Η ψηφιακή βιτρίνα της «Αριστείας» και το «Επιτελικό Κράτος» των παραιτήσεων
Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού
Αυτό το περίφημο αφήγημα για το «επιτελικό κράτος» και τους «αρίστους», πάνω στο οποίο η κυβέρνηση πάτησε για να χτίσει όλο της το πολιτικό σκηνικό, πλέον μπάζει από παντού, και μάλιστα εκ των έσω, αφού δεν χρειάζεται κανένας εξωτερικός εχθρός για να αποσταθεροποιηθεί η χώρα. Τη δουλειά την κάνει μια χαρά η ίδια η αρχιτεκτονική αυτής της συγκεντρωτικής εξουσίας, που υποσχέθηκε σύγχρονο κράτος και τελικά μας άφησε να παρακολουθούμε μια ατέλειωτη σκανδαλολογία. Και δεν μιλάμε για αντιπολιτευτικά λόγια, αλλά για την ίδια την πραγματικότητα που βλέπουμε στις ειδήσεις κάθε μέρα.
Για να τα βάλουμε όμως κάτω με θεσμικούς όρους, ας αφήσουμε στην άκρη τον ρόλο του δικαστή, άλλωστε η ίδια η Δικαιοσύνη δίνει τόσα δικαιώματα για σχόλια με τον τρόπο που λειτουργεί, που δεν χρειάζεται εμάς. Εδώ κρίνουμε το έργο και, κυρίως, τις επιλογές μιας κυβέρνησης που έκανε σημαία της την αξιοκρατία.
Στο «επιτελικό κράτος» του Μαξίμου, λοιπόν, οι Γενικοί Γραμματείς των Υπουργείων δεν ήταν ποτέ επιλογές των ίδιων των Υπουργών ή και δομών του ίδιου του Υπουργείου τους. Ήταν όλοι περασμένοι από το κόσκινο του πρωθυπουργικού γραφείου. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός αποφάσιζε για τη στελέχωση, επιβεβαιώνοντας τις φήμες που έλεγαν ότι από το γραφείο του πέρναγαν οι πάντες, από Υπουργούς μέχρι και κλητήρες. Μόνο που υπάρχει μια παγίδα εδώ… όταν παίρνεις πάνω σου όλη τη δόξα για τις επιλογές του «επιτελείου», τότε αναγκαστικά παίρνεις πάνω σου και όλη την αποτυχία όταν τα πράγματα πάνε στραβά.
Και τώρα, αυτό το συγκεντρωτικό σύστημα καταρρέει σαν ντόμινο. Μετά τα καμπανάκια στον ΟΠΕΚΕΠΕ και το πάρτι με τις απευθείας αναθέσεις, έσκασε η βόμβα με τη δικαστική έρευνα για το κύκλωμα στις πολεοδομίες, μια κανονική εγκληματική οργάνωση με «επί πληρωμή» εξυπηρετήσεις. Και τι είδαμε; Μέσα σε λίγες μέρες, η διοικητική κορυφή της χώρας άρχισε να ξηλώνεται. Την περασμένη Δευτέρα παραιτήθηκε ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που είχε στα χέρια του την Πολεοδομία. Χθες, τον ακολούθησε ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ οι φήμες λένε ότι έρχεται και η σειρά του Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιου για τα απορρίμματα. Όταν οι «άριστοι» που διάλεξες προσωπικά παραιτούνται ο ένας μετά τον άλλον κάτω από το βάρος τέτοιων αποκαλύψεων, δεν μιλάμε απλώς για μια δύσκολη πολιτική συγκυρία, αλλά για πλήρη αποσταθεροποίηση του κράτους.
Όλη αυτή η ιστορία αποδεικνύει τελικά ότι οι πολυδιαφημισμένες μεταρρυθμίσεις δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια λαμπερή ψηφιακή βιτρίνα. Η κυβέρνηση είτε απέτυχε παταγωδώς να αλλάξει κάτι στην ουσία, είτε απλώς δεν το ήθελε. Φτιάξαμε ωραία applications και ψηφιακές πλατφόρμες, αλλά από πίσω η βαθιά δομή του κράτους έμεινε ακριβώς η ίδια, ευάλωτη, δηλαδή, στη διαφθορά και κολλημένη σε παλιές, κακές συνήθειες. Τόσο ο ΟΠΕΚΕΠΕ όσο και οι πολεοδομίες δείχνουν ότι η ψηφιοποίηση έγινε το τέλειο προπέτασμα καπνού για να κρυφτεί η έλλειψη πραγματικής διαφάνειας και λογοδοσίας. Αντί για εξυγίανση, το επιτελικό κράτος απλώς ανακύκλωσε τις ίδιες παθογένειες.
Μαζί με τις έννοιες της «αριστείας» και του «επιτελικού κράτους», αυτό που ποτέ δεν κατάφερε και ακόμα αδυνατεί να καταλάβει η κυβέρνηση είναι ότι τα γεγονότα, ακόμη και αν είναι κατασκευασμένα, αποκτούν τελικά τη δική τους δυναμική. Ενέχουν μια λειτουργία που αυτονομείται πλήρως από τη σφαίρα της αντικειμενικής πραγματικότητας και επενδύουν στην ιστορική στιγμή ψυχικά φορτία, κάνοντας τα πάντα να βιώνονται ως όντως αληθινά.
Έτσι, σήμερα, τα επικοινωνιακά κόλπα έχουν πια στερέψει οριστικά. Η κυβέρνηση, πέρα από την ίδια την αλήθεια, έχει πλέον τσακωθεί και με την αληθοφάνεια. Όταν ο κόσμος παρακολουθεί το ένα κορυφαίο στέλεχος να παραιτείται μετά το άλλο, κανένα αφήγημα και κανένα παραμύθι για «μεμονωμένα περιστατικά» δεν μπορεί να πείσει κανέναν. Και χωρίς αληθοφάνεια, χάνεις νομοτελειακά το πιο βασικό σου όπλο, την πειστικότητα. Αυτό και μόνο δείχνει ξεκάθαρα ότι η παρούσα κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στα δικά της δομικά λάθη, διανύει πια τους τελευταίους της μήνες.
