Η αναβίωση του άρτου και θεάματος στην Ελλάδα της παρακμής και του κυνισμού
Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος – σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού
Η επέτειος της Πρωτομαγιάς βρίσκει την πατρίδα μας σε μια κατάσταση που, πίσω από το ψηφιακό της περιτύλιγμα, αναδύει την έντονη οσμή μιας ιστορικής παρακμής, θυμίζοντας τις τελευταίες ημέρες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Στο μήνυμα του, ο Πρωθυπουργός επιχείρησε να γεφυρώσει το χαώδες χάσμα της υλικής ευημερίας με υποσχέσεις για κατώτατους μισθούς και ψηφιακές κάρτες, όμως η ουσία παραμένει η αναβίωση του δόγματος «άρτος και θέαμα», εκπεφρασμένη με μια πρωτοφανή αλαζονεία.
Όπως ακριβώς στη Ρώμη ο πλούτος ήταν συγκεντρωμένος στη γη και τα ακίνητα μιας ελάχιστης ελίτ, έτσι και σήμερα η διακυβέρνηση του έχει οδηγήσει στην εξαφάνιση της μεσαίας τάξης, αυτής της οικονομικά ισχυρής ομάδας που κάποτε διέθετε δικές της αξίες και πολιτισμό. Στη θέση της, βλέπουμε μια κοινωνία που διαχωρίζεται πλέον βίαια ανάμεσα σε όσους έχουν πρόσβαση στο Μαξίμου ως μια νέα τάξη ευνοημένων και σε έναν λαό που παλεύει για την επιβίωση, με τον Πρωθυπουργό να επιδεικνύει έναν κυνισμό που μετατρέπει την ανάγκη σε επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
Αυτή η οικονομική εξαθλίωση συμβαδίζει χέρι-χέρι με την πνευματική διολίσθηση, αφού η μόρφωση μετατρέπεται ξανά σε προνόμιο των λίγων. Στην αρχαία Ρώμη, ίσως μόλις το 5% του πληθυσμού γνώριζε γραφή και ανάγνωση, και ακόμα λιγότεροι μπορούσαν να απολαύσουν την υψηλή λογοτεχνία, καθώς το κόστος της εκπαίδευσης ανάγκαζε τα παιδιά των φτωχών να εργάζονται από νεαρή ηλικία.
Σήμερα, η κατάρρευση της δημόσιας παιδείας και το υψηλό κόστος ζωής δημιουργούν μια νέα τάξη πνευματικά απόκληρων, όπου μόνο εκείνοι που έχουν πρόσβαση στο Μαξίμου και οι ευνοημένοι του συστήματος έχουν την πολυτέλεια να «σκοτώνουν την ώρα τους» με την καλλιέργεια του πνεύματος. Για την πλειοψηφία, η επικοινωνία περιορίζεται σε έναν λόγο που, όπως ο Όμηρος και ο Βιργίλιος, προορίζεται να διαβαστεί «δυνατά», όχι όμως για να διδάξει, αλλά για να εντυπωσιάσει μέσα από τις σύγχρονες αγορές των κοινωνικών δικτύων, σε μια προσπάθεια της εξουσίας να επιβάλει το δικό της αφήγημα πάνω στην καθημερινή ανέχεια.
Σε αυτό το περιβάλλον της ηθελημένης πνευματικής ένδειας, το «θέαμα» έρχεται να υποκαταστήσει με τον πιο κυνικό τρόπο την ουσία της ζωής και της εργασίας. Η παράδοξη αναφορά του Πρωθυπουργού στο Φέρτο, τον Ακύλα και τη Eurovision, την ώρα που τιμάται η ημέρα των εργαζομένων, αποτελεί την επιτομή της αμοιβαίας επωφελούς συμφωνίας της παρακμής, εκτελεσμένη με την αλαζονεία κάποιου που θεωρεί πως ο λαός μπορεί να τραφεί με χρυσόσκονη.
Πρόκειται για μια κοινωνική προσδοκία όπου όσοι έχουν πρόσβαση στο Μαξίμου και οι ισχυροί μοιράζονται ένα ελάχιστο μέρος της τύχης τους, προσφέροντας επιδοτούμενο ψωμί και λαμπερές παραστάσεις για να εξαγοράσουν τη σιωπή και τη συνεχή υποστήριξη του ρωμαϊκού, ή στην προκειμένη περίπτωση, του ελληνικού, λαού. Οι αρένες της αρχαιότητας με τις μονομαχίες και τα κυνήγια ζώων έχουν αντικατασταθεί από τα φώτα της Eurovision και τα ψηφιακά επιδόματα, τα οποία θρονιάστηκαν στην καρδιά της πολιτικής ζωής ως το κύριο μέσο διακυβέρνησης.
Όμως, η ιστορική εμπειρία προειδοποιεί ότι η στρατηγική αυτή είναι το τελευταίο καταφύγιο μιας εξουσίας που αδυνατεί να προσφέρει πραγματική πρόοδο και δικαιοσύνη, καταφεύγοντας στον κυνισμό της υποτίμησης της νοημοσύνης των πολιτών. Όταν η εργατική Πρωτομαγιά υποβιβάζεται σε ποπ θέαμα, η πατρίδα μας διολισθαίνει σε ένα μοντέλο όπου η υλική εξαθλίωση κρύβεται κάτω από μεγαλοπρεπή «λουτρά» και δημόσια γεύματα pass.
Η διακυβέρνηση των τελευταίων ετών, αντί να χτίσει μια στιβαρή μεσαία τάξη και ένα ισχυρό εκπαιδευτικό σύστημα, επέλεξε με αλαζονεία να συντηρήσει το χάσμα, προσφέροντας στον λαό τη στιγμιαία εκτόνωση του θεάματος αντί για την προοπτική μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης. Έτσι, ο εργαζόμενος του 2026 παραμένει ένας θεατής στην ίδια του τη ζωή, παρακολουθώντας την κατάρρευση μιας αυτοκρατορίας που υπόσχεται φώτα και τραγούδια την ώρα που το μέλλον του θυσιάζεται στον βωμό της ελίτ που περιτριγυρίζει το Μαξίμου.
