Τιμόνι και Πυξίδα

Γράφει ο Ηλίας Διάκος

Υπάρχουν εποχές όπου η Ιστορία δεν προχωρά με βήμα, αλλά με ρήγμα. Η Λιβύη είναι ένα τέτοιο ρήγμα και όποιος απλά σταθεί στην άκρη του, θα το δει να τον καταπίνει. Όχι μόνο επειδή η Τουρκία παίζει επιθετικά, αλλά επειδή η Ελλάδα διστάζει να παίξει καθαρά. Κι όμως, η γεωγραφία δεν είναι επιλογή, είναι πεπρωμένο. Και στη γειτονιά μας, το πεπρωμένο δεν επιδέχεται αμφισημίες.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι ένα θεωρητικό δόγμα. Είναι ενεργή διεκδίκηση ζωτικού χώρου, που προβάλλεται ως άμυνα, υλοποιείται ως επέκταση και μεταμφιέζεται σε γεωπολιτικό ρεαλισμό. Δεν πρόκειται για φαντασιακές χαρτογραφήσεις, αλλά για μεθοδευμένη στρατηγική που φτάνει από τον Βόσπορο ως τη Βεγγάζη και από την Τρίπολη ως την ΑΟΖ του μέλλοντός μας. Κι εμείς, σ’ αυτή τη σκακιέρα, δεν μπορούμε να παίζουμε ρόλο παρατηρητή -ενός αφελούς κομπάρσου- με τον τίτλο του γείτονα. Δεν φτάνει να αντιδρούμε, οφείλουμε να προηγούμαστε.

Η Ελλάδα έχει επιλογές και έχει και ερείσματα. Ο στρατάρχης Χαφτάρ δεν είναι απλώς ένα πρόσωπο. Είναι το σύμβολο μιας Λιβύης που μέχρι πρότινος δεν συνθηκολόγησε με την τουρκική επιρροή και ίσως, αν υπάρχει η βούληση, να μην είναι αργά για να ξανασυναντηθούμε στρατηγικά. Στηρίζεται δε και από δυνάμεις που αναγνωρίζουν ότι η εδαφική και θαλάσσια ισορροπία στη Μεσόγειο δεν μπορεί να υποθηκεύεται σε τουρκολιβυκά μνημόνια. Η Αίγυπτος, η Γαλλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ακόμη και η Ινδία -χώρες με διαφορετικά κίνητρα αλλά κοινή ανησυχία- μπορούν να συγκροτήσουν ένα πλαίσιο συμμαχιών, όχι για να εξισορροπήσουν την Τουρκία, αλλά για να την καταστήσουν… διαφανή.

Και βεβαίως, να αξιοποιήσουμε ό,τι έχουμε. Τη γεωγραφία μας, τη σταθερότητά μας, τη θεσμική μας ένταξη, την παραμελημένη αλλά κρίσιμη τεχνογνωσία μας. Όχι πυροτεχνήματα στα διεθνή φόρα, αλλά ήσυχη ισχύς που χτίζει θέσεις, σχέσεις και βιομηχανική υποδομή. Να προσελκύσουμε επενδύσεις των Εμιράτων, της Ινδίας και όποιων έχουν το στρατηγικό βάθος να δουν το όφελος, στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, όχι ως παραχώρηση, αλλά ως κίνητρο για συμπαραγωγή και διάθεση στην ΕΕ. Να δείξουμε στην Ινδία ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι χώρος δευτερεύων, αλλά το φυσικό αντίβαρο στη ναυτική αναθεωρητικότητα Τουρκίας-Πακιστάν.

Η Λιβύη δεν είναι μακριά. Είναι το παρόν της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Και το ερώτημα είναι απλό, θα διαχειριστούμε τις εξελίξεις ή θα τις υποστούμε; Θα πάρουμε θέση ή θα μας προσπεράσουν όσοι παίρνουν ρίσκο αντί για ρόλο;

Δεν ζητείται να είμαστε παρόντες παντού. Ζητείται να μην είμαστε απόντες εκεί που όλα κρίνονται.

Δεν είναι απαραίτητο να κρατάμε το τιμόνι. Αρκεί να έχουμε πυξίδα και την αίσθηση ότι δεν πλέουμε για να μην παρασυρθούμε, αλλά για να φτάσουμε στην Ιθάκη μας.