Όταν οι γενιές συναντώνται
1η Οκτωβρίου -Παγκόσμια ημέρα των ατόμων τρίτης ηλικίας. Πώς βλέπουν οι νέοι τη συμμετοχή των ατόμων ηλικίες 65 + στην πολιτική, την κοινωνία και την οικονομία
Γράφει η Δρ. Τέτα Διαμαντοπούλου
Η συζήτηση ,για τον ρόλο των ηλικιωμένων πολιτών ,έχει αποκτήσει ιδιαίτερη ένταση τα τελευταία χρόνια.
Η δημογραφική γήρανση μεταβάλει τις κοινωνίες, ενώ η πολιτική ισχύς των άνω των 65 ετών αυξάνεται και όχι μόνο αποτελούν ένα συνεχώς διευρυνόμενο τμήμα του εκλογικού σώματος, αλλά και διατηρούν ενεργή παρουσία στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Οι δημογραφικές αλλαγές ,η οικονομική αβεβαιότητα και η πολιτική πόλωση ,φέρνουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα :πως βλέπουν οι νέοι την συμμετοχή των ηλικιωμένων στην πολιτική ,κοινωνική και οικονομική ζωή;
Οι απαντήσεις δεν είναι μονοδιάστατες
Συνυπάρχουν σεβασμός ,ανησυχία και αίσθημα ότι οι μεγαλύτεροι έχουν την ισχύ και ταυτόχρονα την επιθυμία για διάλογο και συνεργασία.
Τα διεθνή δεδομένα δείχνουν ότι η επαφή μεταξύ γενεών μειώνει τις προκαταλήψεις, παράλληλα ,όμως,οι διαφορές στην πολιτική εκπροσώπηση δημιουργούν εντάσεις που χρειάζονται πολιτικές γέφυρες
Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες πολλοί νέοι αισθάνονται ότι η φωνή τους δεν ακούγεται.
Μια μελέτη που παρουσιάστηκε το 2024 καταγράφει ότι μεγάλο μέρος της νεολαίας της Ευρώπης και της Αμερικής δηλώνει απογοητευμένο από την δημοκρατία, θεωρώντας ότι οι μεγαλύτερες γενιές μονοπωλούν την λήψη αποφάσεων (Grassi and L 2024) .
Παρόμοια ευρήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι οι νέοι δηλώνουν αποξενωμένοι από την παραδοσιακή πολιτική (AP-NORC 2025).
Αυτό εξηγεί γιατί συχνά βλέπουμε τους άνω των 65 ως εκλογικά ισχυρούς. Στις έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις στάσεις απέναντι στην γήρανση, πολλοί νέοι συνδέουν τους ηλικιωμένους με λέξεις όπως επιβάρυνση η κατεστημένο (Eurobarometer 2019) .
Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι όσοι νέοι έχουν στενή σχέση με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (παππούδες η ηλικιωμένους μέντορες)αναπτύσσουν περισσότερο σεβασμό και θετική στάση απέναντι τους(Drury et al2016)
Στην οικονομική ζωή οι νέοι εκφράζουν διπλή ανησυχία.
Από τη μια θεωρούν ότι το βάρος των συντάξεων και της υγείας πέφτει στους ώμους τους, από την άλλη αναγνωρίζουν ότι τα άτομα ηλικίας 65 + δεν είναι αδρανή.
Πολλοί και πολλές ηλικιωμένοι/ες εργάζονται, συμμετέχουν στην οικονομία και στηρίζουν οικονομικά τις οικογένειες των παιδιών τους.
Δεδομένα από μεγάλη ευρωπαΐκή έρευνα δείχνουν ότι ηλικιωμένοι παίζουν κρίσιμο ρόλο στην αναδιανομή πόρων μέσα στις οικογένειές
Για πολλούς νέους ο παππούς και η γιαγιά είναι το δίχτυ ασφαλείας σε δύσκολες εποχές.
Ένα ΗΠΑ οι μεγαλύτερες γενιές έχουν θεσμική και εκλογική υπέροχη ενώ οι νεότεροι νιώθουν περιθωριοποιημένοι.
Το ίδιο φαινόμενο καταγράφεται και στην Ευρώπη όπου η δημογραφική γήρανση δίνει στους 65 + μεγαλύτερο βάρος στα εκλογικά αποτελέσματα
Έρευνες επίσης δείχνουν ότι απευθείας επαφή των γενεών μειώνει τις προκαταλήψεις. Προγράμματα που φέρουν κοντά νέους και ηλικιωμένους σε σχολεία ,κοινότητες ,εθελοντικές δράσεις ,ενισχύουν την αμοιβαία κατανόηση. (Cornell/Pryde 2017)
Οι νέοι που έχουν τέτοιες εμπειρίες βλέπουν τα άτομα ηλικίας 65 + όχι ως αντιπάλους για πόρους και δύναμη αλλά ως συμμάχους με τους οποίους μπορούν να χτίσουν κοινό μέλλον
Όσοι περισσότεροι χώροι δημιουργούνται για διάλογο και κοινή δράση ,τόσο περισσότερο οι γενιές παύουν να στέκονται απέναντι και αρχίζουν να στέκονται δίπλα.
Εξ άλλου η κοινωνία δεν ανήκει ούτε στους νέους ούτε στους ηλικιωμένους ανήκει σε όλους.
