Οι έφεδροι αξιωματικοί και το χρέος της μνήμης

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η πρόσφατη τελετή αποκαλυπτηρίων του Μνημείου Πεσόντων Εφέδρων Αξιωματικών στην Καλαμάτα, μια πρωτοβουλία του προέδρου Γιάννη Μητρόπουλου και των μελών του Συλλόγου Εφέδρων Αξιωματικών Μεσσηνίας, παρουσία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μεσσηνίας, αιρετών και πλήθους πολιτών, δεν ήταν απλώς μια ακόμη τελετή μνήμης. Ήταν μια στιγμή εθνικού αναστοχασμού. Μια σιωπηλή υπενθύμιση ότι η ιστορία αυτού του τόπου γράφτηκε και με το αίμα των «αφανών» αξιωματικών, εκείνων που δεν επέλεξαν τη στρατιωτική καριέρα, αλλά που όταν το έθνος τους χρειάστηκε, στάθηκαν στην πρώτη γραμμή.

Οι έφεδροι αξιωματικοί δεν υπήρξαν καριερίστες του στρατεύματος. Ήταν γιατροί, δάσκαλοι, αγρότες, εργάτες, άνθρωποι της γειτονιάς και της καθημερινότητας. Φόρεσαν τη στολή όχι για δόξα ή βιοπορισμό, αλλά γιατί η Ιστορία τους το ζήτησε. Και όταν ήρθε η ώρα της δοκιμασίας, στάθηκαν όρθιοι. Όπως έγραψε ο Μακρυγιάννης: «Είμαστε στο εμείς κι όχι στο εγώ». Αυτό το «εμείς» το υπηρέτησαν με το αίμα τους.

Η διαδρομή τους είναι δεμένη με κάθε αγώνα του ελληνισμού. Από τα χιονισμένα βουνά της Πίνδου, όπου οι έφεδροι πλάι στους στρατιώτες απέδειξαν πως «οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες», έως την Κύπρο του ’74 και τις κρίσεις του Αιγαίου. Η παρουσία τους μαρτυρά ότι η φιλοπατρία δεν είναι μονοπώλιο των επαγγελματιών, αλλά καρδιά ενός λαού που ξέρει να γίνεται στρατιώτης όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.

Η τοποθέτηση του μνημείου στον κεντρικότερο δρόμο της Καλαμάτας δεν είναι τυχαία. Στέκει ως φάρος που θυμίζει ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται. Όπως έλεγε ο Περικλής στον Επιτάφιο, «το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον» (ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι και ελεύθεροι είναι οι γενναίοι). Η ειρήνη που απολαμβάνουμε είναι κληροδότημα γενναίων ψυχών. Κι αν η καθημερινότητα συχνά μας ωθεί να βάζουμε το «εγώ» πάνω από το «εμείς», οι έφεδροι αξιωματικοί μάς διδάσκουν το αντίθετο… ότι σε στιγμές ιστορικής κρίσης, το «εμείς» είναι το μόνο που σώζει.

Η μνήμη, ωστόσο, δεν είναι μόνο χρέος προς το παρελθόν. Είναι και υπόμνηση για το μέλλον. Το μνημείο δεν απευθύνεται μόνο στους συγγενείς των πεσόντων ούτε μόνο στις Ένοπλες Δυνάμεις. Απευθύνεται σε κάθε πολίτη, υπενθυμίζοντας ότι η δημοκρατία, η ασφάλεια, η εθνική ανεξαρτησία απαιτούν διαρκή επαγρύπνηση.

Σε έναν κόσμο αβεβαιότητας, όπου οι συγκρούσεις επιστρέφουν απειλητικά στην ευρύτερη γειτονιά μας, η θυσία των εφέδρων αξιωματικών παραμένει ανοιχτό μάθημα. Κι αν οι εποχές αλλάζουν, αν η τεχνολογία υπόσχεται ασφάλεια, τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αποφασιστικότητα του ανθρώπου που στέκεται όρθιος μπροστά στην Ιστορία.

Οι έφεδροι αξιωματικοί, με τη σιωπηλή αλλά βαριά παρακαταθήκη τους, μας δείχνουν ότι το μεγαλείο ενός έθνους μετριέται όχι μόνο από τους επαγγελματίες του πολέμου, αλλά και από τους απλούς πολίτες που έγιναν ήρωες όταν η στιγμή το απαίτησε.

Γι’ αυτό και το μνημείο της Καλαμάτας δεν είναι μια πέτρα ακόμη στο τοπίο. Είναι ένας καθρέφτης που μας ρωτά: αν αύριο η πατρίδα μάς καλέσει, θα σταθούμε κι εμείς αντάξιοι;

Αιωνία η μνήμη των πεσόντων. Και αιώνια η ευθύνη μας να μην τους ξεχάσουμε.