Η Εβδομάδα που δεν μας Είπαν VIII

Γράφει ο Ρένος Δούκας

Παρακολουθούμε με ανησυχία τις εξελίξεις στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή. Οι επικοινωνίες με τον Tamim bin Hamad Al Thani, τον Mohamed bin Zayed Al Nahyan και τον Νίκο Χριστοδουλίδη είναι αυτονόητες σε περίοδο ρευστότητας. Η διπλωματία όμως δεν εξαντλείται στις συνομιλίες. Κρίνεται από την ύπαρξη σαφούς εθνικής στρατηγικής. Η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του ψύχραιμου παρατηρητή όταν η περιοχή μετατρέπεται σε πεδίο ανταγωνισμών. Σταθερότητα χωρίς αποτροπή δεν υφίσταται. Αποτροπή χωρίς εθνικό δόγμα καταλήγει σε ρητορική. Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και ο έλεγχος των ιρανικών εξοπλιστικών προγραμμάτων αποτελούν κρίσιμα ζητήματα. Για την Ελλάδα όμως το σταθερό μέτρο παραμένει η προάσπιση της κυριαρχίας και της γεωπολιτικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από το εξωτερικό πεδίο η προσοχή στρέφεται στο εσωτερικό, εκεί όπου δοκιμάζεται η αξιοπιστία του κράτους. Τρία χρόνια μετά την τραγωδία στα Τέμπη, η κοινωνία δεν ζητά περιγραφή διαδικασιών. Ζητά αλήθεια και ευθύνη. Η Δικαιοσύνη οφείλει να λειτουργεί απερίσπαστα. Η πολιτική ευθύνη όμως δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια ούτε ζήτημα αριθμών. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης. Και η εμπιστοσύνη οικοδομείται μόνο όταν αποδεικνύεται στην πράξη ότι κανείς δεν βρίσκεται υπεράνω ελέγχου.

Η κρίση εμπιστοσύνης συνδέεται με την κατάσταση των υποδομών. Οι εξαγγελίες για πλήρη σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και νέα τρένα μέσω της συμφωνίας με τη Ferrovie dello Stato κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Παρουσιάζονται όμως ως μεταρρυθμιστικό άλμα ενώ θα έπρεπε να συνιστούν κανονικότητα εδώ και χρόνια. Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο τεχνικό. Ήταν θεσμικό και διοικητικό. Όταν το κράτος λειτουργεί με κατακερματισμό, αναξιοκρατία και έλλειψη ελέγχου, καμία τεχνολογική αναβάθμιση δεν επαρκεί από μόνη της.

Στο πεδίο της ενέργειας, οι συμφωνίες για LNG ενισχύουν τον ρόλο της χώρας ως κόμβου στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Ενεργειακός κόμβος όμως δεν σημαίνει απλός διαμετακομιστής. Σημαίνει στρατηγική που μειώνει το κόστος για τη βιομηχανία, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και δημιουργεί εγχώρια προστιθέμενη αξία. Διαφορετικά η γεωγραφία θα λειτουργεί υπέρ τρίτων.

Το ίδιο ερώτημα τίθεται για το νέο καθεστώς ενισχύσεων στην καθαρή τεχνολογία. Τα 400 εκατομμύρια αποτελούν ευκαιρία. Δεν αρκεί όμως η ανακύκλωση επιδοτήσεων. Η χώρα χρειάζεται νέο παραγωγικό υπόδειγμα με βιομηχανία, καινοτομία, αμυντική τεχνολογία και μεταποίηση υψηλής προστιθέμενης αξίας. Χωρίς αυτά, η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να μετατραπεί σε νέα μορφή εξάρτησης.

Η εθνική ισχύς δεν περιορίζεται στην οικονομία. Περιλαμβάνει την άμυνα. Η αναβάθμιση της στρατιωτικής θητείας με νέες δεξιότητες αποτελεί θετικό βήμα. Το αξιόμαχο όμως εξαρτάται από το δόγμα, την ετοιμότητα και τη βούληση. Η αποτροπή δεν συγκροτείται με επικοινωνία αλλά με σταθερό μήνυμα αποφασιστικότητας.

Στην ψηφιακή μετάβαση, η ένταξη ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία είναι κοινωνικά δίκαιη επιλογή. Η ψηφιοποίηση όμως οφείλει να συνοδεύεται από λογοδοσία. Η μεταφορά της γραφειοκρατίας στην οθόνη χωρίς αλλαγή νοοτροπίας δεν συνιστά μεταρρύθμιση.

Τα θετικά στοιχεία στον τουρισμό δείχνουν ότι η χώρα παραμένει ελκυστική. Μια οικονομία όμως που εξαρτάται υπέρμετρα από έναν κλάδο παραμένει ευάλωτη. Ο τουρισμός αποτελεί πλεονέκτημα, όχι μοναδική βάση. Η εθνική στρατηγική οφείλει να διασφαλίζει πολυδιάστατη ανάπτυξη.

Στον Έβρο, οι αναπτυξιακές παρεμβάσεις είναι απαραίτητες. Η περιοχή όμως αποτελεί προκεχωρημένο σύνορο. Η ουσία βρίσκεται στη σταθερή και αδιαπραγμάτευτη φύλαξη των συνόρων και στη βιώσιμη στήριξη των τοπικών κοινωνιών.

Η διαφάνεια με εργαλεία όπως το νέο Μητρώο Υποθέσεων Διαφθοράς αποτελεί θετική εξέλιξη. Η μάχη κατά της διαφθοράς όμως κρίνεται στην πράξη. Στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και στην απουσία παρεμβάσεων της εκτελεστικής εξουσίας.

Στον πολιτισμό και στην οπτικοακουστική παραγωγή, η συνεργασία του Netflix με το ΕΚΚΟΜΕΔ δημιουργεί ευκαιρίες. Ο πολιτισμός όμως δεν είναι μόνο οικονομικός πολλαπλασιαστής. Είναι φορέας ταυτότητας. Η Ελλάδα οφείλει να προβάλλει τη δημιουργία της ως χώρα με πολιτισμικό βάθος και όχι απλώς ως τόπο γυρισμάτων.

Εξωτερική πολιτική, θεσμοί, υποδομές, παραγωγή, άμυνα και πολιτισμός συνιστούν ενιαίο πεδίο. Δεν αποτελούν διακριτά κεφάλαια. Αποτελούν πτυχές μιας συνολικής εθνικής στρατηγικής.

Η χώρα δεν έχει ανάγκη απλής διαχείρισης της επικαιρότητας. Χρειάζεται κατεύθυνση, σχέδιο και αποφασιστικότητα. Ψυχραιμία με αυτοπεποίθηση. Σταθερότητα με αξιοπρέπεια και ισχύ.