Ο ελεύθερος και οι πολιορκημένοι

Γράφει ο Ιάσων Χατζηγεωργίου

Στον απόηχο των, κατά βάση, ανούσιων εορτασμών κρατικοδίαιτων φορέων για την 25η Μαρτίου οφείλουμε μια ανάγνωση ουσίας σε ένα από τα αναρίθμητα διδάγματα του ’21. Βέβαια ο νεοέλληνας της γρήγορης απόλαυσης, και μόνο στο άκουσμα του όρου “δίδαγμα” αρέσκεται σε διακριτική αποχή καθώς δεν έμαθε να κοπιάζει ώστε να έχει κτήμα ες αεί γνώσεις και ιδανικά. Αυτή η παθογένεια, όπως και άλλες που ταλαιπωρούν τον Ελληνισμό, μπορεί να θεραπευτεί μέσω της κατανόησης των γεγονότων που έλαβαν χώρα στο Μεσολόγγι κατά την εθνεγερσία.

Η ιστορική ανάλυση των τρομερών γεγονότων-ορόσημο κατά την πολύμηνη τρίτη πολιορκία της πόλης θέλει μεγάλη έκταση και προσοχή, εντούτοις ορισμένα από τα συμπεράσματα αυτής παρατίθενται για σύγκριση σήμερα και δίνουν ουσία, αφυπνίζοντας συνειδήσεις.

Γυναίκες, άνδρες και παιδιά• νέοι και γέροι. Πλούσιοι και φτωχοί απο όλη την Ελλάδα. Τέτοιοι ήταν οι πολεμιστές του Μεσολογγίου που αντέταξαν ελεύθερο πνεύμα απέναντι στους βάρβαρους. Η ποικιλομορφία τους, ανθρώπινο μωσαϊκό, προδίδει μια αλήθεια της εποχής εκείνης: η θυσία για τα ιδανικά και το κοινό καλό υπερέβαινε τα κοινωνικά κριτήρια. Κανένας δεν περίμενε από τον διπλανό να τρέξει πρώτος, ήσαν όλοι “εις το εμείς”. Σήμερα ο πολίτης του ελληνόφωνου υποβαλκάνιου κράτους τα περιμένει όλα λυμένα, τις αλλαγές από τον καναπέ. Αν προκύψει μπροστάρης θα μαχαιρωθεί δυο και τρεις φορές μέχρι να γονατίσει. Ζει σε μια α-κοινωνία ασύνδετων κρίκων.

Οι ιστορικές μαρτυρίες για το Μεσολόγγι φωτίζουν πως ο θάνατος ήταν αντέρεισμα της ζωής των ανθρώπων. “Άκρα του τάφου σιωπή” βασίλευε στους Έλληνες. Και τώρα; Ο νεο-ραγιάς είναι πνιγμένος στην φλυαρία της απραξίας και στην κενοδοξία των υλικών αγαθών. Και μόνο το άκουσμα του θανάτου προκαλεί πλέον αποστροφή. Εκείνοι στάθηκαν τόσο ψηλά ώστε να κάνουν την εξόδιο ακολουθία τους, απαρχές μάλιστα μεγάλης Εβδομάδας: ένας συμβολισμός που φανερώνει τις βαθιές ρίζες της Ορθοδοξίας στους ήρωες. Ο γόνος τους όμως κατέληξε εκρεμμές μεταξύ καλλυντικών αφθαρσίας στον χρόνο και άγνοιας της δικής του θεολογίας.

Διάσπαρτες στις εκδηλώσεις (δυστυχώς συγκυριακά μνημόσυνα) ήταν διαφημιστικές πινακίδες που μας υπενθυμίζουν με εκνευριστική συνέπεια μια σύγχρονη αλήθεια: επαίτης των πολυεθνικών εταιριών και δούλος της ανάγκης είναι ο νεοέλληνας, απόγονος ανθρώπων πολιορκημένων που χωρίς φαγητό, νερό και ανέσεις τελειοποίησαν την ηρωϊκή τους στάση. Αλμυρήθρες και φύκια κατέληξαν να τρώνε όμως τα έκαναν ψωμί της λεβεντιάς, γιατί με αυτά στάθηκαν πιο ικανοί από τους χορτασμένους.
Αυτός ο σύγχρονος σπουδασμένος ένοικος της Ελλάδας, που οξύνει το πατριωτικό του αίσθημα όταν του επιτρέψουν ξένοι να κινήσει στο Αιγαίο, στέκεται αδιάβαστος μπροστά στους Μεσολογγίτες που βασίζονταν αποκλειστικά στις εθνικές δυνάμεις και την Θεϊκή παρέμβαση. Παλιάτσος των μεγάλων δυνάμεων έγινε ο σύγχρονος ραγιάς, των ίδιων δυνάμεων που άλλοτε συνέδραμαν με τους εχθρούς της επανάστασης και άλλοτε αδιαφορούσαν έως ότου μάθουν τι έγινε στο Μεσολόγγι από κάποιον Βύρωνα και Ντελακρουά: αθανασία ανθρώπων και αναγέννηση ενός έθνους.
Βεβαίως προκειμένου να στρέψουν την προσοχή τους στο μαρτυρικό αλώνι της αιτωλίας έπρεπε να υπάρξουν μορφές σαν τις Μεσολογγίτισσες που τραυμάτισαν τον εαυτό τους ώστε να είναι αποκρουστικές στην όψη, προκειμένου να γλυτώσουν την ατίμωση από αλλοεθνείς και αλλοθρήσκους. Και όλο αυτό ώστε ο απόγονός τους να στέλνει την κόρη του ως πόρνη πολυτελείας στο Κατάρ και το Ντουμπάϊ. Χαοτική διαφορά ήθους που δείχνει πως οι πολιορκημένοι έκαμαν δική τους επανάσταση αλλά ο ελεύθερος ακολουθεί τις προσταγές του Ντε Σαντ και του Βολταίρου. Αυτή η αντίθεση φανερώνει μια αλληγορία για τον Ελληνισμό διαχρονικά: εγκλωβισμένος πληθύνεται και χαλαρός μικραίνει. Πεινασμένος στέκεται ορθός και χορτασμένος έρπει. Προδωμένος μάχεται και συμμαχών προδίδει.
Πολιορκημένος ελευθερώνεται και ελεύθερος ξεπουλιέται.

Το τέλος δεν έχει γραφτεί ακόμη όμως δεν θα είναι απαραίτητα κακό, όπως κακό δεν υπήρξε και το τέλος του Μεσολογγίου. Γιατί παρ’ όλη την πικρή έκβαση που γέμισε ένα πάνθεον μονάχη δεν ήρθε εντέλει ο αφανισμός. Φάνηκε πως οι φοβισμένες Ελληνίδες και οι σκελετωμένοι Έλληνες ξέρουν να ανοίγουν δρόμο προς την ελευθερία, αν χρειαστεί με το λεπίδι. Την ελευθερία που για να ανθίσει απαιτεί από καιρού εις καιρόν αίμα ηρώων και τυράννων. Αυτήν που ως κατάρα μας πισογυρνά και ως πόθος μας λυτρώνει.

Χρόνια πολλά Έλληνα, μπας και σου φτάσουν για να ερωτευτείς το Μεσολόγγι. Χρόνια πολλά, μήπως και σου αρκούν να μεγαλώσεις πάλι.