Ο Νάρκισσος της εξουσίας και ο Πρωτέας της πολιτικής: Πώς ο Μητσοτάκης μικραίνει την πατρίδα

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Το μυαλό πάει αναπόφευκτα πίσω στην ελληνική μυθολογία, στον Νάρκισσο, στο πλάσμα εκείνο που αιχμαλωτίστηκε για πάντα από το είδωλο του. Έτσι λειτουργεί ο άνθρωπος που δεν μπορεί να δει πέρα από την εικόνα του, που ζει μέσα στον καθρέφτη του νου του, αποκομμένος από την πραγματικότητα, υπνωτισμένος από τη λάμψη του εαυτού του. Στη σύγχρονη πολιτική μας ζωή, αυτό το αρχέτυπο έχει πάρει σάρκα και οστά. Δεν πρόκειται για μύθο, πρόκειται για τον τρόπο διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η υπερλατρεία της εικόνας, το διαρκές στήσιμο σκηνικού, η μανία της προβολής, η απροκάλυπτη εμμονή να αναγνωριστεί ως ο «άριστος» της χώρας συνθέτουν μια ηγεσία που έχει εγκλωβιστεί στο είδωλο της και αυτό δεν είναι απλώς πολιτικό πρόβλημα, αλλά εθνικός κίνδυνος.

Ο Μητσοτάκης δεν κυβερνά, σκηνοθετεί. Κάθε έργο, κάθε πολιτική, κάθε δημόσια εμφάνιση μοιάζει με προσεκτικά φωτισμένο κάδρο. Τα εγκαίνια έργων που δεν λειτουργούν, οι διαρκείς κορδέλες σε δρόμους που δεν οδηγούν πουθενά, οι φωτογραφίες με «ευγνώμονες πολίτες» που εμφανίζονται και εξαφανίζονται σαν ηθοποιοί σε διαφημιστικό σποτ. Κι όλα αυτά όχι για να αλλάξει η πραγματική ζωή των Ελλήνων, αλλά για να ενισχυθεί το πολιτικό αφήγημα του «σύγχρονου σωτήρα». Η ηδονή της εξουσίας γίνεται αυτοσκοπός και η λατρεία της εικόνας υποκαθιστά τη μέριμνα για το κοινό καλό. Το κράτος δεν υπηρετεί τον πολίτη αλλά το branding του πρωθυπουργού.

Όπως ο Νάρκισσος, έτσι και ο Μητσοτάκης έχει χάσει την αίσθηση της πραγματικότητας. Η χώρα βράζει στην καθημερινότητα που διαλύεται από ακρίβεια, εγκληματικότητα και διοικητική ανεπάρκεια, στο ΕΣΥ που καταρρέει ενώ η κυβέρνηση μιλά για «μεταρρυθμίσεις», στις φυσικές καταστροφές που αποκαλύπτουν ξανά και ξανά ότι πίσω από τις κορδέλες δεν υπάρχει κράτος, στα εθνικά όπου η ατολμία παρουσιάζεται ως στρατηγική και η εθελοτυφλία ως «ήρεμη δύναμη». Αλλά ο πρωθυπουργός βλέπει ένα άλλο είδωλο. Αυτό που του δείχνουν οι σύμβουλοι, τα focus groups, η επικοινωνιακή του αυλή. Δηλαδή, έναν ηγέτη που τα κάνει όλα σωστά και απλώς οι πολίτες «δεν καταλαβαίνουν». Αυτός ο διαρκής αυτοθαυμασμός οδηγεί σε καχυποψία απέναντι σε κάθε διαφορετική φωνή, σε δημοσιογράφους, σε ειδικούς, σε ανεξάρτητους θεσμούς. Όποιος δεν αναγνωρίζει την αξία του «άριστου» γίνεται εχθρός και έτσι ο ηγέτης γίνεται εχθρός του συνόλου.

Αν ο Νάρκισσος εξηγεί την ψυχολογία, ο Πρωτέας εξηγεί την πολιτική. Ο Μητσοτάκης αλλάζει μορφές με απίστευτη άνεση. Τη μια ημέρα είναι «μεταρρυθμιστής φιλελεύθερος», την άλλη «κοινωνικά ευαίσθητος», την επόμενη «πατριώτης της ευθύνης», μετά «ευρωπαϊστής της προόδου» και όταν χρειαστεί «σκληρός δεξιός». Αλλά πίσω από αυτές τις μεταμορφώσεις δεν υπάρχει πυρήνας, δεν υπάρχουν αρχές, παρά μόνο η ανάγκη να διατηρηθεί η εξουσία. Έτσι λειτουργεί ο Πρωτέας της εποχής μας. Στο προσκήνιο αλλάζει ρόλο, στο παρασκήνιο παραμένει ίδιος, απόλυτα ωφελιμιστής. Και όπως στην ελληνική πολιτική παράδοση, έτσι και εδώ ο πρωθυπουργός προσελκύει οπαδούς όχι με ιδέες αλλά με υποσχέσεις, διορισμούς, μικροδιευθετήσεις, δίκτυα εξυπηρετήσεων. Τα δε κόμματα παύουν να είναι κόμματα αρχών και ξαναγίνονται κομματάρχες με γραβάτα και social media.

Η μεγαλύτερη ζημιά δεν είναι η επικοινωνία, οι κορδέλες ή οι φωτογραφίες, αλλά ότι μια χώρα ολόκληρη γλιστράει προς εθνική παραίτηση, δεν σχεδιάζει σοβαρά, δεν χτίζει θεσμούς, δεν προστατεύει τα σύνορα της με αυτοπεποίθηση, δεν επενδύει στη νέα γενιά και δεν έχει όραμα παρά μόνο βιτρίνες. Η Ελλάδα γίνεται ένας καθρέφτης, αλλά όχι για να δει τον εαυτό της, παρά μόνο για να βλέπει ο ηγέτης τον εαυτό του. Και έτσι μικραίνουμε, πνευματικά, πολιτικά, εθνικά.

Ο Νάρκισσος καταστράφηκε από την εικόνα του, ο Πρωτέας έμεινε αιώνια άπιαστος αλλά ποτέ ουσιαστικός. Η πατρίδα, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια να κυβερνάται από έναν μίτο μύθων. Ο Μητσοτάκης, με την εμμονή στην εικόνα και τη μεταμφίεση της πολιτικής σε παράσταση, κάνει κακό στην Ελλάδα γιατί την απομακρύνει από την πραγματικότητα. Και ένας λαός που ζει στην ψευδαίσθηση, κυβερνημένος από έναν αυτοθαυμαζόμενο πρωθυπουργό, δεν μπορεί να βρει τον δρόμο του. Η έξοδος από αυτή την παρακμή θα έρθει μόνο όταν κοιτάξουμε επιτέλους όχι τον καθρέφτη, αλλά τον εαυτό μας όπως είναι και αποφασίσουμε ότι αξίζουμε κάτι άλλο.