Η Εβδομάδα που δεν μας Είπαν XVII

Γράφει ο Ρένος Δούκας

Η σημερινή ανασκόπηση ίσως αποτελεί την πιο χαρακτηριστική αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να κατασκευάσει εικόνα κανονικότητας και προόδου, την ώρα που η κοινωνία βιώνει αυξανόμενη ανασφάλεια, οικονομική πίεση και θεσμική κόπωση. Πίσω από τις προσεκτικά επιλεγμένες λέξεις, τις συγκινησιακές αναφορές και τις επικοινωνιακές κορδέλες, υπάρχει μια πραγματικότητα που δύσκολα αποκρύπτεται.

Η αναφορά στην Ημέρα της Μητέρας και στη μνήμη της μητέρας του Πρωθυπουργού επιχειρεί να προσδώσει ανθρώπινο τόνο σε μια πολιτική αφήγηση που εδώ και καιρό μοιάζει αποκομμένη από την καθημερινότητα των πολιτών. Η μητέρα όμως που σήμερα αγωνιά για το παιδί της δεν συγκινείται από λυρικές εισαγωγές. Αγωνιά για το αν το παιδί της θα μπορέσει να μείνει στην Ελλάδα, να πληρώσει ενοίκιο, να δημιουργήσει οικογένεια ή να επιβιώσει με μισθούς που εξαφανίζονται πριν τελειώσει ο μήνας.

Στην ενέργεια, η κυβέρνηση συνεχίζει να παρουσιάζει ως εθνικό επίτευγμα μια πολιτική που μετέτρεψε τη χώρα σε πεδίο μαζικής εγκατάστασης ΑΠΕ χωρίς ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς ουσιαστική προστασία της παραγωγικής γης και χωρίς πραγματική μείωση του ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά. Η Ελλάδα μπορεί να εξάγει ενέργεια, οι πολίτες όμως συνεχίζουν να εισάγουν ακρίβεια στους λογαριασμούς τους. Όσο η ενεργειακή πολιτική καθορίζεται περισσότερο από επενδυτικά funds παρά από εθνικό σχεδιασμό, τόσο η πράσινη μετάβαση θα θυμίζει περισσότερο πράσινη επιχειρηματική δραστηριότητα παρά στρατηγική αυτάρκειας.

Η νέα πρόωρη αποπληρωμή χρέους παρουσιάζεται ως θρίαμβος οικονομικής σταθερότητας. Την ίδια στιγμή, το ιδιωτικό χρέος διογκώνεται, οι μικρομεσαίοι ασφυκτιούν και η αγορά λειτουργεί σε περιβάλλον μόνιμης αβεβαιότητας. Δεν μπορείς να πανηγυρίζεις για δείκτες όταν η κοινωνία δανείζεται για να περάσει τον μήνα. Η Ελλάδα ίσως πάψει να είναι πρώτη στο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Κινδυνεύει όμως να γίνει πρώτη στην κοινωνική εξάντληση.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το ζήτημα του εξωδικαστικού μηχανισμού. Η κυβέρνηση παρουσιάζει ως επιτυχία την αύξηση των ρυθμίσεων χρεών, όταν στην πραγματικότητα πρόκειται για απόδειξη της οικονομικής ασφυξίας της κοινωνίας. Όσο περισσότεροι πολίτες αναγκάζονται να ρυθμίζουν οφειλές, τόσο βαθύτερη είναι η κρίση που βιώνουν. Η προστασία της κύριας κατοικίας έρχεται αποσπασματικά και καθυστερημένα, ύστερα από χρόνια κατά τα οποία χιλιάδες πολίτες έμειναν εκτεθειμένοι απέναντι σε funds και πλειστηριασμούς.

Στο γεωπολιτικό πεδίο, η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει την Ελλάδα ως γέφυρα σταθερότητας στη Μέση Ανατολή. Η εξωτερική πολιτική όμως δεν εξαντλείται σε φωτογραφίες ηγετών και γενικόλογες αναφορές περί στρατηγικών συνεργασιών. Η χώρα χρειάζεται πολυδιάστατη διπλωματία, εθνική αυτοπεποίθηση και σαφή στρατηγική. Όχι τον ρόλο του πρόθυμου συνομιλητή κάθε ισχυρού παίκτη της περιοχής.

Η συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για την Τεχνητή Νοημοσύνη παρουσιάζεται περίπου ως τεχνολογικό άλμα. Η ίδια κυβέρνηση όμως που μιλά για AI στα σχολεία δεν έχει επιλύσει ούτε τα βασικά προβλήματα της δημόσιας εκπαίδευσης. Ελλείψεις προσωπικού, σχολικές υποδομές που καταρρέουν, εκπαιδευτικοί στα όρια επαγγελματικής εξουθένωσης. Η εικόνα θυμίζει εγκατάσταση λογισμικού τελευταίας γενιάς σε σύστημα που ακόμη μπάζει νερά.

Το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» κινείται σε θετική κατεύθυνση. Πίσω όμως από τις θριαμβολογίες κρύβεται μια άβολη πραγματικότητα. Η αναβάθμιση δημόσιων σχολείων γίνεται κυρίως μέσω χορηγιών τραπεζών και όχι μέσω σταθερών δημόσιων δαπανών. Πρόκειται για σιωπηλή παραδοχή της αδυναμίας του κράτους να εξασφαλίσει ακόμη και βασικές υποδομές της δημόσιας εκπαίδευσης. Σε μια κανονική χώρα, ασφαλή και αξιοπρεπή σχολεία δεν εξαρτώνται από εταιρικές χορηγίες. Αποτελούν αυτονόητη κρατική υποχρέωση.

Η επαναλειτουργία της γραμμής Θεσσαλονίκης και Φλώρινας παρουσιάζεται ως μεγάλη επιτυχία, ενώ θα έπρεπε να θεωρείται στοιχειώδης υποχρέωση ενός σύγχρονου κράτους. Στην Ελλάδα του 2026 πανηγυρίζουμε επειδή ένα τρένο ξανασφύριξε ύστερα από τρία χρόνια. Και αυτό λίγα χρόνια μετά από μια εθνική τραγωδία που αποκάλυψε τις πραγματικές παθογένειες του σιδηροδρόμου. Όσο για την «Καθαρή Γραμμή», προκαλεί εντύπωση ότι η κυβέρνηση επενδύει περισσότερο στην αισθητική των σταθμών παρά στη συνολική αναβάθμιση των μεταφορών.

Οι «Απάτητες Παραλίες» αποτελούν μία από τις λίγες πραγματικά θετικές ειδήσεις της ανασκόπησης. Γεννάται όμως εύλογο ερώτημα. Πώς συμβιβάζεται η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με το μοντέλο άναρχης τουριστικής και ενεργειακής υπερεκμετάλλευσης που η ίδια κυβέρνηση ενθαρρύνει αλλού.

Στα Γιάννενα, η αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων είναι χρήσιμη. Η περιφέρεια όμως δεν σώζεται με αποσπασματικά έργα και εξαγγελίες. Συνεχίζει να ερημώνει δημογραφικά και παραγωγικά, με νέους να εγκαταλείπουν την επαρχία αναζητώντας ευκαιρίες στο εξωτερικό ή στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Το νέο μουσείο στη Θεσσαλονίκη αποτελεί σημαντική πολιτιστική παρέμβαση. Η κυβέρνηση όμως δείχνει να αντιμετωπίζει τον πολιτισμό περισσότερο ως εργαλείο branding και τουριστικής αξιοποίησης παρά ως βαθιά εθνική και κοινωνική υπόθεση. Η πολιτιστική πολιτική δεν εξαντλείται σε εγκαίνια και φωτογραφίες μπροστά σε αρχαιότητες.

Ακόμη και τα διαστημικά νέα με τους μικροδορυφόρους αποτυπώνουν αυτή τη μόνιμη ανάγκη εντυπωσιασμού. Δεν είναι αρνητικό να επενδύει η χώρα στην τεχνολογία και στην καινοτομία. Το πρόβλημα είναι ότι η εικόνα μιας χώρας που εκτοξεύει δορυφόρους συνυπάρχει με μια κοινωνία που δυσκολεύεται να κρατήσει όρθια νοσοκομεία, πανεπιστήμια και μεσαία τάξη.

Και τέλος, το «Greece on Screen» αποκαλύπτει ίσως καλύτερα από όλα τη φιλοσοφία της κυβέρνησης. Μια Ελλάδα που επενδύει διαρκώς στο να γίνει σκηνικό. Σκηνικό για επενδύσεις, για ξένες παραγωγές, για τουρισμό, για επικοινωνία. Το ερώτημα είναι αν πίσω από το καλοφωτισμένο σκηνικό εξακολουθεί να υπάρχει ουσιαστικό εθνικό σχέδιο για παραγωγή, κοινωνική συνοχή και πραγματική ανάπτυξη.

Κάποια στιγμή η πολιτική δεν θα κρίνεται από κυριακάτικες ανασκοπήσεις, επιμελημένα βίντεο και προσεκτικά διαλεγμένες λέξεις. Θα κριθεί από το αν οι πολίτες αισθάνονται ότι η ζωή τους γίνεται καλύτερη ή αν απλώς παρακολουθούν μια κυβέρνηση να περιγράφει μια Ελλάδα που υπάρχει μόνο στις παρουσιάσεις της.