Η Συνταγματική Αναθεώρηση ως επικοινωνιακό τέχνασμα και η ανάγκη για Νέα Μεταπολίτευση

Γράφει ο Γιάννης Κίτσος, οικονομολόγος –  σύμβουλος χρηματοοικονομικού και στρατηγικού σχεδιασμού

Η πρόθεση της κυβέρνησης Μητσοτάκη για συνταγματική αναθεώρηση προκαλεί εύλογες ανησυχίες, δεδομένων των φαινομένων διαφθοράς, της πολιτικής επιρροής στη δικαιοσύνη και της αυξανόμενης έντασης των υποκλοπών τα τελευταία χρόνια. Παρά τις προθέσεις της κυβέρνησης για αναδιοργάνωση του κράτους, τίθεται το ερώτημα αν η αναθεώρηση αυτή αποσκοπεί πραγματικά στην ενίσχυση της δημοκρατίας ή αν είναι απλώς μια επικοινωνιακή κίνηση για να ενισχύσει την κυριαρχία της εξουσίας.

Η πρόταση για συνταγματική αλλαγή επικεντρώνεται κυρίως σε ρυθμίσεις που αφορούν τη «διάρθρωση» των θεσμών, όπως η εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας και η καθιέρωση μη κρατικών πανεπιστημίων, χωρίς ωστόσο να αγγίζει τις θεμελιώδεις δημοκρατικές διαδικασίες. Αντίθετα, ενδέχεται να αυξήσουν την κυβερνητική επιρροή στους κρίσιμους τομείς του πολιτικού συστήματος, αποδυναμώνοντας περαιτέρω την ανεξαρτησία των θεσμών.

Η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να λειτουργήσει με βάση τις αρχές της διαφάνειας και της δικαιοσύνης είναι προφανής, και αυτό προκαλεί σημαντική έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και την πολιτική ηγεσία. Το γεγονός ότι η κυβέρνηση επιδιώκει συνταγματικές αλλαγές, ενώ τα θεσμικά προβλήματα παραμένουν άλυτα, καταδεικνύει μια επικίνδυνη ασυνέπεια. Η κυβέρνηση φαίνεται να επιδιώκει την εδραίωση της δικής της εξουσίας, αποφεύγοντας την ουσιαστική διόρθωση των δομικών προβλημάτων του κράτους.

Η συνταγματική αναθεώρηση σε αυτό το πλαίσιο κινδυνεύει να ενισχύσει τις αντιδημοκρατικές δυνάμεις και να οδηγήσει σε μια νέα πολιτική τάξη, όπου η διαφθορά και η εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες θα συνεχίσουν να κυριαρχούν. Η επιβολή νέων ελέγχων στη δημόσια διοίκηση και η αλλαγή των θεμελιωδών αρχών της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μπορεί να οδηγήσει στην ενίσχυση της συγκέντρωσης εξουσίας και στην περιορισμένη δυνατότητα αντίδρασης από την πολιτική αντιπολίτευση.

Σε αυτό το καθεστώς, η κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει τις συνεχείς φθορές στην εμπιστοσύνη των πολιτών, οι οποίοι βλέπουν το πολιτικό σύστημα να μην ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους. Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να προχωρήσει μια συνταγματική αναθεώρηση χωρίς πρώτα να υπάρχει πραγματική αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών.

Επιπλέον, η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα με την κυβέρνηση. Η αδυναμία των κομμάτων της αντιπολίτευσης να παρουσιάσουν μια συνεκτική και αξιόπιστη εναλλακτική διακυβέρνησης τους καθιστά ανίσχυρους στα μάτια του εκλογικού σώματος. Η αντιπολίτευση φαίνεται να έχει χάσει την επαφή με τους πολίτες, εγκλωβισμένη σε εσωτερικές αντιφάσεις και πολιτική ανικανότητα. Η αδυναμία να καταθέσουν συγκεκριμένες και ρεαλιστικές προτάσεις για το μέλλον της χώρας εντείνει το αίσθημα απογοήτευσης στον πληθυσμό.

Η έλλειψη πολιτικής συνοχής και η αδυναμία να πείσουν για την αξιοσύνη τους έχουν μετατρέψει την αντιπολίτευση σε μια απογοητευτική δύναμη, αδυνατώντας να λειτουργήσει ως αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση. Αυτό το έλλειμμα εμπιστοσύνης, σε συνδυασμό με την κυβερνητική αδυναμία, δημιουργεί ένα σοβαρό πολιτικό αδιέξοδο, το οποίο εντείνει την απογοήτευση και την απομάκρυνση των πολιτών από τα κόμματα και τις ηγεσίες τους.

Η κατάσταση αυτή φέρνει στην επιφάνεια την ανάγκη για μια ουσιαστική πολιτική ανασυγκρότηση, η οποία θα αποκαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης και αλληλοσεβασμού μεταξύ των θεσμών, των κομμάτων και των πολιτών. Πριν από οποιαδήποτε συνταγματική αναθεώρηση, απαιτείται μια «νέα μεταπολίτευση», μια διαδικασία που θα επαναφέρει την πολιτική σταθερότητα και τη λειτουργικότητα του συστήματος. Μόνο τότε, όταν το πολιτικό σύστημα ανακτήσει την αξιοπιστία του, θα είναι δυνατή μια συνταγματική αναθεώρηση που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της χώρας και να εξασφαλίσει μια βιώσιμη δημοκρατία για το μέλλον.

Αυτή η μετάβαση σε μια νέα πολιτική εποχή είναι αναγκαία προκειμένου να αντιμετωπιστεί η παρακμή του πολιτικού συστήματος, να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών και να επιτευχθεί μια αποτελεσματική και δίκαιη διακυβέρνηση που θα ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής.