Βρετανικές εκλογές 2017 – Στο μεταίχμιο Brexit, τρόμου και νεολαϊκισμού

Γράφει ο Μανουήλ Κομνηνός

«A week is a long time in politics» είχε πει ο παλαιός Βρετανός πρωθυπουργός Harold Wilson. Πόσο μάλλον 7. Οι προσεχείς εκλογές της 8ης Ιουνίου στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελούν απλά την πιο πρόσφατη επιβεβαίωση της ρήσης του διάσημου για την πολιτική του «πονηριά» Βρετανού πολιτικού.

Όταν η συντηρητική πρωθυπουργός Theresa May προκήρυξε τις εκλογές περί τα μέσα Απριλίου, το έκανε βασιζόμενη στην πεποίθηση ότι θα επιτύχει, ούτε λίγο ούτε πολύ, την συντριβή των πολιτικών της αντιπάλων. Όλες ενδείξεις οδηγούσαν προς αυτήν την κατεύθυνση άλλωστε. Οι δημοσκοπήσεις, η μία μετά την άλλη, έδιναν χαώδεις διαφορές (άνω των 20 μονάδων σε ορισμένες περιπτώσεις) από τους κεντροαριστερούς Εργατικούς (Labour). Μάλιστα στο ερώτημα της καταλληλότητας για την πρωθυπουργία, η May επικρατούσε ακόμα πιο εμφατικά του αρχηγού των Εργατικών, Jeremy Corbyn, που έχει οδηγήσει το κόμμα του σε μια (ακρο-)αριστερή στροφή, και για το λόγο αυτό βρίσκεται σε ανοιχτό πόλεμο με την πλειοψηφία των (κεντροαριστερών) βουλευτών του. Στις πρόσφατες έκτακτες εκλογές για την βουλευτική έδρα του Copeland, μιας pro-Brexit στο προσφατο δημοψηφισμα περιοχής η οποία από τις αρχές του 20ού αιώνα εξελεγε πάντοτε Εργατικό βουλευτή, οι Συντηρητικοί πέτυχαν άνετη νίκη, η πρώτη φορά που κυβερνητικό κόμμα κερδίζει αντίστοιχη εκλογική αναμέτρηση από το 1982 και τον πόλεμο των Φώκλαντ.

Τι συνέβη λοιπόν, και ο ρωμαϊκός θρίαμβος μετατράπηκε σε -σχεδόν- ντέρμπι, τουλάχιστον δημοσκοπικά; Τρία αναδεικνύονται ως τα κυριότερα αίτια: Πρώτον, η May, εν όψει της δημοσκοπικής της υπεροχής, πήρε την συνειδητή απόφαση να απογοητεύσει κάποιους από τους ψηφοφόρους της προκειμένου να πράξει αυτό που η ίδια θεώρησε ωφέλιμο για την χώρα. Έτσι, ανακοίνωσε πως ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των συντάξεων θα είναι κατά τι μικρότερος, πως οι δαπάνες φροντίδας των ηλικιωμένων πάνω από ένα όριο θα καταβάλλονται από τους ίδιους, αντί από τους φορολογούμενους γενικά όπως σήμερα, καθώς και ότι το επίδομα θέρμανσης δεν θα δίνεται πλέον στους υψηλοσυνταξιούχους. Το αποτέλεσμα ήταν νομοτελειακή απώλεια ψήφων, παρά τα όσα άλλα δημοφιλή μέτρα ανακοίνωσε, όπως το πλαφόν στους λογαριασμούς ρεύματος για τα νοικοκυριά.

Το δεύτερο αίτιο ανάγεται στο νεολαϊκιστικό «τσουνάμι» του Jeremy Corbyn. Ο αρχηγός των Εργατικών σχεδόν υποσχέθηκε τα πάντα στους πάντες: κατάργηση διδάκτρων στα πανεπιστήμια, περισσότερα χρήματα για υγεία, παιδεία, πρόνοια, στήριξη στις φτωχές οικογένειες κ.α. Την σοσιαλιστική ουτοπία του Corbyn συμπληρώνουν οι μαζικές κρατικοποιήσεις σιδηροδρόμων, ταχυδρομείων αλλά και της αγοράς ενέργειας που εξήγγειλε. Είναι γεγονός πως στην μετα-Θατσερική Βρετανία αυτές οι ιδέες έχουν απήχηση σε κάποια τμήματα της κοινωνίας που νιώθουν οικονομικά περιθωριοποιημένα. Ενδεδυμένες μάλιστα με μια Τραμπικού τύπου νεολαϊκιστική, αντικαθεστωτική ρητορεία και συνδυασμένες με την φυσική διάθεση για αλλαγή μετά από 7 συναπτά έτη συντηρητικής εξουσίας και συνακόλουθης κυβερνητικής φθοράς, συνιστούν ένα εκρηκτικό μείγμα: Οι Εργατικοί, που μπήκαν στην εκλογική μάχη με ποσοστό περί το 26% – τώρα βρίσκονται δημοσκοπικά στο 35%.

Ο τρίτος κύριος λόγος, δεν είναι άλλος από την διαφαινόμενη αποτυχία των Φιλελευθέρων Δημοκρατών. Το πλέον φανατικά υποστηρικτικό της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ κόμμα, δείχνει να έχει αποτύχει να αποσπάσει ψηφοφόρους του Remain από τους Εργατικούς, που συνιστούσε τον στρατηγικό του στόχο: από το 11% όταν προκηρύχθηκαν οι εκλογές κατρακύλησε στο 8% σήμερα.

Από την άλλη, το Brexit φαίνεται να αποτελεί πιο σημαντικό θέμα για τους έξω, πάρα για τους εντός Βρετανίας. Αυτό οφείλεται στο ότι τα δυο μεγάλα κόμματα έχουν καταλήξει πως η διαδικασία αποχώρησης από την ΕΕ θα προχωρήσει ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος και μάλιστα στην κατεύθυνση ενός «σκληρού» Brexit, με τερματισμό της απεριόριστα ελεύθερης εγκατάστασης και εργασίας πολιτών της ΕΕ στην Βρετανία. Η May τονίζει όμως επανειλημμένα πως η ίδια, ως «bloody difficult woman» όπως την αποκαλούν, είναι η καλύτερη διαπραγματεύτρια για την Βρετανία, ισχυρισμός με τον οποίον δείχνουν να συμφωνούν οι περισσότεροι Βρετανοί.

Δυστυχώς, η τρομοκρατία επισκίασε μακάβρια και δη δις την προεκλογική περίοδο αφήνοντας πίσω δεκάδες νεκρούς και τραυματίες. Πολιτικά είναι δύσκολο να αποτιμηθεί η επιρροή της στο εκλογικό αποτέλεσμα, όμως υπάρχει η πεποίθηση πως η κατακραυγή για τις επιθέσεις ευνοεί την May με την σκληρή της στάση στο μεταναστευτικό και έναντι της ισλαμικής τρομοκρατίας, και αυξάνει τις αμφιβολίες του εκλογικού σώματος έναντι του Corbyn, ο οποίος αρνείται να αναδείξει την ισλαμική διάσταση των επιθέσεων και κατά το παρελθόν έχει αποκαλέσει «φίλους» του τις ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις Χαμάς και Χεζμπολάχ.

Εν κατακλείδι, τι μας επιφυλάσσουν οι βρετανικές εκλογές; Δύσκολο να πει κάνεις, αλλά υπάρχουν κάποια στοιχεία που είναι χρήσιμο να έχουμε υπόψιν:

α) οι δημοσκοπήσεις έπεσαν έξω το 2015, υποεκτιμώντας τους Συντηρητικούς και υπερκτιμώντας τους Εργατικούς, όπως και σε κάθε σχεδόν εκλογική αναμέτρηση από το 1992. Ακόμα και σήμερα έχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τους δείχνοντας διαφορές (υπέρ των Συντηρητικών) από 13 εως 3 μονάδες! Αυτό βασίζεται στη διαφορετική τους μεθοδολογία, αλλά και στο οτι πολλές υπολογίζουν οτι οι νεότεροι ψηφοφοροι, που υποστηρίζουν τον Corbyn, θα έχουν μικρότερη προσελευση στις κάλπες απ’ ότι οι 65 και άνω, που πλειοψηφικά τοποθετούνται υπέρ της May.

β) το εκλογικό σύστημα είναι πλειοψηφικό 650 εδρών, που σημαίνει ότι είναι πολύ πιο σημαντικό σε ποιες εκλογικές περιφέρειες λαμβάνει ψήφους το κάθε κόμμα, από το πόσες ψήφους λαμβάνει συνολικά στην χώρα Το γεγονός αυτό δείχνει να λειτουργεί υπέρ της εξασφάλισης μιας σχετικά άνετης πλειοψηφίας για την May και το κόμμα της.

γ) Η κατάρρευση του κόμματος του Nigel Farage UKIP, που αποτυπώθηκε και στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, ευνοεί τους Συντηρητικούς, και ιδιαίτερα στις εκλογικές περιφέρειες όπου το πρώτο δεν κατεβάζει υποψήφιο. Φαίνεται πως υπάρχει επαναπατρισμός στους Συντηρητικούς των δεξιών ευρωσκεπτικιστών ψηφοφόρων του κόμματος Farage. Οι αναλυτές μιλούν για το φαινόμενο του «Brexit Realignment» – την επανένωση της βρετανικής Δεξιάς εν όψει Brexit, το οποίο πλέον το Συντηρητικό κόμμα υπό την May υποστηρίζει.

δ) Τέλος φαίνεται πως το Brexit, αλλά και η χαλαρή μεταναστευτική πολιτική των Εργατικών εχει παράξει έναν συνολικό επαναπροσανατολισμό του βρετανικού πολιτικού σκηνικού: οι Συντηρητικοί δείχνουν να κερδίζουν μεγαλύτερης ηλικίας λευκούς ψηφοφορους της εργατικής τάξης ιδιώς στην επαρχία, παραδοσιακά υποστηρικτές των Εργατικών, ενω οι τελευταίοι φαίνονται να ισχυροποιούνται στους νεότερους, πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ψηφοφόρους των αστικών κέντρων, ειδικά σε όσους έχουν καταγωγή απο αφρικανικές ή μουσουλμανικές χώρες. Η εκλογική επιλογή φαίνεται να γίνεται πλέον λιγότερο με κριτήριο την κοινωνική ταξη, όπως στο παρελθόν, αλλά βάσει καταγωγής, πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και ιδιαίτερα ηλικίας – διάκριση η οποία αναδείχθηκε και στο πρόσφατο δημοψήφισμα, με τους νέους 18-30 να υποστηρίζουν Remain και τους ανω των 65 να επιλέγουν Brexit σε αντίστοιχα υψηλά ποσοστά.

Το σίγουρο είναι πως η βραδιά των εκλογών που αποκλήθηκαν «the Βrexit Election» αναμένεται ενδιαφέρουσα σε μια εποχή ανακατάξεων και εκλογικών εκπλήξεων.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *