Σε έναν κόσμο που φλέγεται, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της απειρίας

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα, επικίνδυνη φάση. Οι βεβαιότητες της μεταψυχροπολεμικής εποχής καταρρέουν και τη θέση τους παίρνει μια ωμή πραγματικότητα ισχύος, συγκρούσεων και απρόβλεπτων εξελίξεων. Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο γεγονός, καθώς σηματοδοτεί την επιστροφή των άμεσων παρεμβάσεων των μεγάλων δυνάμεων, χωρίς προσχήματα και χωρίς διπλωματικά φίλτρα. Το διεθνές σύστημα μεταβάλλεται ταχύτατα και γίνεται πιο σκληρό, πιο επικίνδυνο, πιο ασταθές.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος. Η Ευρώπη φθείρεται οικονομικά και ενεργειακά, οι κοινωνίες πιέζονται και η στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ζητούμενο. Δεν πρόκειται πλέον για μια μακρινή σύγκρουση, αλλά για μια κρίση που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια, την οικονομία και τη συνοχή των ευρωπαϊκών κρατών.

Στη Μέση Ανατολή, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και των περιφερειακών συμμάχων τους συντηρούν ένα εκρηκτικό σκηνικό. Κάθε ανάφλεξη απειλεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στην ενέργεια, στο εμπόριο και στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου, μιας περιοχής ζωτικής σημασίας για την Ελλάδα.

Παράλληλα, η Κίνα αναδεικνύεται στον βασικό συστημικό ανταγωνιστή της Δύσης, επιταχύνοντας τη μετάβαση σε έναν κόσμο πολυπολικό, όπου η ισχύς, η τεχνολογία και η γεωστρατηγική υπερισχύουν των κανόνων. Οι διεθνείς σχέσεις παύουν να διέπονται από προβλεψιμότητα και εισέρχονται σε περίοδο συνεχούς διαπραγμάτευσης και σύγκρουσης συμφερόντων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γενικευμένης αβεβαιότητας, η Τουρκία επιμένει στον αναθεωρητισμό της. Αμφισβητεί διεθνείς συνθήκες, πιέζει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό και επιδιώκει ρόλο περιφερειακής δύναμης εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Για την Ελλάδα, οι απειλές δεν είναι αφηρημένες, αλλά καθημερινές και συγκεκριμένες.

Όλα αυτά εξελίσσονται ενώ η παγκόσμια οικονομία δείχνει ξανά σημάδια κόπωσης και επερχόμενης κρίσης. Το κόστος ενέργειας, το δημόσιο χρέος, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και οι κοινωνικές πιέσεις δημιουργούν ένα σκηνικό που θυμίζει επικίνδυνες ιστορικές καμπές. Σε τέτοιες συνθήκες, τα κράτη δεν αντέχουν την πολιτική ελαφρότητα.

Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφίας και ιστορίας, δεν έχει το περιθώριο να πειραματίζεται. Χρειάζεται ηγεσία με βαθιά γνώση των διεθνών ισορροπιών, με αντοχή στις πιέσεις και με καθαρή εθνική πυξίδα. Χρειάζεται ανθρώπους που έχουν δοκιμαστεί σε κρίσεις και γνωρίζουν ότι η διακυβέρνηση δεν είναι διαχείριση εντυπώσεων, αλλά ευθύνη απέναντι στην πατρίδα.

Σε αυτό το σημείο, η παρουσία και η εμπειρία του Αντώνη Σαμαρά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Όχι ως νοσταλγία του παρελθόντος, αλλά ως υπενθύμιση ότι η χώρα μπορεί να κυβερνηθεί με αποφασιστικότητα, πατριωτισμό και στρατηγική σκέψη. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει αποδείξει ότι γνωρίζει τις διεθνείς ισορροπίες, ότι αντιλαμβάνεται έγκαιρα τους κινδύνους του αναθεωρητισμού και ότι μπορεί να σταθεί με εθνική αξιοπρέπεια απέναντι σε ισχυρούς συνομιλητές.

Σε εποχές γενικευμένης αστάθειας, η εμπειρία δεν είναι βάρος, αλλά πλεονέκτημα. Ο πατριωτισμός δεν είναι ρητορική, αλλά ικανότητα να παίρνεις δύσκολες αποφάσεις για το καλό της χώρας. Η Ελλάδα χρειάζεται ηγεσία που να συνδυάζει γνώση, τόλμη και αίσθηση ιστορικής ευθύνης.

Ο κόσμος αλλάζει βίαια. Οι κρίσεις συσσωρεύονται. Και η Ελλάδα καλείται να επιλέξει αν θα πορευτεί με πολιτική διαχείριση ή με εθνική στρατηγική. Σε τέτοιες στιγμές, το ερώτημα δεν είναι ποιος είναι ευχάριστος, αλλά ποιος είναι έτοιμος.

Ο καιρός δεν επιτρέπει αυταπάτες. Ο καιρός απαιτεί εμπειρία, πατριωτισμό και ηγεσία με εθνικό βάθος.