Η νέα αριστερά και η παγίδα της εξουσίας

Γράφει ο Βαγγέλης Αντωνιάδης

Η ιδέα της προόδου, μία από τις κινητήριες ιδέες του δυτικού πολιτισμού, έχει πλέον παγκοσμιοποιηθεί. Από τον μαρξισμό και τον νεοφιλελευθερισμό μέχρι τις σημερινές μεταλλαγμένες εκδοχές της πολιτικής ταυτότητας, προσφέρει ένα πλαίσιο γνώσης και αυτοπεποίθησης: Μια διαβεβαίωση ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν και ότι η ιστορία είναι με το μέρος μας. Όμως, κάνοντάς το αυτό, δημιουργεί μια μορφή εξουσίας που είναι ταυτόχρονα φαντασιακή και ανειλικρινής, στηριγμένη σε μια εμπιστοσύνη για το μέλλον που είναι στην πραγματικότητα απρόβλεπτο και αβέβαιο. Αυτή η εκδοχή πολιτικής σκέψης με την αριστερή θεωρητική της αφετηρία, δεν ξεφεύγει από τον εσχατολογικό πυρήνα του μαρξισμού, του ιστορικού υλισμού και της ιστορικής νομοτέλειας και οδηγεί στον αυτοεγκλωβισμό της αριστεράς σε καταστρορφικά για την ίδια αλλά και για τις κοινωνίες στερεότυπα.
H Progress Trap, αποτελεί τη νοοτροπία της προόδου ως μια μορφή εξουσίας, η οποία απονέμει το δικαίωμα να ενεργεί κανείς και να ελέγχει τους άλλους. Η «αλλαγή», η «μεταμόρφωση» και το «καινούργιο» θεωρούνται υπέρτερες αξίες, κάτι που σημαίνει την καταστροφή του παλιού: ανθρώπων, πολιτισμών και φύσης. Είναι μια παγίδα στην οποία σχεδόν όλοι πέφτουμε κατά καιρούς, τόσο ελκυστικές είναι οι αφηγήσεις της και τόσο οικείες οι τεχνικές της. Μία μηδενιστική στην βάση της ερμηνεία του παρελθόντος που καταλήγει στην απαξίωση ακόμα και την καταστροφή οποιουδήποτε έχει σχέση με το παρελθόν.
Η αντίδραση στην Νέα Αριστερά είναι ένας στοχασμός πάνω στις σκοτεινές συνέπειες του προοδευτικού τρόπου ύπαρξης: για εμάς τους ίδιους, για τη δημοκρατία μας, για την τέχνη και για την αναζήτηση της αληθινής γνώσης.

Στην πράξη η Νέα Αριστερά αποτελεί και μία ιδεολογική υπαναχώρηση για την ίδια την αριστερά. Καθώς εκφράζει μία αριστερά που εκφράζει την εγκατάλειψη της απόπειρας πολιτικής εκπροσώπησης της εργατικής τάξης με όλα τα συντηρητικά χαρακτηριστικά που διαχρονικά την συνοδεύουν και η αντικατάσταση της με κάτι θολό και αόριστο που εδώ και δεκαετίες η Νεα Αριστερά αδυνατεί ή είναι απρόθυμη να σχηματοποιήσει ιδεολογικά και πολιτικά.