Η ιστορία απαράλλαχτη 200 χρόνια μετά…

Γράφει ο Δημήτριος Μπενέκος

Η ιστορική μνήμη είναι για πολλούς ανύπαρκτη και στην καλύτερη περίπτωση άκρως επιλεκτική. Θυμούνται και εκτιμούν μόνο εκείνα τα γεγονότα που θεωρούν ότι συνάδουν με τη δική τους ιδεολογία ή βρίσκονται στο πλαίσιο των δικών τους ιστορικών γεωπολιτικών αντιλήψεων. Βρισκόμαστε στο σωτήριο έτος 1821. Η Ελληνική Επανάσταση δημιουργεί ρήγμα στις μέχρι τότε απολυταρχικές πολιτικές των Ευρωπαίων ηγεμόνων και ως εκ τούτου οι εφημερίδες της εποχής προσπαθούν να περιγράψουν γεγονότα και καταστάσεις με δημοσιεύματα από τα πεδία των πολεμικών συγκρούσεων και από τις διαμορφούμενες πολιτικές στα κέντρα των διάφορων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Προφανώς, η αντικειμενικότητα των δημοσιευμάτων – ως ιστορικών πηγών – μπορεί να αμφισβητείται, όμως ο πυρήνας τους είναι αληθινός και αδιάψευστο τεκμήριο των γεγονότων που λάβαιναν χώρα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Διευκρινίζουμε, εδώ, πως οι πληροφορίες έφταναν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εβδομάδες αργότερα από τα διαδραματιζόμενα γεγονότα και, όπως είναι λογικό, στη μακρά διαδρομή τους συμπληρώνονταν με νέες πληροφορίες, ακόμη και υπερβολικές. Πάντως ο πυρήνας τους είναι ακριβής και δεν διαφέρει σημαντικά από τα γεγονότα που περιγράφουν.

Στηριζόμενοι μόνο σε αποσπάσματα ευρωπαϊκών εφημερίδων και ανασυνθέτοντας μια σημαντική για την Ελλάδα ιστορική φάση, χωρίς σχόλια, μόνο με αναγκαίες διευκρινίσεις για την κατανόηση των γεγονότων θα ξεκινήσουμε από την Κωνσταντινούπολη και θα καταλήξουμε στην Οδησσό.

Η αυστριακή εφημερίδα «Ο αγγελιοφόρος του Τυρόλο» (Der Bote von Tyrol) από 23 Ιουλίου 1821 αναφερόμενη στο πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων χριστιανών μετά τις πληροφορίες για την κάθοδο του Υψηλάντη στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, γράφει: «Ιδιωτικές επιστολές από την Κωνσταντινούπολη αναφέρουν τον αποκεφαλισμό του Μεγάλου Δραγομάνου (διερμηνέα) Μουρούζη με τον εξής τρόπο: Ο απεσταλμένος μιας μεγάλης Δύναμης ήταν μαζί του εκείνη την ημέρα σε μια διάσκεψη στον Ρέις Εφέντη. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μπαίνουν στο δωμάτιο δύο Κοπζιντάσι και καλούν τον Μουρούζη να βγει έξω, γιατί κάποιος θέλει να του μιλήσει. Ο απεσταλμένος μένει με τον Ρέις Εφέντη περιμένοντας πολλή ώρα να γυρίσει ο δραγομάνος. Αλλά, όταν τελικά είδε ότι ο Μουρούζης δεν επέστρεψε και επειδή αυτός ήθελε να γυρίσει στο σπίτι του, είδε στην έξοδο μπροστά στην πόρτα να κείτεται το αποκεφαλισμένο σώμα του άτυχου, με τον οποίο μόλις είχε μιλήσει.»

Και η βιεννέζικη εφημερίδα «Αυστριακός Παρατηρητής» (Oesterreichischer Beobachter) από 15 Μαΐου 1821 συμπληρώνει το φρικιαστικό σκηνικό με ανατριχιαστικές εικόνες εκτελέσεων και τρομοκρατίας: «… Ο νεωστί αναλαβών δραγουμάνος της Πύλης Κωνσταντίνος Μουρούζης καθώς και αρκετοί επιφανείς έμποροι αποκεφαλίστηκαν… Συνελήφθη ο έλληνας πατριάρχης μετά τη λειτουργία και φυλακίστηκε στο Μποστανζί Μπασί και το απόγευμα στις 5 η ώρα απαγχονίστηκε στην πύλη του Πατριαρχείου… Άλλοι, από κατώτερα λαϊκά στρώματα, καρφώνονται πάνω στα παράθυρα και στις πόρτες των σπιτιών τους, κατά μήκος του Βοσπόρου…»

Η εφημερίδα του Μονάχου «Allgemeine Zeitung» από 20 Μαΐου 1821 δημοσιεύει πρόσφατες ειδήσεις από την Κωνσταντινούπολη, όπως αυτές έφτασαν στη Βιέννη και αναφέρονται στους διωγμούς εναντίον των Ελλήνων (χριστιανών) που λάβαιναν χώρα στις 15 Απριλίου 1821 στην Τουρκία:
[…] «Βιέννη, 14. Μαΐου 1821. Οι εκτελέσεις επιφανών Ελλήνων διαρκούν έχοντας μια πρωτοφανή μέχρι τώρα αγριότητα. Μόνο μερικές οικογένειες κατόρθωσαν σαν από θαύμα να διαφύγουν τη νύχτα…»

Η γερμανική «Γενική Εφημερίδα» (Allgemeine Zeitung) του Μονάχου περιέχει τo ακόλουθο κείμενο που έφτασε από την Οδησσό με ημερομηνία 29 Ιουνίου (1821) και εστιάζει στο γεγονός της μεταφοράς στην Οδησσό και της εκεί πάνδημης ταφής του σκηνώματος του Πατριάρχη Γρηγορίου:
«Αφού χορηγήθηκε άδεια από την Α.Μ. τον Αυτοκράτορα (τσάρο), η σορός του δολοφονηθέντος στην Κωνσταντινούπολη Πατριάρχη Γρηγορίου, που είχε διαφυλαχθεί στην εκκλησία του στρατιωτικού Νοσοκομείου, μεταφέρθηκε στις 28 Ιουνίου στον καθεδρικό ναό με πανηγυρικό τρόπο, συνοδευόμενος από πολλούς ανώτατους κληρικούς που είχαν έρθει από άλλες περιοχές και από τη Μόσχα. Ο κυβερνήτης, κόμης Λανγκερόν, οδηγούσε την πομπή, με περίπου 8.000 στρατιώτες να παρελαύνουν, και η οποία διήρκεσε περίπου τρεις ώρες. Το σκήνωμα θα παραμείνει εκεί μέχρι αύριο, 30 Ιουνίου, και στη συνέχεια θα μεταφερθεί ήσυχα στην κρύπτη της καινούργιας ελληνικής εκκλησίας.»

Τη ζοφερή κατάσταση για τον ελληνικό (χριστιανικό) πληθυσμό στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, που «έμεινε πίσω», μεταφέρει με λεπτομερείς περιγραφές η γερμανική εφημερίδα, συνεχίζοντας την ανταπόκρισή της από την Κωνσταντινούπολη:

[…] «Υπάρχουν αναφορές από την Κωνσταντινούπολη, που φτάνουν δια θαλάσσης μέχρι τις 24 Ιουνίου (1821). Κάνουν μια περιγραφή της κατάστασης εκεί, η οποία αφήνει πίσω όλες τις μέχρι τώρα γνωστές φρικαλεότητες και ωμότητες. Η ήττα του τουρκικού στόλου αύξησε την εκδικητικότητα του σουλτάνου και των Τούρκων σε ύψιστη οργή. Έκτοτε τα σπίτια των δύστυχων Ελλήνων παραδόθηκαν στον όχλο χωρίς διάκριση και οι Εβραίοι, που συνωμοτούν εξίσου για την καταστροφή των χριστιανών, οδηγούν συνήθως τους βαρβάρους στα σπίτια, τα οποία, αφού πρώτα τα λεηλατήσουν στη συνέχεια τα καταστρέφουν. Γυναίκες και παιδιά σέρνονται ανελέητα ως σκλάβοι ή σκοτώνονται αμέσως…».

Η γερμανική εφημερίδα του Μονάχου συνεχίζει το δημοσίευμά της με την επόμενη σημαντικότατη πληροφορία, που αφορούσε στην οικονομική υποστήριξη των χιλιάδων ελλήνων προσφύγων, που καταφθάναν στην ορθόδοξη Οδησσό, για να αποφύγουν τους εξανδραποδισμούς και τις εκτελέσεις που είχαν εξαπολύσει εναντίον τους οι Οθωμανοί Τούρκοι, με την έγκριση του σουλτάνου. Η τρομοκρατία στο αποκορύφωμά της:

[…] «Η Α.Μ. ο Αυτοκράτορας (τσάρος) προσφέρει επίσης 100.000 ασημένια ρούβλια ως προσωρινή υποστήριξη των προσφύγων, που έφτασαν στην Οδησσό κάτω από αθλιότατες συνθήκες από όλες τις περιοχές της Τουρκίας. Η κατάσταση αυτών των δύστυχων είναι φοβερή, επειδή ήταν αδύνατο να διασώσουν κάτι, όταν τράπηκαν σε φυγή. Ωστόσο, θεωρούνται αξιοζήλευτοι, σε σύγκριση με την κατάσταση των συγγενών τους, που άφησαν πίσω.»Εθνικ

Και οι Έλληνες έμειναν και ρίζωσαν στις φιλόξενες πόλεις του Εύξεινου Πόντου. Από τότε πέρασαν 200 χρόνια. Η Οδησσός, η Μαριούπολη και άλλες πόλεις της γύρω περιοχής ερειπώνονται από τους βομβαρδισμούς του πρόσφατου πολέμου. Οι κάτοικοι ζητούν απεγνωσμένα καταφύγιο και σωτηρία σε ξένες χώρες. Χιλιάδες από αυτούς για να επιβιώσουν φτάνουν και στην ομόδοξη Ελλάδα, που τους χορηγεί ασφάλεια και δυνατότητα διαβίωσης, όπως ακριβώς 200 χρόνια πριν οι δικοί τους πρόγονοι δέχτηκαν και διέσωσαν τους δικούς μας προγόνους. Η Ιστορία γράφεται και ξαναγράφεται απαράλλαχτη, μόνο τα ονόματα διαφέρουν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.