Φιλελληνισμός: Ο ανεπίσημος φορέας εξωτερικής πολιτικής του 1821

Γράφει ο Βαγγέλης Αντωνιάδης

Είναι ιστορικά πλέον τεκμηριωμένο πως η πηγαία εκδήλωση συμπαράστασης από την κοινή γνώμη διάφορων χωρών υπέρ των επαναστατημένων Ελλήνων λειτούργησε ως ένας νέος ανεπίσημος φορέας εξωτερικής πολιτικής που συνέβαλε αποφασιστικά για την θετική έκβαση του ελληνικού ζητήματος και την αναγνώριση του ελληνικού κράτους.

Ο φιλελληνισμός υπήρξε κίνημα ευρωπαϊκό όμως άγγιξε τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Λατινική Αμερική που την ίδια ακριβώς περίοδο έδινε τον αγώνα για την απελευθέρωση της από την αποικιοκρατία ακόμα και χώρες της Καραϊβικής όπως η Αϊτή που πρώτη αναγνώρισε ως ανεξάρτητο κράτος την επαναστατημένη Ελλάδα στέλνοντας και σώμα 200 εθελοντών που απεβίωσαν λόγω επιδημίας στο μακρινό θαλάσσιο ταξίδι προς την πατρίδα μας.

Μαζικότερα εκδηλώθηκε στην δυτική και κεντρική Ευρώπη Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, στην νότια και ανατολική Ευρώπη, τις βαλκανικές χώρες , την Ρωσία και την Πολωνία.

Ο φιλελληνισμός είχε πολλές μορφές. Υλική ενίσχυση προς τους επαναστατημένους Έλληνες με αποστολή χρημάτων, όπλων και πυρομαχικών, διάδοση του ελληνικού ζητήματος στην κοινή γνώμη της Ευρώπης μέσα από εφημερίδες αλλά και με πλήθος καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, όπως ποίηση θέατρο, ζωγραφική. Προσωπική συμμετοχή στον αγώνα που άγγιξε την αυτοθυσία. Χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις του τάγματος φιλελλήνων που έπεσε στην μάχη του Πέτα, του Λόρδου Βύρωνα, αλλά και του Σανταρόζα που έπεσε προσπαθώντας να εμποδίσει την απόβαση του Ιμπραήμ στην Σφακτηρία.

Πολλές υπήρξαν οι πηγές του φιλελληνισμού. Καταρχήν ο κλασικισμός και ευρύτερα ο θαυμασμός στην κλασική Ελλάδα που υπήρξε η κοιτίδα ενός μεγάλου πολιτισμού που καθόρισε με τρόπο αποφασιστικό τον ευρωπαϊκό κόσμο από την εποχή της πρώιμης αρχαιότητας μέχρι τα κινήματα της αναγέννησης και του διαφωτισμού. Έπειτα ο θαυμασμός για τα ηρωικά κατορθώματα των Ελλήνων στις πρώτες μάχες της επανάστασης του 1821. Ο αποτροπιασμός για τις τουρκικές αγριότητες σε βάρος των χριστιανών της Κωνσταντινούπολης, της Χίου, της Θεσσαλονίκης κτλπ. Σημαντική πηγή φιλελληνισμού υπήρξε και ο φιλελευθερισμός που ως ιδεολογία αντιμαχόταν την ιερή συμμαχία, τις πολυεθνικές αυτοκρατορίες, υποστηρίζοντας την δημιουργία εθνικών κρατών.

Στην τελευταία ο φιλελληνισμός πέρα από την αποφασιστική στήριξη στους επαναστατημένους Έλληνες σήμαινε και πράξη αντίστασης και φυγής από τα αυταρχικά καθεστώτα της ιερής συμμαχίας.

Από την ελληνική πλευρά δεν υπήρξε και πιθανώς να μην υπήρχε δυνατότητα να υπάρξει οργανωμένη αξιοποίηση των διαδοχικών κυμάτων φιλελλήνων που έφταναν στην Ελλάδα έτοιμοι να προσφέρουν υπηρεσίες και να ενταχθούν στις τάξεις των επαναστατημένων Ελλήνων. Παρόλα αυτά οι προερχόμενοι από τις ευρωπαϊκές χώρες στρατιωτικοί ηγέτες όπως ο Υψηλάντης και ο Μαυροκορδάτος έκαναν ό,τι επέτρεπαν οι περιστάσεις για να αξιοποιηθούν οι φιλέλληνες.

Πολλοί από αυτούς είχαν στρατιωτική εμπειρία να προσφέρουν τεχνογνωσία για την συγκρότηση μονάδων τακτικού στρατού. Άλλοι όπως αναφέρθηκε πιο πάνω στο τάγμα φιλελλήνων που τα μέλη του έπεσαν μέχρι ενός στην μάχη του Πέτα του 1822.

Χαρακτηριστική η περίπτωση του Ιταλού Γκαλίνα που διαμόρφωσε το σύνταγμα της Επιδαύρου. Ενώ πολλοί τυπογράφοι και ορθογράφοι φιλέλληνες υπήρξαν ιδρυτές των πρώτων ελληνικών εφημερίδων που μεταλαμπάδευσαν την φλόγα της ελευθερίας σε ολόκληρο τον ελληνόφωνο κόσμο.

Συμπερασματικά η συμβολή του φιλελληνικού κινήματος εστιάζεται σε δύο κυρίως άξονες. Την οικονομική ενίσχυση του αγώνα και την κινητοποίηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης που μετεξελίχτηκε σε διπλωματική στήριξη.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.