθεσμο σχέδιο. Και αυτή η αμηχανία δεν εμφανίστηκε ξαφνικά σήμερα. Είναι το ίδιο μοτίβο που βλέπουμε συνεχώς τα τελευταία χρόνια.

Ξέρετε, υπάρχουν κυβερνήσεις που χαράσσουν στρατηγική. Και υπάρχουν κυβερνήσεις που απλώς τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Το μεγάλο πρόβλημα της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι ότι, επτά χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας, κανείς δεν έχει καταλάβει ποιο είναι το πραγματικό της σχέδιο για την ενέργεια στη χώρα μας.

Δείτε τη διαδρομή… Ξεκινήσαμε με την απόλυτη βεβαιότητα ότι το μέλλον είναι μόνο οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Πετάξαμε στην άκρη κάθε κουβέντα για υδρογονάνθρακες. Και λίγα χρόνια μετά; Επιστρέψαμε να παρουσιάζουμε τις έρευνες για φυσικό αέριο ως «εθνική και γεωπολιτική προτεραιότητα»! Εμείς οι ίδιοι που λέγαμε ότι οι υδρογονάνθρακες δεν έχουν μέλλον, σήμερα πανηγυρίζουμε για τις συμφωνίες εκμετάλλευσης κοιτασμάτων ως εργαλείο ανάπτυξης.

Το θέμα δεν είναι ότι μια κυβέρνηση αλλάζει γνώμη όταν αλλάζουν οι διεθνείς συνθήκες. Αυτό είναι λογικό και θεμιτό. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η αλλαγή δεν συνοδεύεται ποτέ από μια ειλικρινή κουβέντα, «Ξέρετε κάτι; Κάναμε λάθος εκτίμηση». Αντί γι’ αυτό, κάθε νέα μετατόπιση βαφτίζεται κάθε φορά ως η «μόνη σωστή επιλογή».

Το ίδιο ακριβώς σκηνικό ζούμε και με τους λογαριασμούς του ρεύματος και τα καύσιμα. Από το 2021 μέχρι σήμερα, τι δεν έχουμε δει; Επιδοτήσεις επί επιδοτήσεων, οριζόντια μέτρα, έκτακτους μηχανισμούς, νέα χρωματιστά τιμολόγια, στοχευμένες ενισχύσεις… κι σήμερα πάλι από την αρχή! Και μέσα σε όλα αυτά ακούσαμε και το αμίμητο στη ΔΕΘ, ότι οι μόνιμες μειώσεις θα έρθουν… κάποτε, το 2030!

Κάθε φορά μας παρουσιάζουν ένα μέτρο ως τη «μεγάλη λύση», μέχρι να το πετάξουν για να φέρουν το επόμενο. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα; Πολίτες και επιχειρήσεις να μην μπορούν να προγραμματίσουν τίποτα. Να μην ξέρουν τι θα πληρώσουν τον επόμενο μήνα. Αυτή η αβεβαιότητα είναι τελικά το μεγαλύτερο κόστος. Όχι μόνο για το νοικοκυριό που βλέπει τον λογαριασμό του να αλλάζει διαρκώς, αλλά για ολόκληρη την οικονομία που ψάχνει ένα σταθερό πάτημα.

Μια σοβαρή ενεργειακή στρατηγική δεν αλλάζει τιμόνι κάθε φορά που φυσάει διαφορετικά ο διεθνής άνεμος. Προσαρμόζεται, ναι, αλλά δεν χάνει τον δρόμο της. Έχει ξεκάθαρους στόχους, χρονοδιάγραμμα και προτεραιότητες. Και κυρίως, εμπνέει εμπιστοσύνη ότι ξέρουμε πού πάμε.

Στη δική μας περίπτωση, η εικόνα είναι τελείως διαφορετική. Από μια βίαιη και πρόχειρη απολιγνιτοποίηση, που προχώρησε χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό για τις τοπικές κοινωνίες και την αντικατάσταση της ισχύος, πήγαμε στην περιθωριοποίηση του φυσικού αερίου κι αμέσως μετά στην αποθέωση του, κι από τις οριζόντιες επιδοτήσεις στις υποσχέσεις. Αυτό δεν είναι εθνικό σχέδιο. Είναι διαχείριση κρίσεων της τελευταίας στιγμής.

Δεν είμαστε σε ενεργειακή αβεβαιότητα επειδή μόνο η Ελλάδα αντιμετωπίζει διεθνείς αναταράξεις. Το δικό μας πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση δεν κατάφερε να πείσει πως υπάρχει ένας σοβαρός, σταθερός πυρήνας πίσω από τις αποφάσεις της. Κι όταν μια χώρα βαδίζει στα τυφλά χωρίς σταθερό μοντέλο, καταλήγει να πηγαίνει από συγκυρία σε συγκυρία… πληρώνοντας κάθε φορά έναν πολύ ακριβό λογαριασμό.