Η κυβέρνηση των επιβλεπόντων και η ομηρία της Βόρειας Ελλάδας

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Φτάσαμε πάλι σε εκείνη την εποχή του χρόνου. Ο Πρωθυπουργός ανηφορίζει στη Βόρεια Ελλάδα για τη ΔΕΘ και το γνωστό επικοινωνιακό τροπάρι ξεκινά. Κάθε έργο που παραδίδεται, ακόμα κι αν πέρασαν δεκαετίες για να τελειώσει, παρουσιάζεται περίπου σαν ιστορική δικαίωση της κυβέρνησης. Κάθε κορδέλα που κόβεται πλασάρεται σαν πιστοποιητικό κυβερνητικής επάρκειας. Μόνο που η πραγματικότητα δεν κρύβεται πίσω από τα φλας των φωτογραφιών.

Ας μιλήσουμε για τη Θεσσαλονίκη. Το Μετρό είναι πράγματι σπουδαία υπόθεση για την πόλη, αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε. Ένα έργο που κατάντησε το συντομότερο ανέκδοτο για δεκαετίες δεν προσφέρεται για πανηγυρισμούς χωρίς μνήμη. Θετική η επέκταση προς Καλαμαριά, θετική κάθε παρέμβαση που ανακουφίζει το κυκλοφοριακό, αλλά μια πόλη δεν μεταμορφώνεται με έναν σταθμό τη φορά. Τι να το κάνεις το Μετρό όταν λείπει το συνολικό σχέδιο; Όταν το λιμάνι δεν συνομιλεί με το τρένο, όταν η κυκλοφοριακή συμφόρηση στραγγαλίζει την πόλη και όταν η κυβέρνηση απλώς απουσιάζει από τον ουσιαστικό σχεδιασμό; Μας αραδιάζουν έναν κατάλογο από έργα, από το Μητροπολιτικό Πάρκο και την Τούμπα μέχρι τον Θερμαϊκό, λες και η διοίκηση μιας μητρόπολης είναι λίστα για το σούπερ μάρκετ. Η Θεσσαλονίκη αντιμετωπίζεται σαν σκηνικό για επικοινωνιακές φιέστες, όχι σαν η πραγματική πρωτεύουσα των Βαλκανίων.

Και πάμε στη Δυτική Μακεδονία, εκεί όπου η υποκρισία χτυπάει κόκκινο. Η απολιγνιτοποίηση δεν ήταν ούτε σχέδιο ούτε ομαλή μετάβαση. Ήταν μια βίαιη, πρόχειρη και καταστροφική επιλογή που εκτόξευσε το κόστος ενέργειας στα ουράνια, γονατίζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Κι ενώ η τοπική οικονομία διαλύθηκε, η κυβέρνηση πανηγυρίζει τάζοντας φωτοβολταϊκά, υδρογόνο και data centers. Ξεχνούν όμως ότι πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν δουλειά και μεροκάματο για να μείνουν στον τόπο τους. Η Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να καταντήσει ένα απέραντο οικόπεδο για ενεργειακά πάρκα. Χρειάζεται πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση, εργοστάσια, μεταποίηση, αγροδιατροφή, έρευνα. Χρειάζεται ζωή, όχι απλές επενδυτικές μακέτες.

Όσο για το περίφημο Ταμείο Ανάκαμψης; Εδώ η αυτοθαυμαστική λογική της κυβέρνησης αγγίζει τα όρια του προκλητικού. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν είναι ούτε κυβερνητική δωρεά ούτε προσωπικό επίτευγμα κανενός υπουργού. Ήταν η μία και μοναδική ευκαιρία της χώρας να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο. Κι αντί για ουσιαστικό μετασχηματισμό, τι κάνανε; Περιορίστηκαν σε μια παθητική διαχείριση χρημάτων, μετατρέποντας τους πολύτιμους αυτούς πόρους σε απλές ευρωπαϊκές ενέσεις ρευστότητας. Με αυτές τις τεχνητές ενέσεις κρατιέται η χώρα στην επιφάνεια, χωρίς κανένα απολύτως εναλλακτικό πλάνο για την επόμενη μέρα. Το θέμα δεν είναι πόσο φούσκωσε πρόσκαιρα το ΑΕΠ ή πώς μειώθηκε πλασματικά η ανεργία. Το θέμα είναι αν η οικονομία έγινε πραγματικά πιο παραγωγική, αν ενισχύθηκε η μεταποίηση και ο πρωτογενής τομέας, αν μειώθηκε το εμπορικό έλλειμμα, αν γίναμε πιο εξαγωγικοί. Η απάντηση είναι ένα μεγαλοπρεπές όχι. Η ανάπτυξη τους στηρίζεται ξανά στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στις εισαγωγές, μια από τα ίδια, δηλαδή, που παρατείνει την εξάρτηση μας και συντηρεί τα ίδια αδιέξοδα.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στην ουσία του προβλήματος. Όπως έλεγε ο Κομφούκιος, «Αν θες να βγεις, άνοιξε την πόρτα».

Αυτό το απλό απόφθεγμα δείχνει την πόρτα της εξόδου από την αδράνεια. Γιατί, κακά τα ψέματα, όσοι μπορούν δημιουργούν, κι όσοι δεν μπορούν απλώς επιβλέπουν. Αυτή ακριβώς είναι η εικόνα της σημερινής Νέας Δημοκρατίας και της κυβέρνησης. Μιλάμε πλέον για μια παράταξη που ξέμεινε από ιδέες και ανθρώπους που μπορούν να δημιουργήσουν και να μετασχηματίσουν τη χώρα, περιοριζόμενη στο να επιβλέπει έργα, να περιφέρει μακέτες και να ανακοινώνει μελέτες. Αυτή είναι και η μεγάλη αδικία για τη Βόρεια Ελλάδα, αφού αντί για μια σοβαρή παραγωγική στρατηγική, εισπράττει για άλλη μια χρονιά μόνο παχιά λόγια και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.