Οι μεταρρυθμίσεις δεν εφαρμόζονται ή εφαρμόζονται μόνο κατ’ όνομα

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, Οικονομολόγος – Σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Πριν από ένα έτος ένας φίλος, που εργάζεται ως σύμβουλος σε μια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία στο εξωτερικό, μου είπε ότι είχε αναλάβει για λογαριασμό ενός δημόσιου οργανισμού, της χώρας στην οποία εργάζεται, την αναδιοργάνωση των διαδικασιών του. Ο οργανισμός ήταν μεγάλος και δαιδαλώδης, με πολλά τμήματα, διευθύνσεις, υπηρεσίες, δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους και μέσα σε όλο αυτό η διαδραστικότητα του και με όλο το υπόλοιπο δημόσιο έκανε το σκηνικό ακόμη πιο σύνθετο.

Το έργο ήταν κακοσχεδιασμένο αρχικά από τον φορέα καθαυτό, καθώς στην αναδιοργάνωση ενός οργανισμού δεν μπορείς να λαμβάνεις υπόψη σου μόνο τις διαδικασίες και να αφήνεις απ’ έξω την οργάνωση του, την δομή του, την διοίκηση του, τους ρόλους και τις ευθύνες στελεχών και εργαζομένων, τους δείκτες αξιολόγησης κτλ. Δεν μπορείς να προτείνεις μεμονωμένα την μείωση βημάτων σε μια διαδικασία ή και την κατάργηση της και να περιμένεις ότι αυτό δεν θα επηρεάσει και όλον τον υπόλοιπο οργανισμό.

Ας είναι, όμως. Αν και κακοσχεδιασμένο το έργο, όπως μου είπε, παραδόθηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ελπίζοντας ο ίδιος ότι η λογική τους ήταν με αφορμή τις διαδικασίες να μελετηθούν, έστω μεταγενέστερα, και τα επόμενα στάδια – οργάνωση, δομή, διοίκηση, ρόλοι και ευθύνες στελεχών και εργαζομένων, δείκτες αξιολόγησης κτλ. Στο συγκεκριμένο έργο βρέθηκαν και άλλα παράδοξα μπροστά του. Θα σταθώ σε ένα που μου θυμίζει πάρα πολύ την λογική, αν υπάρχει, που ακολουθεί το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην προσπάθεια του να ψηφιοποιηθεί και μόνο ο όγκος χαρτιού που έχει συγκεντρωθεί σε γραφεία και υπόγεια των υπουργείων και άλλων δομών της κρατικής μηχανής.

Σε μια από τις συναντήσεις του με ένα τμήμα του οργανισμού, όπως μου ανέφερε ο φίλος μου, το οποίο διαχειριζόταν σωρεία εγγράφων πολιτών ρωτήσανε κατά πόσο όλος αυτός ο όγκος εγγραφών καταγράφεται κάπου ψηφιακά. Ο υπεύθυνος τους απάντησε ότι πριν μια 15ετία είχε ξεκινήσει μια προσπάθεια, μέσω της ανάθεσης σε ένα εξωτερικό σύμβουλο να το υλοποιήσει αυτό για λογαριασμό του οργανισμού. Πράγματι, ο απαραίτητος εξοπλισμός αγοράστηκε, παραδόθηκε, το λογισμικό εγκαταστάθηκε και έγινε ψηφιοποίηση εγγράφων πολλών δεκαετιών. Η διαδικασία, όμως, αυτή με την λήξη της σύμβασης του εξωτερικού συμβούλου πάγωσε. Τα μηχανήματα και λογισμικό, αν και υπήρχαν στη διάθεση του δημοσίου οργανισμού παρέμεναν σκονισμένα κάπου και φυσικά αναξιοποίητα. Ο όγκος εγγράφων άρχισε και πάλι να αυξάνεται.

Η απάντηση στην ερώτηση, «από τη στιγμή που ακόμα υπάρχει διαθέσιμος ο απαραίτητος εξοπλισμός, γιατί δεν συνεχίστηκε η εργασία που γινόταν από τον εξωτερικό σύμβουλο μέχρι να λήξει η σύμβαση του, από τους εργαζομένους του δημόσιου οργανισμού», ήταν ότι αφενός δεν είχαν εκπαιδευτεί σε αυτό και αφετέρου ακόμη και να το γνώριζαν, όμως, οι δυσλειτουργίες στις διαδικασίες, στην δομή, διοίκηση και οργάνωση δεν τους το επέτρεπαν. Για να μπορέσει να υλοποιήσει τότε το έργο αυτό, ο συγκεκριμένος οργανισμός δαπάνησε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ τόσο σε αγορά εξοπλισμού και λογισμικών όσο και σε πληρωμή εξωτερικού συμβούλου. Ο σύμβουλος για το χρονικό διάστημα που όριζε η σύμβαση του έκανε εξαιρετική δουλειά. Παρόλα αυτά το πρόβλημα συνέχισε να υφίσταται μετά την λήξη του έργου, με αποτέλεσμα σήμερα ο οργανισμός να βρίσκεται εκεί που βρισκόταν πριν 15 έτη.

Το έργο δεν απέτυχε επειδή δεν αγοράστηκαν ή και δεν παραδόθηκε ο απαραίτητος εξοπλισμός και λογισμικό ή επειδή ο εξωτερικός σύμβουλος στον οποίο ανατέθηκε τότε το έργο δεν έκανε σωστά τη δουλειά του. Το έργο απέτυχε γιατί ενώ έπρεπε να εξετάσει το σύνολο του οργανισμού, αυτός που το σχεδίασε έμεινε μόνο στο μέρος που αυτός θεωρούσε ότι το επηρέαζε. Πέραν της ψηφιοποίησης καθαυτής, δεν εξέτασε τις διαδικασίες, την οργάνωση του, την δομή του, την διοίκηση του, τους ρόλους και τις ευθύνες στελεχών και εργαζομένων, τους δείκτες αξιολόγησης κτλ, λανθασμένα θεωρώντας ότι μια ψηφιοποίηση δεν επηρεάζει το σύνολο του οργανισμού.

Σύμφωνα με πληροφορίες, συνολικά € 1,2 δισ. θα διατεθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ψηφιοποίηση και μόνο αρχείων από δομές όπως το Κτηματολόγιο, ο ΕΦΚΑ, τα Νοσοκομεία, οι Πολεοδομίες, τα δικαστήρια και τέλος τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Στο έργο αυτό δεν προβλέπεται τίποτα άλλο, παρά μόνο η ψηφιοποίηση. Προβλέπεται ότι θα ξοδέψει το ελληνικό δημόσιο, δηλαδή, κάποια δις. ευρώ αγοράζοντας εξοπλισμό, λογισμικό και θα αναθέσει σε εξωτερικό σύμβουλο να κάνει τη δουλειά και πράγματι αυτό θα γίνει και με τον καλύτερο τρόπο μάλιστα. Και μόλις λήξει η σύμβαση με τον εξωτερικό σύμβουλο τι θα κάνουμε;

Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει ακριβώς τον ίδιο σχεδιασμό – τρόπος του λέγειν -και με όλα τα υπόλοιπα έργα ψηφιοποίησης. Τα σχεδιάζει με τον ίδιο μονοδιάστατο τρόπο, δηλαδή την ψηφιοποίηση τους και μόνο. Ενώ πράγματι ο εξοπλισμός αγοράζεται και γίνεται και η απαραίτητη εγκατάσταση λογισμικού με επιτυχία, το έργο αγνοώντας τις διαδικασίες, την οργάνωση του, την δομή του, την διοίκηση του, τους ρόλους και τις ευθύνες στελεχών και εργαζομένων, τους δείκτες αξιολόγησης κτλ ενός οργανισμού, δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από αυτά που, μονοδιάστατα όταν σχεδίαζαν το έργο, πίστευαν ότι θα επιλύσει.

Για παράδειγμα, η επικοινωνία πλέον με την εφορία μπορεί να γίνεται ψηφιακά, αλλά τα inbox των Δ.Ο.Υ κατακλύζονται καθημερινά με δεκάδες χιλιάδες μηνύματα τα οποία οι υπάλληλοι αδυνατούν να διαχειριστούν, με αποτέλεσμα οι καθυστερήσεις στην ανταπόκριση των αιτημάτων των πολιτών να είναι μεγαλύτερη από πριν που δεν γινόταν ψηφιακά. Γιατί αυτό; Γιατί πολλές φορές, τα ηλεκτρονικά μηνύματα που αποστέλλονται στις εφορίες, εκτυπώνονται για να πάρουν αριθμό πρωτοκόλλου και να διαβιβαστούν στα αρμόδια τμήματα: άλλα στο μητρώο, άλλα στο εισόδημα, άλλα στο κεφάλαιο κ.ο.κ.. Χωρίς να προβλεφθεί συνολική αναδιοργάνωση – διαδικασίες, οργάνωση, δομή, διοίκηση, ρόλοι και ευθύνες στελεχών και εργαζομένων, δείκτες αξιολόγησης κλπ -του οργανισμού, ο όγκος πολλαπλασιάζεται, και η διαχείριση από ένα σημείο και πέρα καθίσταται αδύνατη.

Αν θέλουμε να μιλάμε για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που θα αλλάξουν συνολικά την λειτουργία των δημόσιων οργανισμών, θα προσφέρουν μακροπρόθεσμα υπεραξία στην ελληνική κοινωνία, οικονομία και αγορά και θα αλλάξουν την πορεία της χώρας, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα πρέπει να σταματήσει να δαπανά τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων απλά και μόνο για να πετάει σήμερα βεγγαλικά στον αέρα, εν είδει εντυπωσιασμού. Θα πρέπει να κάνει ένα βήμα πίσω και να επανασχεδιάσει τα δυνητικά έργα συμπεριλαμβάνοντας στο σχεδιασμό τους μαζί με την ψηφιοποίηση και όλους τους υπόλοιπους συντελεστές που επηρεάζουν την λειτουργία ενός οργανισμού.

Λυπάμαι που δεν το καταλαβαίνει αυτό, και μάλιστα ένα στέλεχος που έχει υπηρετήσει σε μεγάλες πολυεθνικές, αλλά αν δεν είναι σε θέση να το καταλάβει και προφανώς να το σχεδιάσει και υλοποιήσει αυτό, τότε θα πρέπει άμεσα να αντικατασταθεί από την ηγεσία του Υπουργείου. Η δε ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει, πριν είναι πολύ αργά, να κατανοήσει ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να μην εφαρμόζονται ή ακόμα χειρότερα να εφαρμόζονται μόνο κατ’ όνομα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.