Η Εβδομάδα που δεν μας Είπαν XI

Γράφει ο Ρένος Δούκας

Ο «Μάρτης γδάρτης» δεν είναι απλώς παροιμία για τον καιρό. Είναι η πραγματικότητα που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Ο καιρός αλλάζει. Η ακρίβεια μένει. Και η κυβέρνηση επιμένει να παρουσιάζει εικόνα κανονικότητας που δεν ανταποκρίνεται στην καθημερινότητα.

Στο διεθνές περιβάλλον, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν αναταράξεις. Η Ελλάδα όμως δεν μπορεί να περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή που ευθυγραμμίζεται με γενικές ευρωπαϊκές διακηρύξεις. Η ενεργειακή κρίση δεν είναι εξωτερική δικαιολογία. Είναι και αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών. Βίαιη και άναρχη πράσινη μετάβαση. Καθυστέρηση στην αξιοποίηση εγχώριων πόρων. Απουσία εθνικής ενεργειακής στρατηγικής. Όσο δεν αξιοποιούνται οι διαθέσιμοι πόροι, η χώρα μεταφέρει το κόστος των κρίσεων των άλλων στην οικονομία της.

Οι επιχειρήσεις επαναπατρισμού πολιτών αποτελούν στοιχειώδη υποχρέωση ενός κράτους. Δεν συνιστούν πολιτικό επίτευγμα. Το κράτος οφείλει να λειτουργεί αποτελεσματικά σε κρίσεις. Το ερώτημα είναι γιατί δεν επιδεικνύει την ίδια αποτελεσματικότητα στην καθημερινότητα. Εκεί όπου κρίνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η κυβέρνηση μιλά για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις. Η πραγματικότητα των επιχειρήσεων είναι διαφορετική. Γραφειοκρατία. Αβεβαιότητα. Υψηλό ενεργειακό κόστος. Οι επενδύσεις απαιτούν σταθερό πλαίσιο, χαμηλότερη φορολογία και εμπιστοσύνη στην παραγωγή. Απαιτούν και ένα κράτος που δεν αλλάζει κανόνες εν κινήσει.

Η μείωση του δημόσιου χρέους είναι θετική εξέλιξη. Ταυτόχρονα αναδεικνύει αντίφαση. Δεν μπορεί να προβάλλεται εικόνα ισχυρής οικονομίας και παράλληλα να ζητείται συνεχώς ευρωπαϊκή στήριξη για την αντιμετώπιση κρίσεων. Το αφήγημα αυτό δεν αντέχει όταν εξεταστεί η πραγματική οικονομία. Ο δευτερογενής τομέας υποχωρεί. Ο πρωτογενής παραμένει στάσιμος. Η χώρα δεν παράγει τον αναγκαίο πλούτο. Η δημοσιονομική πρόοδος παραμένει λογιστική, ενώ νοικοκυριά και μικρομεσαίοι πιέζονται. Η οικονομία δεν είναι μόνο αριθμοί. Είναι παραγωγή και άνθρωποι.

Οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν θετική εξέλιξη. Δεν αλλάζουν όμως τη συνολική εικόνα όταν οι αυξήσεις απορροφώνται από την ακρίβεια. Όταν το κόστος ζωής αυξάνεται ταχύτερα από τους μισθούς, η βελτίωση είναι αριθμητική και όχι πραγματική. Η αγορά εργασίας χρειάζεται ισχυρή παραγωγική βάση και βιώσιμη ανάπτυξη.

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Έρχεται καθυστερημένα και λειτουργεί αποσπασματικά. Η προστασία της κύριας κατοικίας δεν μπορεί να εξαρτάται από τεχνικές ρυθμίσεις και αλγοριθμικές διαδικασίες. Απαιτεί συνολική πολιτική για το ιδιωτικό χρέος και πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες.

Στα μέτρα για ανηλίκους, η αυστηροποίηση είναι αναμενόμενη. Το ζήτημα είναι η εφαρμογή. Σε ένα περιβάλλον όπου οι νόμοι συχνά δεν εφαρμόζονται, η αξιοπιστία θα κριθεί στην πράξη.

Οι δωρεές για κρίσιμες υποδομές αναδεικνύουν ένα διαχρονικό πρόβλημα. Το κράτος εξακολουθεί να εξαρτάται από τον ιδιωτικό τομέα για βασικές λειτουργίες. Η συνεργασία είναι χρήσιμη. Δεν μπορεί να υποκαθιστά τη θεσμική επάρκεια και τον στρατηγικό σχεδιασμό.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα εργαλεία παρακολούθησης αποτελούν βήματα προς τη διαφάνεια. Η διαφάνεια δεν εξαντλείται στα δεδομένα. Απαιτεί λογοδοσία. Και λογοδοσία σημαίνει ευθύνη όταν τα αποτελέσματα είναι αρνητικά. Χωρίς αυτήν, οι δείκτες παραμένουν απλοί αριθμοί.

Η Ψηφιακή Τράπεζα Γης και οι υπηρεσίες του Κτηματολογίου είναι χρήσιμα εργαλεία. Δεν αντιμετωπίζουν το βασικό πρόβλημα. Έλλειψη ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού. Ανασφάλεια δικαίου. Αποθάρρυνση επενδύσεων. Ταλαιπωρία πολιτών.

Οι πόροι του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου συνιστούν ευκαιρία. Το ερώτημα είναι η αξιοποίηση. Αν επαναληφθούν καθυστερήσεις και κακοδιαχείριση, η ευκαιρία θα χαθεί. Η χώρα δεν έχει περιθώριο για νέες απώλειες.

Τα σχολικά γεύματα αποτελούν σημαντική κοινωνική παρέμβαση. Ταυτόχρονα υπενθυμίζουν ότι υπάρχουν παιδιά που χρειάζονται βασική στήριξη. Το ζήτημα είναι βαθύτερο και αφορά τη συνολική κατάσταση της κοινωνίας.

Η πολιτιστική συνταγογράφηση αποτελεί ενδιαφέρουσα προσέγγιση. Δεν καλύπτει τις ελλείψεις του συστήματος υγείας. Η ψυχική υγεία απαιτεί δομές, προσωπικό και πρόσβαση.

Υπάρχει και μια βασική πραγματικότητα που αποσιωπάται. Πολλά έργα χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Δεν αποτελούν προϊόν εθνικού σχεδιασμού. Η διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων δεν συνιστά στρατηγική. Το ζητούμενο δεν είναι η απορρόφηση κονδυλίων. Είναι η δημιουργία μόνιμου παραγωγικού αποτελέσματος.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι οι εξαγγελίες. Είναι το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα και στην εμπειρία των πολιτών. Η χώρα δεν χρειάζεται διαχείριση εντυπώσεων. Χρειάζεται κατεύθυνση, σχέδιο και πολιτική βούληση που θέτει την πατρίδα, την παραγωγή και την κοινωνία πάνω από την επικοινωνία.