Λεφτόδεντρα δεν υπάρχουν για το ρεύμα αλλά βρίσκονται πάντα για τα ευρωπαϊκά πρόστιμα

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Υπάρχει μια αφοπλιστικά βολική πολιτική σχιζοφρένεια στον δημόσιο λόγο. Κι αυτό γιατί, όταν η κουβέντα πάει στην ελάφρυνση των νοικοκυριών από το δυσβάσταχτο κόστος της ενέργειας, το οικονομικό επιτελείο, τα στελέχη της κυβέρνησης, αλλά και οι πρόθυμοι κονδυλοφόροι της, θυμούνται αμέσως την ευρωπαϊκή νομιμότητα. Η μείωση του ΦΠΑ ή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο ρεύμα και τα καύσιμα κόβεται μαχαίρι ως «λαϊκισμός», με το επιχείρημα να επαναλαμβάνεται σαν κασέτα, ότι η Ευρώπη απαιτεί αυστηρή πειθαρχία και πως όποιος μειώνει έσοδα πρέπει να βρει ευρώ-προς-ευρώ τα ισοδύναμα, αλλιώς θα εκτροχιαστούμε δημοσιονομικά.

Όταν όμως η συζήτηση φτάνει στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αυτή η αυστηρή προσήλωση στους κανόνες εξαφανίζεται ως δια μαγείας και τη θέση της παίρνει μια βολική σιωπή. Η πρόσφατη έκθεση-καταπέλτης της Κομισιόν για τα προγράμματα κατάρτισης έβγαλε στη σέντρα ακριβώς αυτό το πρόβλημα, αποκαλύπτοντας φωτογραφικούς διαγωνισμούς, αποκλεισμό ευρωπαϊκών εταιρειών και καταστρατήγηση του ανταγωνισμού. Και το αποτέλεσμα; Μια πρόταση για καμπάνα-μαμούθ 25% επί των κονδυλίων, με τον κίνδυνο «ντόμινο» να απειλεί εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Απέναντι σε αυτή τη ζημιά, η αντίδραση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Νίκου Παπαθανάση, ήταν η απόλυτη μη απάντηση, αφού απέφυγε να πει την παραμικρή κουβέντα για την ουσία των ελέγχων ή για τους φωτογραφικούς όρους, επιλέγοντας απλώς να αμφισβητήσει τους ελεγκτές με επιχειρήματα που η Κομισιόν έχει ήδη πετάξει στο καλάθι των αχρήστων. Και το θέμα είναι πως δεν μιλάμε για ένα τυχαίο περιστατικό, αλλά για μια ολόκληρη νοοτροπία, όπως φάνηκε καθαρά και με το πρόστιμο των 415 εκατομμυρίων για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τους εικονικούς βοσκοτόπους, με τις διώξεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη Σύμβαση 717 του ΟΣΕ, αλλά και με τις έρευνες για διαγωνισμούς 2,5 δισεκατομμυρίων στο Ταμείο Ανάκαμψης όπου κατέβαινε… μόνο ένας προσφέρων.

Το πιο εξοργιστικό από όλα είναι πως όταν η Ευρώπη επιβάλλει τέτοια πρόστιμα, τα λεφτά αυτά δεν χαρίζονται, αλλά αφαιρούνται από τις επόμενες εκταμιεύσεις, αναγκάζοντας το ελληνικό κράτος να καλύψει τη μαύρη τρύπα κατευθείαν από τον προϋπολογισμό. Με λίγα λόγια, ο ίδιος πολίτης που ακούει πως «δεν υπάρχουν λεφτόδεντρα» για να μειωθεί ο ΦΠΑ στο ρεύμα επειδή λείπουν τα ισοδύναμα, καλείται τώρα να πληρώσει από την τσέπη του τις ζημιές και τα πρόστιμα που προκαλούν οι «ημέτεροι» και οι φωτογραφικοί διαγωνισμούς.

Και ενώ θα περίμενε κανείς, μετά από τόσα δισεκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμψης, να βλέπουμε μια σοβαρή και ουσιαστική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, η πραγματικότητα έρχεται να μας προσγειώσει απότομα. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν πως το 2025 η χώρα παρήγαγε 10% λιγότερο από ό,τι το 2009 και 13% λιγότερο από την κορυφή του 2008. Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της πρόσφατης μελέτης του ΚΕΦΙΜ για το ελληνικό παραγωγικό μοντέλο της τελευταίας εικοσαπενταετίας, επιβεβαιώνοντας πως τα πακέτα-μαμούθ δεν πιάνουν τόπο στην πραγματική οικονομία, αλλά ανακυκλώνονται σε μια εικονική ανάπτυξη χωρίς αντίκρισμα για την παραγωγική βάση της χώρας.

Η υποκρισία όμως χτυπάει κόκκινο όταν η συζήτηση φτάνει στα οικονομικά του ίδιου του κυβερνώντος κόμματος. Οι ίδιοι άνθρωποι που κουνάνε το δάχτυλο στην κοινωνία για τη δημοσιονομική ισορροπία, διοικούν ένα κόμμα που οι δανειακές υποχρεώσεις του ξεπερνούν πλέον τα 590 εκατομμύρια ευρώ. Μιλάμε για ένα χρέος εντελώς ανεξέλεγκτο, που φουσκώνει κάθε χρόνο κατά δεκάδες εκατομμύρια, αφού τα ετήσια έσοδα της Νέας Δημοκρατίας δεν φτάνουν ούτε για να καλύψουν τους τόκους, οι οποίοι μόνο για μία χρονιά άγγιξαν τα 65,9 εκατομμύρια ευρώ.

Εκεί, στο δικό τους το ταμείο, η έννοια των «ισοδυνάμων» και της πειθαρχίας απλά δεν υπάρχει. Για τους πολίτες ισχύει το αμείλικτο κυνήγι των πλειστηριασμών, των κατασχέσεων και των χρεών, αλλά για το κυβερνών κόμμα ισχύει η αιώνια ανοχή των τραπεζών και η κυνική παραδοχή κυβερνητικών στελεχών πως αυτά τα δάνεια δεν πρόκειται να πληρωθούν ποτέ.

Βλέπουμε δηλαδή ένα προκλητικό θέατρο με δύο μέτρα και δύο σταθμά, αφού για να γλιτώσει ο καταναλωτής λίγα ευρώ στον λογαριασμό του ρεύματος, η κυβέρνηση θυμάται το «ιερό δισκοπότηρο» των ευρωπαϊκών κανόνων, ενώ όταν χάνονται εκατομμύρια σε ευρωπαϊκά πρόστιμα οι κανόνες γίνονται ψιλά γράμματα, κι όταν η κουβέντα πάει στην τρύπα του κομματικού της ταμείου, η δημοσιονομική ευλάβεια γίνεται στάση πληρωμών στο διηνεκές.

Στο τέλος της ημέρας, τα δημοσιονομικά ισοδύναμα που αρνείται πεισματικά η κυβέρνηση να βρει για να ανασάνει ο κόσμος, τα γεννάει από μόνη της η κακοδιαχείριση και η πλήρης γύμνια του αναπτυξιακού της σχεδίου. Μόνο που το λογαριασμό τον φορτώνουν διπλό στις πλάτες μας, τη μία στους εξωφρενικούς λογαριασμούς του ρεύματος και την άλλη στα ευρωπαϊκά πρόστιμα που μας χρεώνουν, την ώρα που οι δικές τους κομματικές μαύρες τρύπες μένουν στο απόλυτο απυρόβλητο.