11 Ιανουαρίου 532 μ.χ. Η «Στάση του Νίκα»

Γεννημένος το 482 μ.χ., ο Ιουστινιανός ήταν 45 χρόνων, όταν έγινε αυτοκράτορας (527). Μια πρώην εταίρα και ηθοποιός του Ιπποδρόμου, η πανέμορφη Θεοδώρα, έγινε γυναίκα του κι έμελλε να τον στηρίξει στις δύσκολες ώρες. Πρώτη δουλειά του ήταν να βρει άξιους συνεργάτες:

Ο νομομαθής Τριβωνιανός δημιούργησε την ιουστινιάνειο νομοθεσία. Ο πρωθυπουργός, Ιωάννης Καππαδόκης, ανέλαβε να επιβάλει την τάξη στα οικονομικά του κράτους, οι στρατηγοί Βελισάριος και Ναρσής ασχολήθηκαν με τον στρατό, ενώ ο ίδιος βάλθηκε να οργανώσει το κράτος της απόλυτης «ελέω θεού» μοναρχίας, μη επιτρέποντας σε άλλους να έχουν λόγο για το τι και με ποιόν τρόπο θα γίνει. Η σιδερένια του διοίκηση δυσαρέστησε τις πολιτικές ομάδες των «δήμων» που ανταγωνίζονταν μεταξύ τους στον Ιππόδρομο. Βάλθηκε να τις εξουδετερώσει αλλά συνάντησε την αντίδρασή τους:

Ξέσπασε στον Ιππόδρομο, στις 11 Ιανουαρίου 532: Οι εκπρόσωποι των Πράσινων, του πιο δυνατού από τα σωματεία, του υπέβαλαν παράπονα για την καταπίεση και τη δυσβάσταχτη φορολογία. Ο αυτοκράτορας απέρριψε τα αιτήματα ως απαράδεκτα. Ήταν η αφορμή. Αμέσως, με τους Πράσινους ενώθηκαν και οι Βένετοι (γαλάζιοι, το δεύτερο σε δύναμη σωματείο) κι όλοι μαζί προχώρησαν σε εξέγερση κατά του Ιουστινιανού, ανακηρύσσοντας αυτοκράτορα κάποιον Υπάτιο. Οι στασιαστές πήραν με το μέρος τους μεγάλο τμήμα του στρατού, βγήκαν στους δρόμους, έκαψαν πολλές συνοικίες και την εκκλησία της Αγίας Σοφίας που συμβόλιζε την αυτοκρατορική εξουσία κατ’ εντολή του θεού και, για μια στιγμή, φάνηκε να επικρατούν. Στις επιθέσεις τους, χρησιμοποιούσαν την κραυγή «Νίκα, νίκα» και γι’ αυτό η εξέγερση ονομάστηκε «Στάση του Νίκα».

Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, ο Ιουστινιανός σκέφτηκε να φύγει στη Θράκη. Η Θεοδώρα έπεσε πάνω του να τον μεταπείσει. Ο στρατηγός Βελισάριος μάζεψε μισθοφόρους και στρίμωξε τους στασιαστές στον Ιππόδρομο. Την έκτη ημέρα, η στάση είχε σβήσει. Στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης και στον Ιππόδρομο, οι νεκροί έφταναν τους 30.000.

Θριαμβευτής ο Ιουστινιανός δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη. Από την επομένη, ξεκίνησε για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία η μακραίωνη περίοδος της απόλυτης μοναρχίας μέσα από την εξύψωση του ρόλου της Εκκλησίας. Πρώτο έργο του αυτοκράτορα ήταν η ανοικοδόμηση νέου ναού της Αγίας Σοφίας, πιο λαμπρού και πιο επιβλητικού από τον προηγούμενο. Ο θεμέλιος λίθος μπήκε σχεδόν αμέσως: Στις 23 Φεβρουαρίου 532. Πέντε χρόνια αργότερα, στις 27 Δεκεμβρίου 537, έγιναν τα εγκαίνια. Έκθαμβος από το θέαμα, ο Ιουστινιανός αναφώνησε: «Νενίκηκά σε, Σολομών», εννοώντας ότι η Αγία Σοφία είναι πιο επιβλητική από τον περίλαμπρο ναό του βασιλιά των Ιουδαίων.