Το ΟΧΙ δεν είναι ανάμνηση, είναι εθνικό καθήκον

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η επέτειος του «ΟΧΙ» δεν είναι απλώς μια μέρα για λόγους και παρελάσεις. Είναι μια ευκαιρία να θυμηθούμε τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι την πατρίδα σου, ακόμα κι όταν ξέρεις ότι ο αντίπαλος είναι ισχυρότερος και ότι ο δρόμος που επιλέγεις δεν θα είναι εύκολος.

Ο Ηλίας Βενέζης, στην «Ώρα Πολέμου», περιγράφει το έπος του 1940 μέσα από τη φωνή της ελληνικής γης και των απλών ανθρώπων της. Όταν ο εισβολέας ζήτησε μέσα στη νύχτα να παραδοθεί η χώρα, οι Έλληνες δεν κάθισαν να υπολογίσουν τι τους συνέφερε περισσότερο ούτε περίμεναν να ακούσουν τι θα τους συμβούλευαν οι ισχυροί της εποχής. Ήξεραν τι διακυβευόταν και απάντησαν με λόγια που έμειναν στην Ιστορία, «Ελάτε να τα πάρετε. Θα πολεμήσουμε».

Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου. Και είναι ένα μήνυμα που αφορά και τη σημερινή πολιτική ζωή. Όχι γιατί οι συνθήκες του 1940 είναι ίδιες με τις σημερινές, αλλά γιατί το βασικό ερώτημα παραμένει να λέει ότι όταν δοκιμάζονται τα εθνικά συμφέροντα, έχεις το θάρρος να υπερασπιστείς τις θέσεις σου ή επιλέγεις να προσαρμόζεσαι σε όσα θεωρείς ότι μπορείς να αποφύγεις; Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απαντήσει και η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια δύσκολη περιοχή, με πραγματικές προκλήσεις και γείτονες που προβάλλουν διεκδικήσεις. Γι’ αυτό η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στις συναντήσεις, στις φωτογραφίες και στις δηλώσεις για καλές σχέσεις και σταθερότητα. Όλα αυτά έχουν τη θέση τους, αλλά δεν αρκούν. Το ερώτημα είναι τι κερδίζει τελικά η χώρα, πόσο ισχυρή είναι η θέση της και αν μπορεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη μιλά συχνά για σταθερότητα και διεθνή αξιοπιστία. Όμως, η σταθερότητα δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός, ούτε η καλή εικόνα της χώρας να υποκαθιστά μια ξεκάθαρη εθνική στρατηγική. Ασφαλώς και χρειάζεται διάλογος με τους γείτονες. Ασφαλώς και πρέπει να επιδιώκουμε την ειρήνη. Αλλά ο διάλογος έχει νόημα όταν γίνεται με καθαρές θέσεις, όταν γνωρίζεις τι θέλεις να πετύχεις και τι δεν πρόκειται να διαπραγματευτείς. Γιατί η ειρήνη δεν εξασφαλίζεται μόνο με καλές προθέσεις. Χρειάζεται ισχυρή αποτροπή, εθνική αυτοπεποίθηση και την πολιτική βούληση να υπερασπιστείς τα συμφέροντά σου όταν έρθει η δύσκολη ώρα.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο πνεύμα του 1940 και σε μια πολιτική που δίνει προτεραιότητα στην εικόνα της ηρεμίας. Το «ΟΧΙ» δεν σημαίνει ότι απορρίπτεις τον διάλογο ή ότι αναζητάς διαρκώς την ένταση. Σημαίνει ότι μπαίνεις στον διάλογο γνωρίζοντας τα όρια σου και έχοντας τη βούληση να τα υπερασπιστείς. Σημαίνει ότι δεν αφήνεις την ανάγκη να διατηρήσεις καλές σχέσεις να γίνει σημαντικότερη από την ανάγκη να προστατεύσεις τα εθνικά σου συμφέροντα. Και αυτό είναι κάτι που οφείλουμε να απαιτούμε από κάθε κυβέρνηση, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία.

Υπάρχει, όμως, και ένα άλλο πρόβλημα. Αντί να συζητάμε ανοιχτά για την πορεία της χώρας και τις επιλογές της κυβέρνησης, συχνά καταλήγουμε να συζητάμε για εκείνους που τολμούν να ασκήσουν κριτική. Όποιος επιμένει να μιλά για εθνική κυριαρχία, αποτροπή και αξιοπρέπεια κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ακραίος, γραφικός ή κολλημένος στο παρελθόν. Σαν να αποτελεί πρόβλημα η ίδια η πατριωτική ανησυχία και όχι οι αποφάσεις που την προκαλούν.

Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, όταν υψώνεις έναν τοίχο απέναντι στις πατριωτικές φωνές, τι αφήνεις έξω από αυτόν; Η πατρίδα δεν ταυτίζεται με καμία κυβέρνηση και ο πατριωτισμός δεν αποτελεί προνόμιο κανενός κόμματος. Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε όλοι σε όλα. Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε να συζητάμε για τα εθνικά μας θέματα χωρίς να αντιμετωπίζεται η διαφωνία ως πρόβλημα ή ως ένδειξη έλλειψης υπευθυνότητας. Όταν μια κυβέρνηση θεωρεί ότι μόνο η δική της πολιτική είναι υπεύθυνη και ότι κάθε διαφορετική προσέγγιση είναι επικίνδυνη, τότε δεν ενισχύει τον εθνικό διάλογο, αλλά τον περιορίζει.

Και εδώ το μήνυμα του 1940 γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο. Οι Έλληνες εκείνης της εποχής δεν περίμεναν να τους υποδείξει κάποιος πότε επιτρέπεται να υπερασπιστούν την πατρίδα τους. Είχαν τη δική τους κρίση και το δικό τους αίσθημα ευθύνης. Σήμερα, κανείς δεν καλείται να επαναλάβει τις συνθήκες εκείνης της εποχής. Όλοι, όμως, έχουμε την υποχρέωση να μην αντιμετωπίζουμε τον πατριωτισμό ως κάτι που πρέπει να χωρά στα όρια της κυβερνητικής επικοινωνίας. Η κριτική δεν αποδυναμώνει τη χώρα. Αντίθετα, μπορεί να βοηθήσει να εντοπίσουμε λάθη, να διορθώσουμε αδυναμίες και να χαράξουμε μια πιο σταθερή πορεία.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από έναν πατριωτισμό που προσαρμόζεται κάθε φορά στις κυβερνητικές ανάγκες. Έχει ανάγκη από μια εθνική στρατηγική με συνέχεια, σαφείς στόχους και σταθερές αρχές. Η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων δεν είναι μια παρωχημένη αντίληψη. Είναι βασική υποχρέωση κάθε σοβαρής πολιτικής ηγεσίας.

Το ίδιο ισχύει και για τη λογοδοσία. Στη χώρα μας συνηθίζουμε να εξηγούμε διαρκώς γιατί τα πράγματα δεν έγιναν όπως έπρεπε. Επικαλούμαστε τους διεθνείς συσχετισμούς, τις δυσκολίες, τις συγκυρίες και τους περιορισμούς. Όλα αυτά μπορεί να είναι υπαρκτά και να έχουν σημασία. Δεν μπορούν, όμως, να αποτελούν μόνιμο άλλοθι. Γιατί στο τέλος πρέπει να απαντήσουμε σε ορισμένα απλά ερωτήματα, όπως, Τι πετύχαμε; Τι δεν πετύχαμε; Πού ενισχύθηκε η θέση της Ελλάδας και πού χρειάζεται να αλλάξουμε πορεία;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που μετρούν. Όχι μόνο τι σχεδιάσαμε, τι ανακοινώσαμε ή τι εξηγήσαμε, αλλά τι αποτέλεσμα έφερε τελικά κάθε επιλογή. Ιδιαίτερα στην εξωτερική πολιτική, όπου οι συνέπειες μπορεί να φανούν μετά από χρόνια. Η υπευθυνότητα δεν είναι να βρίσκεις πάντα μια καλή εξήγηση για όσα δεν έγιναν. Είναι να αναλαμβάνεις την ευθύνη και να φροντίζεις ώστε η χώρα να προχωρά μπροστά με μεγαλύτερη ασφάλεια και περισσότερες δυνατότητες. Το «ΟΧΙ» μας θυμίζει ότι υπάρχουν στιγμές που η ευθύνη δεν βρίσκεται στην αναζήτηση μιας βολικής δικαιολογίας, αλλά στην απόφαση να υπερασπιστείς αυτό που θεωρείς σωστό.

Οι Έλληνες του 1940 δεν ήταν άνθρωποι που δεν φοβούνταν. Ήταν άνθρωποι που, παρά τον φόβο τους, αποφάσισαν ότι υπήρχαν πράγματα που άξιζαν να υπερασπιστούν. Αυτό είναι και το νόημα της ηθικής ευθύνης σήμερα. Δεν αρκεί να διαφωνείς με την πολιτική της παραίτησης ή του κατευνασμού. Πρέπει να έχεις το θάρρος να μιλήσεις, να τεκμηριώσεις τη θέση σου και να προτείνεις έναν διαφορετικό δρόμο. Χωρίς εύκολες κραυγές και χωρίς μεγάλα λόγια που δεν συνοδεύονται από πράξεις. Ο πατριωτισμός απαιτεί συνέπεια, σοβαρότητα και την ετοιμότητα να υπερασπιστείς τις απόψεις σου, ακόμη κι όταν αυτό δεν είναι πολιτικά βολικό.

Χρειάζεται, όμως, και κάτι ακόμη, να μπορείς να βλέπεις τη μεγάλη εικόνα. Μια χώρα δεν μπορεί να πορεύεται με μοναδικό κριτήριο την επόμενη δήλωση, την επόμενη δημοσκόπηση ή την επόμενη επικοινωνιακή διαχείριση. Τα εθνικά θέματα απαιτούν σκέψη σε βάθος χρόνου. Απαιτούν να αναρωτιέσαι όχι μόνο τι εξυπηρετεί σήμερα την κυβέρνηση, αλλά τι συμφέρει την Ελλάδα αύριο και μεθαύριο. Όταν η πολιτική εγκλωβίζεται στην καθημερινότητα, χάνει την προοπτική της. Και όταν η επικοινωνία γίνεται σημαντικότερη από την ουσία, κινδυνεύουμε να μπερδέψουμε την εικόνα της ισχύος με την πραγματική ισχύ.

Γι’ αυτό η 28η Οκτωβρίου δεν πρέπει να είναι μόνο μια μέρα συγκίνησης και υπερηφάνειας. Πρέπει να είναι και μια αφορμή για αυτοκριτική, πρώτα απ’ όλα για όσους έχουν την ευθύνη της διακυβέρνησης. Το ερώτημα προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν είναι αν τιμά το «ΟΧΙ» με την παρουσία του στις επετειακές εκδηλώσεις. Είναι αν η πολιτική που ακολουθεί υπηρετεί στην πράξη το πνεύμα του. Αν ενισχύει τη θέση της Ελλάδας, αν υπερασπίζεται με συνέπεια τα κυριαρχικά της δικαιώματα και αν αντιμετωπίζει την πατριωτική κριτική ως αναγκαίο μέρος της δημοκρατίας και όχι ως ενόχληση. Γιατί οι επέτειοι δεν είναι μόνο για να θυμόμαστε τι έκαναν οι προηγούμενοι. Είναι και για να κρίνουμε τι κάνουμε εμείς σήμερα.

Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας! Με σεβασμό σε εκείνους που αγωνίστηκαν το 1940 και με ευθύνη απέναντι σε εκείνους που θα παραλάβουν αύριο αυτή την πατρίδα. Το «ΟΧΙ» δεν είναι απλώς μια ηρωική στιγμή του παρελθόντος. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία δεν είναι δεδομένη, ότι η αξιοπρέπεια απαιτεί πράξεις και ότι η αγάπη για την πατρίδα αποδεικνύεται καθημερινά. Με καθαρές θέσεις, με σχέδιο, με ευθύνη και με το θάρρος να λέμε την αλήθεια, ακόμη κι όταν δεν είναι βολική. Γιατί το πραγματικό χρέος απέναντι στο έπος του 1940 δεν είναι μόνο να τιμούμε εκείνους που είπαν το μεγάλο ΟΧΙ. Είναι να ζητάμε από τη σημερινή ηγεσία να αποδεικνύει, με τις επιλογές της, ότι έχει καταλάβει γιατί εκείνο το ΟΧΙ ειπώθηκε.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.