Η Εβδομάδα που δεν μας Είπαν III

Γράφει ο Ρένος Δούκας

Ο κόσμος αλλάζει με ταχύτητα και σκληρότητα, αλλά η διαπίστωση αυτή δεν αρκεί. Το ερώτημα δεν είναι αν αναδύεται ένας νέος κόσμος, αλλά αν η Ευρώπη και η Ελλάδα είναι έτοιμες να σταθούν μέσα σε αυτόν ως δρώντες ή θα αρκεστούν στον ρόλο του σχολιαστή. Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν μπορεί να παραμένει μια λέξη χωρίς περιεχόμενο. Δεν είναι ευχή ούτε διπλωματική φόρμουλα. Είναι ζήτημα βούλησης, ισχύος και ενιαίας αντίληψης ασφάλειας. Χωρίς αυτά, η Ευρώπη δεν παύει να είναι παρούσα. Παύει να είναι υπολογίσιμη.

Το Διεθνές Δίκαιο δεν λειτουργεί αποσπασματικά. Ή ισχύει καθολικά ή εκφυλίζεται σε εργαλείο επιλεκτικής ευαισθησίας. Όταν η Ευρώπη εμφανίζεται αποφασιστική σε ορισμένες περιπτώσεις και σιωπηλή σε άλλες, ιδίως όταν θίγονται κυριαρχικά δικαιώματα κρατών μελών όπως της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν ενισχύει την ενότητά της. Την αποδυναμώνει. Η ασυνέπεια δεν παράγει κύρος. Παράγει αμφιβολία.

Οι διατλαντικές σχέσεις είναι δεδομένα στρατηγικές. Αυτό όμως δεν σημαίνει απουσία θέσεων ούτε αποδοχή επιλογών που δεν υπηρετούν τα ευρωπαϊκά και εθνικά συμφέροντα. Συμμαχία χωρίς καθαρό λόγο δεν είναι συμμαχία. Είναι εξάρτηση. Η Ελλάδα οφείλει να συνομιλεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες με σαφήνεια, αυτοπεποίθηση και όρια. Η ισορροπία δεν επιτυγχάνεται με προσεκτικές διατυπώσεις, αλλά με αξιόπιστη αποτροπή και καθαρή στρατηγική.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας δεν μπορεί να είναι ρητορικός. Απαιτεί εξωτερική πολιτική με βάθος, συνέχεια και εθνικό σχέδιο. Όχι αποσπασματικές κινήσεις και επικοινωνιακές πρωτοβουλίες, αλλά στρατηγική που λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη γεωγραφία, την ιστορία και τις μόνιμες προκλήσεις της περιοχής. Η σταθερότητα δεν δηλώνεται. Κατακτάται.

Το ίδιο ισχύει για τη Μέση Ανατολή και τη Γάζα. Η Ευρώπη δεν μπορεί να περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή. Ρόλος χωρίς ισχύ και χωρίς ενιαία φωνή καταλήγει σε ανυπαρξία. Η Ελλάδα, λόγω θέσης και ιστορικών δεσμών, θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στη σταθερότητα. Αυτό όμως απαιτεί συνέπεια, σοβαρότητα και στρατηγικό λόγο, όχι γενικόλογες αναφορές στην πολυμέρεια.

Στο εσωτερικό, η σταθερότητα δεν έχει αξία όταν δεν συνοδεύεται από προοπτική. Οι μεταρρυθμίσεις δεν μετρώνται με πλήθος νόμων, αλλά με το αν αλλάζουν πραγματικά τη ζωή των πολιτών. Όταν η κοινωνία πιέζεται, όταν οι ανισότητες διευρύνονται και οι πολίτες αισθάνονται αόρατοι, η επίκληση της σταθερότητας χάνει κάθε ουσιαστικό νόημα.

Οι σχεδιασμοί για το 2026 αποκτούν αξία μόνο αν αποδεικνύουν σύγκρουση με τις χρόνιες παθογένειες του κράτους. Το βαθύ κράτος δεν νικιέται με εξαγγελίες. Κρίνεται στην πράξη. Μέχρι σήμερα, το κυρίαρχο βίωμα παραμένει ένα κράτος βαρύ, αναποτελεσματικό και συχνά άδικο.

Τα έργα υποδομής στη Θράκη είναι αναγκαία, αλλά ανεπαρκή. Η Θράκη δεν χρειάζεται μόνο δρόμους. Χρειάζεται εθνικό σχέδιο ανάπτυξης, δημογραφική στήριξη και κοινωνική συνοχή. Χρειάζεται πολιτική που να τη βλέπει ως στρατηγικό χώρο και όχι ως υποσημείωση στον προϋπολογισμό.

Στην Υγεία, οι ανακαινίσεις και οι προσλήψεις είναι απαραίτητες, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα. Το ΕΣΥ χρειάζεται δομική ανασυγκρότηση και αποκατάσταση εμπιστοσύνης. Οι άγονες προκηρύξεις σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές δείχνουν ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο μισθολογικό. Είναι θέμα συνθηκών, προοπτικής και διοίκησης.

Το ίδιο ισχύει για τη διαχείριση των αποβλήτων. Η πρόοδος δεν μετριέται μόνο με αριθμούς και συμβάσεις. Χρειάζεται κοινωνική συναίνεση, διαφάνεια και ουσιαστικός δημόσιος έλεγχος. Χωρίς αυτά, η ανάπτυξη γίνεται λογιστική και όχι βιώσιμη.

Οι πολιτικές για τα άτομα με αναπηρία είναι σημαντικές, αλλά μια συμπεριληπτική κοινωνία δεν εξαντλείται στις παροχές. Κρίνεται από την προσβασιμότητα, την εργασία και την ισότιμη συμμετοχή. Εκεί η απόσταση από τον στόχο παραμένει μεγάλη.

Η εξάρθρωση κυκλωμάτων λαθρεμπορίου καυσίμων είναι θετική. Το ερώτημα όμως παραμένει γιατί αυτά τα δίκτυα λειτούργησαν ανενόχλητα επί χρόνια. Η καταστολή είναι αναγκαία, αλλά η πραγματική μάχη με τη διαφθορά είναι θεσμική και πολιτική.

Η αύξηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δείχνει δυναμικό. Το ζήτημα είναι αν αυτό το δυναμικό θα παραμείνει στη χώρα. Χωρίς χρηματοδότηση, σταθερό πλαίσιο και σύνδεση με την παραγωγή, η καινοτομία μεταναστεύει.

Ο ερασιτεχνικός αθλητισμός χρειάζεται στήριξη με διάρκεια, διαφάνεια και υποδομές. Δεν είναι δαπάνη. Είναι επένδυση κοινωνική.

Ο επαναπατρισμός αρχαιοτήτων είναι εθνικό χρέος. Αλλά ο πολιτισμός δεν είναι μόνο το παρελθόν που επιστρέφει. Είναι και το παρόν που πρέπει να στηριχθεί και το μέλλον που πρέπει να χτιστεί.

Σε έναν κόσμο αβεβαιότητας, η διαχείριση δεν αρκεί. Χρειάζεται κατεύθυνση. Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από προσαρμοστικότητα χωρίς πυξίδα. Έχει ανάγκη από εθνική στρατηγική, καθαρές επιλογές και πολιτικό θάρρος. Η ιστορία δεν δικαιώνει όσους απλώς ακολουθούν. Δικαιώνει όσους αναλαμβάνουν ευθύνη.