Η χώρα χρειάζεται ξανά πολιτικό βάρος

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Με αφορμή τις ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού για το ενεργειακό κόστος – για το πετρέλαιο θέρμανσης, το diesel, τα επιδόματα, τα πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και τις συζητήσεις γύρω από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης – γίνεται ξανά φανερό κάτι που δεν αφορά μόνο τις τιμές των καυσίμων. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει τις κρίσεις εδώ και επτά χρόνια. Ο πρωθυπουργός περιέγραψε μια σειρά παρεμβάσεων, όπως μειώσεις στην τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης, οριζόντια αύξηση επιδόματος, παράταση της στήριξης στο diesel, πιθανή επαναφορά πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, αλλά και την παραδοχή ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για μείωση του ΕΦΚ.

Όλα αυτά, όμως, φωτίζουν ξανά το ίδιο δομικό πρόβλημα μιας οικονομίας που στηρίζεται σε μια «παγίδα» διαχειριστικής τακτικής με μέτρα που αποτελούν «πυροσβεστικές» παρεμβάσεις και προσωρινές ενέσεις ανακούφισης αντί μόνιμες λύσεις. Μιας οικονομία με ουσιαστικό έλλειμμα αναπτυξιακού αποτυπώματος, ευάλωτη σε κάθε εξωτερικό κλυδωνισμό. Μιας οικονομίας με απουσία ανασχεδιασμού, αφού η άρνηση αγγίγματος του ΕΦΚ ή της υψηλής έμμεσης φορολογίας δείχνει μια εμμονή σε ένα μοντέλο που στηρίζει τα δημόσια έσοδα στην ακρίβεια, αντί να δημιουργεί πλούτο μέσα από την παραγωγή. Τέλος, μιας πολιτείας που κρατά τον πολίτη απλώς πάνω από το νερό, χωρίς να του δίνει τον χώρο να κολυμπήσει σε μια νέα, βιώσιμη οικονομία.

Κι εδώ αρχίζει το πραγματικό ζήτημα.

Αν κοιτάξουμε γύρω μας τα τελευταία χρόνια, αν αναλογιστούμε πού βαδίζει η πατρίδα μας, θα διαπιστώσουμε μια πικρή αλήθεια. Η πολιτική ζωή του τόπου διολίσθησε σταδιακά σε μια ιδιότυπη διαχείριση αριθμών, εικόνας και εντυπώσεων. Γεμίσαμε από δείκτες, φανταχτερές παρουσιάσεις, επικοινωνιακά επιτελεία και μια διαρκή εξάρτηση από τις μετρήσεις της κοινής γνώμης. Όλα αυτά υπάρχουν σε κάθε σύγχρονη κυβέρνηση, δεν λέω. Όταν όμως αρχίζουν να καθορίζουν την ίδια την πολιτική, τότε η ουσία χάνεται. Κι όταν η ουσία χάνεται, ο πολίτης μένει απλήρωτος, απροστάτευτος και μόνος.

Ένας πραγματικός πρωθυπουργός οφείλει να γνωρίζει τι πιστεύει πριν κοιτάξει την τελευταία δημοσκόπηση. Οφείλει να έχει θέσεις που αντέχουν όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, να μπορεί να πει το μεγάλο «όχι» όταν το επιβάλλει το εθνικό συμφέρον και να αναλαμβάνει το κόστος της απόφασής του χωρίς να κρύβεται. Η συνέπεια μετράει σήμερα περισσότερο από ποτέ. Ο κόσμος κουράστηκε να ακούει διαφορετικές εκδοχές της ίδιας πολιτικής ανάλογα με το ακροατήριο. Θέλει να ξέρει πού στέκεται αυτός που ζητά να κυβερνήσει. Πού τελειώνει ο συμβιβασμός και ποιες θέσεις δεν αλλάζουν όσες καταιγίδες κι αν ξεσπάσουν.

Ιδιαίτερα στα εθνικά μας θέματα, η ασάφεια κοστίζει πανάκριβα. Απέναντι στις προκλήσεις στο Αιγαίο, στην Κύπρο, στην Ανατολική Μεσόγειο, στην άμυνα και τις συμμαχίες μας, δεν χωρούν ερασιτεχνισμοί. Χρειάζονται βαθιά γνώση, προετοιμασία, ψυχραιμία και καθαρές κουβέντες. Το ίδιο συμβαίνει και στην οικονομία. Οι μέσοι όροι και τα στατιστικά λένε πάντα τη μισή αλήθεια. Η πραγματική οικονομία κρίνεται στο τραπέζι του κάθε νοικοκυριού. Κρίνεται στο ενοίκιο, στο σούπερ μάρκετ, στο ρεύμα, στη βενζίνη, στη δόση του δανείου. Κρίνεται στον νέο άνθρωπο που στα τριάντα του αδυνατεί να φύγει από το πατρικό του, στο ζευγάρι που θέλει να κάνει δεύτερο παιδί και δεν του βγαίνουν οι λογαριασμοί, στον επαγγελματία που ακούει ότι η οικονομία ευημερεί αλλά στο τέλος του μήνα του μένουν λιγότερα.

Το δημογραφικό μας πρόβλημα κραυγάζει. Τα επιδόματα είναι καλά, αλλά δεν αρκούν αν δεν αλλάζουν τις πραγματικές συνθήκες ζωής. Η οικογένεια θέλει προσιτή κατοικία, σταθερή δουλειά, αξιοπρεπές εισόδημα, ασφάλεια και μια πολιτεία που ξέρει τι στηρίζει και γιατί. Για να τα ξέρει όμως αυτά ένας ηγέτης, πρέπει να έχει άμεση εικόνα της κοινωνίας. Πρέπει να γνωρίζει τι γίνεται στο χωριό, στο εργοστάσιο, στο νοσοκομείο, στο σχολείο, στη μικρή επιχείρηση. Όταν η εξουσία πληροφορείται την πραγματικότητα μόνο μέσα από συμβούλους και γραφήματα, αρχίζει σταδιακά να χάνει την επαφή της με τον πραγματικό κόσμο.

Εδώ ακριβώς μπαίνει η έννοια του πολιτικού βάρους. Και το πολιτικό βάρος δεν είναι μια θεωρητική κατασκευή, είναι κάτι που αποδεικνύεται στην πράξη, μέσα σε περιόδους κρίσης όπου κάθε απόφαση έχει βαρύ κόστος.

Στην ιστορία της Μεταπολίτευσης, ο Αντώνης Σαμαράς υπήρξε ο μόνος πρωθυπουργός που συμπύκνωσε αυτά τα σπάνια χαρακτηριστικά, χωρίς να καταφύγει ποτέ στον λαϊκισμό. Εξετέλεσε το καθήκον του με τη θεσμική καθαρότητα του Σόλωνα, εκείνου που έβαλε τάξη σε μια πολιτεία που βούλιαζε στις αντιφάσεις της, με την πολιτική συνείδηση του Κικέρωνα, που επέμεινε ότι η δημοκρατία δεν σώζεται με ευχάριστα λόγια αλλά με δύσκολες αλήθειες και με την ακλόνητη πυγμή του Τσώρτσιλ, που σε στιγμές ιστορικής απειλής κράτησε όρθια μια χώρα επειδή αρνήθηκε να χαμηλώσει τον πήχη της ευθύνης. Παράλληλα, έδειξε τη δημοκρατικότητα και την προσβασιμότητα ενός σύγχρονου ηγέτη που κρατά τις πόρτες του ανοιχτές και αφουγκράζεται τις ανάγκες του κόσμου.

Πάνω απ’ όλα όμως, ο Αντώνης Σαμαράς διαθέτει την εμπειρία που σφυρηλατήθηκε στις πιο δύσκολες διεθνείς διαπραγματεύσεις, τότε που η πατρίδα βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού. Είναι ο πολιτικός που δεν φοβήθηκε να βγει μπροστά, να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί και να πει την αλήθεια στον ελληνικό λαό.

Τα χρόνια που έρχονται θα απαιτήσουν δύσκολες αποφάσεις. Οι πολίτες αντέχουν την αλήθεια και ζητούν έναν ηγέτη με καθαρή θέση, γνώση, αίσθηση ευθύνης και βαθιά εθνική συνείδηση. Η χώρα μας έχει χορτάσει από επικοινωνία, εικόνες και λόγια. Αυτό που λείπει απεγνωσμένα σήμερα είναι η πραγματική πολιτική. Είναι το πολιτικό βάρος.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η απαίτηση για μια ηγεσία με εκτόπισμα παίρνει πλέον συγκεκριμένο όνομα. Η παρουσία και η ενεργός δράση του Αντώνη Σαμαρά δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική πρόταση ανάμεσα σε άλλες. Διαμορφώνεται πλέον ως μια αυθεντική, ιστορική ανάγκη για τον τόπο. Σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων, η Ελλάδα χρειάζεται ξανά το κύρος, τη σταθερότητα και την αποδεδειγμένη πυγμή του Αντώνη Σαμαρά για να βαδίσει με ασφάλεια και υπερηφάνεια στο μέλλον.