Όταν η διαβούλευση γίνεται έγκλημα σκέψης

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η Μαρία Καρυστιανού βρέθηκε σήμερα στο στόχαστρο τόσο της κυβέρνησης όσο και της αντιπολίτευσης, όχι επειδή πρότεινε κάποιο αυταρχικό μέτρο ή αμφισβήτησε θεμελιώδη συνταγματικά δικαιώματα, αλλά επειδή τόλμησε να υποστηρίξει κάτι που απασχολεί εδώ και δεκαετίες ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, και όχι μόνο αυτής, αλλά και του πνευματικού κόσμου της χώρας, με πρώτη την Εκκλησία. Τι είπε; Ότι το ζήτημα των αμβλώσεων θα έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης.

Προσωπικά, δεν θεωρώ ότι η κ. Καρυστιανού διαθέτει ούτε τις ικανότητες ούτε την εμπειρία για να κυβερνήσει μια χώρα ή ακόμη και να πολιτευτεί μόνη της με αξιώσεις. Δεν είναι όμως αυτό το ουσιώδες. Αυτό θα κριθεί στην πορεία, όπως οφείλει να κριθεί κάθε δημόσιο πρόσωπο. Το πραγματικά ανησυχητικό δεν είναι η ίδια η άποψη, αλλά η υστερική και σχεδόν ομοιόμορφη αντίδραση ενός ολόκληρου ιδεολογικού μηχανισμού απέναντι σε οποιονδήποτε αγγίζει ζητήματα πνευματικά, ηθικά και φιλοσοφικά. Ζητήματα που, από τη φύση τους, δεν επιδέχονται μονοσήμαντες απαντήσεις.

Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται η λειτουργία της σύγχρονης προοδευτικής, woke προπαγάνδας. Δεν ενδιαφέρεται για τον διάλογο, αλλά για την επιβολή. Δεν αναζητά την αλήθεια, αλλά τη συμμόρφωση. Δεν ανέχεται την πολυπλοκότητα, γιατί η πολυπλοκότητα απειλεί την καθαρότητα του δόγματος.

Σε αυτό το σημείο, ο Άλντους Χάξλεϊ προσφέρει ένα σχεδόν προφητικό κλειδί κατανόησης. Στο Ο Πίθηκος και η Αλήθεια σημειώνει ότι «θα διαισθανόμαστε κυρίαρχη την παρουσία του Θεού του Πλάτωνα, καθώς θα υπάρχει το χάος στην τάξη και την ομορφιά της τέχνης». Όμως από τον Παρθενώνα και τον Τίμαιο του Πλάτωνα, μια απατηλή λογική μπορεί να οδηγήσει, και ιστορικά έχει οδηγήσει, στην τυραννία. Ο Πλάτων άλλωστε, στην Πολιτεία, παρουσιάζει την τέλεια τάξη ως κάτι που, όταν μεταφέρεται άκριτα στον κόσμο των ανθρώπων, ακυρώνει την ανθρώπινη ιδιαιτερότητα.

Ο Χάξλεϊ είναι αμείλικτος. Γράφει, «στην πολιτική, το ισοδύναμο ενός θεωρήματος είναι ένας τέλεια οργανωμένος στρατός· και το ισοδύναμο ενός σονέτου ή ενός ζωγραφικού πίνακα είναι ένα αστυνομικό κράτος κάτω από έναν δικτάτορα. Όταν η κοινωνία αντιμετωπίζεται ως εργαστήριο και οι άνθρωποι ως μεταβλητές που πρέπει να «διορθωθούν», τότε η βία αποκτά ηθικό άλλοθι».

Και συνεχίζει. «Είτε πρόκειται για τον μαρξιστή που επικαλείται την «επιστημονική αναγκαιότητα» είτε για τον φασίστα που αυτοαναγορεύεται ποιητής μιας νέας μυθολογίας, η μέθοδος είναι κοινή, δηλαδή, απλοποιήσεις, αφαιρέσεις, διαγραφές κάθε τι ασύμβατου. Επιβάλλεται ένα στυλ σκέψης, συμπιέζονται τα πραγματικά δεδομένα για να επαληθευτεί μια προκατασκευασμένη υπόθεση και ό,τι δεν επιδέχεται «τελειοποίηση» καταλήγει στο καλάθι των αχρήστων».

Κάπως έτσι λειτουργεί και η σύγχρονη ιδεολογική ορθότητα. Δεν συζητά για τις αμβλώσεις ως βαθύτατο ηθικό και υπαρξιακό ζήτημα, αλλά τις αντιμετωπίζει ως τελειωμένο δόγμα. Δεν επιτρέπει ερωτήματα, γιατί τα ερωτήματα είναι επικίνδυνα. Και όταν τα ερωτήματα επιμένουν, ενεργοποιείται ο μηχανισμός κοινωνικής τιμωρίας, δηλαδή ο ηθικός εξοστρακισμός, η δημόσια διαπόμπευση, ο πολιτικός θάνατος.

Όπως προειδοποιεί ο Χάξλεϊ, «όταν οι «τέλειοι καλλιτέχνες» της ιδεολογίας αναλαμβάνουν την εξουσία, οι φυλακές γεμίζουν, οι αιρετικοί εξοντώνονται με εργασία ή σιωπή, τα δικαιώματα των χωριστών ατόμων αγνοούνται και από το πρωί ως το βράδυ ένα εκατομμύριο δάσκαλοι και εκφωνητές κηρύττουν το αλάθητο των εκάστοτε ισχυρών».

Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι η Μαρία Καρυστιανού. Είναι αν μια κοινωνία θα επιτρέψει να συζητά ακόμη τα μεγάλα της ζητήματα ή αν θα παραδοθεί σε μια νέα μορφή πνευματικού ολοκληρωτισμού, όπου η διαβούλευση θεωρείται απειλή και η σκέψη πράξη εχθρική. Και αυτή είναι μια επιλογή που ξεπερνά πρόσωπα και συγκυρίες. Είναι επιλογή πολιτισμού.