Τι είναι το ΝΑΤΟ;

Το ανώτατο όργανο του ΝΑΤΟ είναι το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council), με έδρα τις Βρυξέλλες στο Βέλγιο. Αποτελεί το κύριο σώμα και αντιπροσωπεύεται από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των κρατών-μελών. Συνέρχεται δύο φορές το χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό του όργανο και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης. Πρόεδρος του συμβουλίου είναι ο Γενικός Γραμματέας (πρώτος γραμματέας εκλέχτηκε ο Άγγλος λόρδος Ισμέι (Ismay) το 1952, ο οποίος και τότε είχε παρατηρήσει σκωπτικά ότι ο σκοπός του ΝΑΤΟ είναι να κρατά τους Αμερικανούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερμανούς κάτω. Μία φορά κάθε δύο χρόνια διεξάγεται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, στην οποία μετέχουν οι Αρχηγοί των Κρατών-Μελών (πρόεδροι και πρωθυπουργοί). Άλλο ανώτατο όργανο του ΝΑΤΟ είναι η Στρατιωτική Επιτροπή (Military Committee), η οποία αποτελείται από τους Αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων (Α/ΓΕΕΘΑ) όλων των κρατών-μελών και συνέρχεται δύο φορές το χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό όργανο της Στρατιωτικής Επιτροπής και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης.

Η κύρια έδρα του ΝΑΤΟ βρίσκεται στη Boulevard Léopold III/Leopold III-laan, B-1110 Brussels, η οποία βρίσκεται στο Χάρεν, τμήμα του δήμου της πόλης των Βρυξελλών. Στις 25 Μαΐου 2017 ολοκληρώθηκε η κατασκευή ενός νέου κτιρίου για την στέγαση της έδρας, σε κοντινή απόσταση από την πρώτη, και η μετεγκατάσταση των υπηρεσιών αναμένεται να γίνει σταδιακά μέχρι το τέλος του ίδιου έτους.

Ο σχεδιασμός είναι μια προσαρμογή του αρχικού βραβευμένου συστήματος σχεδιασμένου από τον Μισέλ Μοσεσιάν και την ομάδα του, ενώ ο ίδιος έχει ένα σχέδιο εταιρικής σχέσης με την Skidmore, Owings & Merrill.^[3]

Το προσωπικό στο Αρχηγείο αποτελείται από τις εθνικές αντιπροσωπείες των χωρών μελών και περιλαμβάνει πολιτικά και στρατιωτικά γραφεία συνδέσμου και αξιωματικούς ή διπλωματικές αποστολές και διπλωμάτες των χωρών εταίρων, καθώς και το Διεθνές Επιτελείο (International Staff) και το Διεθνές Στρατιωτικό Επιτελείο (International Military Staff) πλαισιωμένο από το προσωπικό των μελών των ενόπλων δυνάμεων των κρατών μελών.

Μη κυβερνητικές ομάδες πολιτών έχουν επίσης προάγει την υποστήριξη του ΝΑΤΟ, σε γενικές γραμμές κάτω από το έμβλημα του κινήματος Ατλαντικού Συμβουλίου/Ομοσπονδίας Ατλαντικού Συμφώνου (Atlantic Council/Atlantic Treaty Association).

Συμβούλιο ΝΑΤΟ

Όπως κάθε συμμαχία, το ΝΑΤΟ διοικείται από τα 29 κράτη-μέλη της. Ωστόσο, η Βορειοατλαντική Συνθήκη (North Atlantic Treaty) και άλλες συμφωνίες περιγράφουν πώς οι αποφάσεις πρέπει να γίνονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Κάθε ένα από τα 29 μέλη του στέλνει μια αντιπροσωπεία ή αποστολή στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες.^[5] Το ανώτερο μόνιμο μέλος της κάθε αντιπροσωπείας είναι γνωστό ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος (Permanent Representative) και είναι γενικά ένας ανώτερος δημόσιος υπάλληλος ή ένας έμπειρος πρεσβευτής (και κάτοχος διπλωματικού αξιώματος). Αρκετές χώρες έχουν διπλωματικές αποστολές στο ΝΑΤΟ μέσω των πρεσβειών στο Βέλγιο.

Από κοινού, τα μόνιμα μέλη αποτελούν το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council, NAC), ένα σώμα που συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα και έχει ενεργή διακυβέρνηση και εξουσίες λήψης αποφάσεων στο ΝΑΤΟ. Κατά καιρούς, το Συμβούλιο συνεδριάζει επίσης σε συναντήσεις υψηλότερου επίπεδο με τη συμμετοχή υπουργών εξωτερικών, υπουργών άμυνας ή αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων (HOSG) και σε αυτές τις συνεδριάσεις γενικά λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις σχετικά με τις πολιτικές του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι το Συμβούλιο έχει την ίδια αρχή και εξουσίες λήψης αποφάσεων, καθώς και οι αποφάσεις του έχουν το ίδιο καθεστώς και την εγκυρότητα, σε οποιοδήποτε επίπεδο. Διασκέψεις κορυφής του ΝΑΤΟ αποτελούν επίσης ένα επιπλέον χώρο για τη λήψη αποφάσεων σε σύνθετα θέματα, όπως η διεύρυνση.

Οι συνεδριάσεις του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου πραγματοποιούνται υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ και, όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις, η οποιαδήποτε ενέργεια έχει συμφωνηθεί με βάση την ομοφωνία και κοινή συμφωνία. Δεν υπάρχει καμία ψηφοφορία ή απόφαση με πλειοψηφία. Κάθε έθνος εκπροσωπείται στο τραπέζι του Συμβουλίου ή σε οποιαδήποτε από τις δευτερεύουσες επιτροπές στις οποίες διατηρεί την πλήρη κυριαρχία και την ευθύνη για τις δικές της αποφάσεις.

Χάρτης μελών του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη

Χάρτης συνεργασιών του ΝΑΤΟ διεθνώς

Ιδρυτικά μέλη

Από 4 Απριλίου1949:

• Βέλγιο
• Καναδάς
• Δανία
• Γαλλία (αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας το 1966. Έκτοτε και μέχρι το 1993 παρέμεινε μόνο μέλος της πολιτικής πτέρυγας του NATO. Στις 11 Μαρτίου του 2009 ο πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ανακοίνωσε επίσημα την επιστροφή -έπειτα από 43 χρόνια- της χώρας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ).^[6]
• Ισλανδία Η Ισλανδία είναι το μοναδικό μέλος του NATO που δεν έχει δικό του τακτικό στρατό. Το Σεπτέμβριο 2006 οι ΗΠΑ απέσυραν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τη χώρα.
• Ιταλία
• Λουξεμβούργο
• Ολλανδία
• Νορβηγία
• Πορτογαλία
• Ηνωμένο Βασίλειο
• ΗΠΑ

Χώρες που εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά από την ίδρυσή του

• Τουρκία (18 Φεβρουαρίου1952)
• Ελλάδα (18 Φεβρουαρίου1952). Η Ελλάδα αποχώρησε από την υποχρέωση της συμμετοχής της σε νατοϊκές ασκήσεις, στην περίοδο 1974 – 1980, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.
• Γερμανία (9 Μαΐου1955 ως Δυτική Γερμανία. To Σάαρλαντ επανενώθηκε με αυτήν το 1957 και το έδαφος της πρώην Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας επανενώθηκε στις 3 Οκτωβρίου1990)
• Ισπανία (30 Μαΐου1982)

Χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ

Εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου:

12 Μαρτίου 1999:

• Τσεχία
• Ουγγαρία
• Πολωνία

29 Μαρτίου 2004:

• Βουλγαρία
• Εσθονία
• Λετονία
• Λιθουανία
• Ρουμανία
• Σλοβακία
• Σλοβενία

1 Απριλίου 2009:

• Αλβανία
• Κροατία

5 Ιουνίου 2017:

• Μαυροβούνιο

Ευρωατλαντική συνεργασία

Για την επαύξηση της συνεργασίας έχει καθιερωθεί ένα διπλό πλαίσιο μεταξύ των 29 μελών του NATO και των 21 λεγόμενων συνεταίρων (partner countries):

• Το πρόγραμμα Συνεργασία για την Ειρήνη (PfP) ιδρύθηκε το 1994 με βάση τις διμερείς σχέσεις μεταξύ κάθε χώρας και του ΝΑΤΟ. Η κάθε χώρα PfP επιλέγει το βαθμό συνεργασίας. Το εν λόγω πρόγραμμα θεωρείται η λειτουργική πτέρυγα της Ευρωατλαντικής Συνεργασίας.
• Το Συμβούλιο Ευρωατλαντικής Συνεργασίας (EAPC) ιδρύθηκε στις 29 Μαΐου1997, για το συντονισμό και διάλογο μεταξύ όλων των συμμετεχόντων 49 συνολικά χωρών ΝΑΤΟ και PfP.

Οι 21 χώρες PfP είναι:

• Μάλτα: Εισήλθε στο πρόγραμμα «Συνεργασία για την ειρήνη» το 1994. Με την αλλαγή της κυβέρνησης το 1996 αποχώρησε. Για το λόγο αυτό η Μάλτα δεν συμμετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ.
• Κύπρος: Επίσης δεν μετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ. Αυτό γίνεται επειδή η Τουρκία αντιτίθεται στην ένταξη του νησιού στο πρόγραμμα «Συνεργασία για την ειρήνη» εξαιτίας του κυπριακού ζητήματος και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ το 1974.

Γενικοί γραμματείς

Γενικοί Γραμματείς[11] # Όνομα Χώρα Διάρκεια 1 Ίσμεϊ Χέιστινγκς Ηνωμένο Βασίλειο 4 April 1952 – 16 Μαΐου 1957 2 Πωλ Ανρί Σπάακ Βέλγιο 16 Μαΐου 1957 – 21 April 1961 3 Ντερκ Στίκερ Ολλανδία 21 April 1961 – 1 Αυγούστου 1964 4 Μανίλο Μπρόζιο Ιταλία 1 Αυγούστου 1964 – 1 Οκτωβρίου 1971 5 Τζόσεφ Λουνς Ολλανδία 1 Οκτωβρίου 1971 – 25 Ιουνίου 1984 6 Πήτερ Κάρινγκτον Ηνωμένο Βασίλειο 25 Ιουνίου 1984 – 1 Ιουλίου 1988 7 Μάνφρεντ Βέρνερ Γερμανία 1 Ιουλίου 1988 – 13 Αυγούστου 1994 – † Σέρτζιο Μπαλαντσίνο Ιταλία 13 Αυγούστου 1994 – 17 Οκτωβρίου 1994 8 Βίλυ Κλάες Βέλγιο 17 Οκτωβρίου 1994 – 20 Οκτωβρίου 1995 – † Σέρτζιο Μπαλαντζίνο Ιταλία 20 Οκτωβρίου 1995 – 5 Δεκεμβρίου 1995 9 Χαβιέ Σολάνα Ισπανία 5 Δεκεμβρίου 1995 – 6 Οκτωβρίου 1999 10 Τζωρτζ Ρόμπερτσον Ηνωμένο Βασίλειο 14 Οκτωβρίου 1999 – 17 Δεκεμβρίου 2003 – † Αλεσάντρο Μινούτο Ρίτζο Ιταλία 17 Δεκεμβρίου 2003 – 1 Ιανουαρίου 2004 11 Γιάπ ντε Χόοπ Σέφερ Ολλανδία 1 Ιανουαρίου 2004 – 1 Αυγούστου 2009 12 Άντρες Φογκ Ράσμουσεν Δανία 1 Αυγούστου 2009 – 30 Σεπτεμβρίου 2014 13 Γενς Στόλτενμπεργκ Νορβηγία 1 Οκτωβρίου 2014 —

Κατάλογος αναπληρωτών Γενικών Γραμματέων[12] # Όνομα Χώρα Διάρκεια 1 Γιόνκερ βαν Βρέντεμπουχ Ολλανδία 1952–1956 2 Μπάρον Άντολφ Μπέντικ Ολλανδία 1956–1958 3 Αλμπερίκο Κασάρντι Ιταλία 1958–1962 4 Γκουίντο Κολόνα ντι Παλιάνο Ιταλία 1962–1964 5 Τζέιμς Α. Ρόμπερτς Καναδάς 1964–1968 6 Οσμάν Ολκάι Τουρκία 1969–1971 7 Πάολο Πάνσα Τσεντρόνιο Ιταλία 1971–1978 8 Ρινάλντο Πετρινιάνι Ιταλία 1978–1981 9 Έρικ ντα Ριν Ιταλία 1981–1985 10 Μαρτσέλο Γκουίντι Ιταλία 1985–1989 11 Αμεντέο ντε Φράνσις Ιταλία 1989–1994 12 Σέρτζιο Μπαλαντζίνο Ιταλία 1994–2001 13 Αλεσάντρο Μινούτο Ρίτζο Ιταλία 2001–2007 14 Κλαούντιο Μπισονιέρο Ιταλία 2007–2012 15 Αλεξάντερ Βέρσμποου Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής 2012–

† Προσωρινός

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%91%CE%A4%CE%9F