Η σιωπηρή οικονομική απειλή

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, σύμβουλος επιχειρήσεων – συγγραφέας.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και η γενικότερη αύξηση στο κόστος της ενέργειας γύρω στο 50%, με την επιβάρυνση στον πληθωρισμό να δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην καθημερινότητά των καταναλωτών αλλά και στην επενδυτική αστάθεια, είναι το προφανές οικονομικό πρόβλημα το οποίο συζητούν οι πάντες.

Γι’ αυτό και με τον ένα ή άλλο τρόπο υπάρχει σχετική προετοιμασία και αναμενόμενες θεσμικές δράσεις είτε με στήριξη της ζήτησης και των τιμών, είτε με παρέμβαση στην επιτοκιακή πολιτική των Κεντρικών Τραπεζών. Βέβαια κάθε δράση φέρνει κι αντίδραση και το τελικό αποτύπωμα μιας παρατεταμένης νέας κρίσης δεν μπορεί παρά να είναι η μειωμένη ανάπτυξη κι ο αυξημένος τιμάριθμος που το πόσο θα χρειαστεί για την ανάκαμψη θα κριθεί ανάλογα με τη διάρκεια της κρίσης και το χρονικό διάστημα που θα χρειαστεί για να επουλωθούν οι καινούριες πληγές.

Το πρόβλημα όμως που διεθνώς όλοι παραβλέπουν ή υποτιμούν είναι η συσσώρευση νέου μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους. Η κατάρα των subprime δανείων που έχτισαν το σαθρό οικοδόμημα της φούσκας του 2008, επαναλαμβάνεται με έναν φαινομενικά ακόμη πιο συστημικό τρόπο.

Τα funds που συνήθως συγκέντρωναν κεφάλαια κυρίως από θεσμικούς επενδυτές για να χρηματοδοτήσουν πιο ριψοκίνδυνες επιλογές, στράφηκαν μετά τις αυξημένες ρυθμίσεις στο παραδοσιακό σύστημα προς τα ιδιωτικά κεφάλαια. Κι όλα αυτά, όπως και πριν το 2008, φαντάζουν και λειτουργούν φυσιολογικά όσο το περιβάλλον παραμένει σχετικά σταθερό. Το γίνεται όμως όταν προκύψουν αστάθμητοι παράγοντες, όπως στην περίπτωσή μας, ένας απρόβλεπτος πόλεμος;

Η οικονομία είναι πρωτίστως ψυχολογία, επαναλαμβάνουμε και ούτε τώρα αυτός ο κανόνας θα αποδειχτεί λανθασμένος. Οι πρώτες ενδείξεις ανισορροπίας αρκούν για να σπείρουν την ανασφάλεια και τον πανικό και να οδηγήσουν σε γενικευμένη απόσυρση κεφαλαίων. Αν μάλιστα συνδυάσουμε την περιρρέουσα ατμόσφαιρα με την υπερεπένδυση στην τεχνητή νοημοσύνη που δείχνει προς το παρόν να μην αποδίδει τα αναμενόμενο αποτελέσματα που να δικαιολογούν την τόσο μεγάλη συσσώρευση κεφαλαίων, και η πολιτική των δασμών που επαναφέρει έναν ξεπερασμένο προστστευτισμό, τότε η σταγόνα του πολέμου στο Ιράν δεν αποκλείεται να αποτελέσει τη θρυαλλίδα για την αρχή ενός ακόμη κύκλου εσωστρέφειας στην παγκόσμια οικονομία.