Ο ενεργειακός “θρίαμβος” που στήθηκε με καλώδια και προπαγάνδα

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για «ρεκόρ» στις εξαγωγές ρεύματος, 550 εκατ. ευρώ στο εμπορικό ισοζύγιο και καθαρό εξαγωγέα ενέργειας για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, παρουσιάζοντας αυτά τα νούμερα ως εθνικό θρίαμβο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για επικοινωνιακή κατασκευή. Η Ελλάδα δεν έγινε ενεργειακή δύναμη αλλά στατιστικό παράδοξο μιας καθηλωμένης οικονομίας και μιας στρεβλής αγοράς. Η εξαγωγική επίδοση του 2024-2025 δεν οφείλεται σε έκρηξη παραγωγής αλλά σε πτώση της εγχώριας ζήτησης, όπου η βιομηχανική κατανάλωση μειώθηκε δραματικά, τα νοικοκυριά πνίγονται στους λογαριασμούς και η ενεργειακή φτώχεια επανέρχεται. Το «περίσσευμα» ρεύματος που τώρα εξάγεται είναι προϊόν μιας στατικής οικονομίας, επειδή δεν καταναλώνουμε, εξάγουμε, και αυτό παρουσιάζεται ως επιτυχία.

Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται κατά περίπου 70% από εισαγόμενο φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Το ρεύμα που εξάγεται είναι στην ουσία ηλεκτρισμός από εισαγόμενα καύσιμα, όχι παραγωγική αυτάρκεια, και η χώρα λειτουργεί ως ενεργειακός μεσάζων, εκμεταλλευόμενη πρόσκαιρες διαφορές τιμών στα Βαλκάνια. Το υποτιθέμενο «όφελος» των 550 εκατ. ευρώ προκύπτει από λογιστική σύγκριση, δηλαδή το 2019 είχαμε έλλειμμα 400 εκατ. ευρώ, ενώ το 2025 εκτιμάται πλεόνασμα 150 εκατ. ευρώ. Άθροισαν τη διαφορά και το βάφτισαν «όφελος», ενώ τα πραγματικά χρήματα πάνε στις τσέπες των traders, των παραγωγών φυσικού αερίου και των εταιρειών που εκμεταλλεύονται τις διασυνδέσεις και όχι στο ελληνικό κράτος, ούτε στους πολίτες που πληρώνουν πανάκριβο ρεύμα.

Ο ισχυρισμός ότι οι εξαγωγές αυξήθηκαν 25 φορές αφορά μόνο τον όγκο (GWh), όχι την αξία, και αποτελεί επικοινωνιακή υπερβολή. Το ενεργειακό ισοζύγιο παραμένει εύθραυστο, ευάλωτο σε εξωτερικές τιμές και χωρίς εγχώρια ασφάλεια εφοδιασμού. Οι τιμές χονδρικής στην Ελλάδα παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, ενώ οι πολίτες πληρώνουν για να «πουλάνε φθηνότερα» οι traders στο εξωτερικό, σε μια αγορά που ευνοεί τα ολιγοπώλια και όχι την εθνική ανταγωνιστικότητα.

Η κυβέρνηση προβάλλει την «πράσινη μετάβαση», αλλά στην πράξη στηρίζει μια ενεργειακή μετάβαση χωρίς αυτονομία. Το φυσικό αέριο παραμένει η βασική πηγή, οι ΑΠΕ υπολειτουργούν λόγω δικτύου και έλλειψης αποθήκευσης, και μεγάλο μέρος των 16 GW εγκατεστημένων ΑΠΕ παραμένει εκτός αγοράς ή υποχρησιμοποιείται. Η «πράσινη ενέργεια» γίνεται επικοινωνιακό σκηνικό, όχι στρατηγικό εργαλείο.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή καθώς οι Έλληνες πληρώνουν ρεύμα με τιμές που δεν δικαιολογούν «εξαγωγικά θαύματα». Η αγορά έχει μετατραπεί σε σύστημα εσωτερικής επιδότησης των ισχυρών, όπου οι πολίτες χρηματοδοτούν την εικόνα «ανταγωνιστικής Ελλάδας». Η προπαγάνδα του «καθαρού εξαγωγέα» είναι ένα ακόμα επεισόδιο στο αφήγημα της «επιτυχημένης Ελλάδας του Μητσοτάκη», που στήνεται πάνω σε επιλεγμένα νούμερα και αποσιωπημένες αλήθειες.

Μια χώρα δεν γίνεται ισχυρή επειδή εξάγει ρεύμα για λίγους μήνες. Γίνεται ισχυρή όταν έχει σταθερό ενεργειακό σχέδιο, προστασία του πολίτη, επενδύσεις σε αποθήκευση και καινοτομία, και εθνικό έλεγχο των πόρων της. Η Ελλάδα σήμερα δεν έχει τίποτε από αυτά. Έχει έναν πρωθυπουργό που πανηγυρίζει για «ρεκόρ» την ώρα που οι πολίτες παλεύουν να πληρώσουν το ρεύμα τους. Η αλήθεια είναι απλή, το ενεργειακό θαύμα δεν έγινε ποτέ αλλά φτιάχτηκε στο Excel του Μαξίμου.