Στα σύνορα Επιστήμης και Πίστης

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανίκας, Οικονομολόγος – Ψυχολόγος, Συγγραφέας

Ώρες, ώρες, τελευταία όλο και πιο συχνά, αναρωτιέμαι πώς θα χαρακτήριζε τους νεοέλληνες ο Αριστοτέλης. Ο υπέρμαχος της μεσότητας, της αρετής που απομονώνει τις θυμικές υπερβολές και ακρότητες, τις ακροβασίες της σκέψης, συγκρατώντας την ουσία των πραγμάτων.

Ο δημόσιος διάλογος παρεκκλίνει πλέον ασταμάτητα προς τον εκατέρωθεν στρουθοκαμηλισμό που απαιτεί την υποταγή του συνομιλητή, την παράδοση του στην μια και μοναδική αλήθεια. Επικεντρώνεται στην ικανοποίηση μιας υποτιθέμενης επιβολής, μιας διανοητικής επικράτησης που λησμονεί μια από τις βασικές αρχές τις ουσιαστικής προόδου του ανθρωπίνου γένους που είναι ο συνδυαστικός λογισμός και η καλοπροαίρετη εκμετάλλευση κάθε επιχειρηματολογίας.

Η επίδραση του κορωνοϊού στην πορεία της παγκόσμιας οικονομίας δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί. Η ήδη αναμενόμενη τάση προς υφεσιακό περιβάλλον λόγω της περιορισμένης πλέον αποτελεσματικότητας της χαλαρής νομισματικής πολιτικής, του εμπορικού πολέμου, του Brexit και μιας σειράς ακόμα λόγων, δίνει τη θέση της στη σχετική βεβαιότητα ενός πισωγυρίσματος με απροσδιόριστες ακόμα διαστάσεις.

Όμως η εγχώρια αντίληψη του θέματος μοιάζει να έχει αποκλειστικό στόχο τον επανακαθορισμό των ορίων ανάμεσα στην Επιστήμη και την Πίστη. Ζητήματα λυμένα και διευκρινισμένα εδώ και αιώνες, αναζητούν νέες ερμηνείες στην Ελλάδα του 21ου αιώνα. Στεκόμαστε στα νοητά σύνορα που διαχωρίζουν δήθεν διαφορετικές κοσμοθεωρίες αδυνατώντας να κατανοήσουμε το προφανές. Αναφερόμαστε σε δυο διακριτούς χώρους που δεν εμπλέκονται μεταξύ τους, σε δυο προσεγγίσεις που αφορούν εντελώς ξεχωριστά μέρη της ψυχής και του μυαλού μας.

Απαιτούμε από την Εκκλησία να αρνηθεί το δόγμα της και να μετατρέψει τον συμβολισμό του αίματος και του σώματος του Χριστού από μυστήριο σε διεκπεραιωτική πράξη. Θα αρκούσε η εξαρχής συνεννόηση με το κράτος ώστε να υπάρξει, από όλες τις πλευρές, ισχυρή δήλωση αποτροπής της συμμετοχής σε πολυπληθείς συναθροίσεις, όπως οι λειτουργίες, ειδικά σε άτομα υψηλού κινδύνου (ηλικιωμένους και με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό). Θα αρκούσε η συναίνεση στην αποδοχή χρήσης ατομικού κουταλιού για όσους το επιθυμούν, ακόμη και απλώς για… υποχονδριακούς λόγους.

Δεν μας φθάνει όμως αυτό. Ο ντετερμινισμός μας πρέπει να αλώσει το θρησκευτικό συναίσθημα, να το υποβιβάσει, να χλευάσει την Πίστη, ξεχνώντας ότι είναι αναφαίρετο το δικαίωμα στην ανεξιθρησκεία, στο βαθμό που δεν περιορίζει δικά μου αντίστοιχα δικαιώματα. Η διάθεση για προστασία από μια πιθανή επιδημία γίνεται η ευκαιρία για ιδεολογική ρεβάνς, ανάλογης με τη διαφωνία γύρω από το Άγιο Φως, φέρνοντας την αμυντική αναδίπλωση της άλλης πλευράς που στην προσπάθεια να υπερασπιστεί τα διαχρονικά πιστεύω της δεν προβάλλει το ίδιο σθεναρά την αγωνία της για το γενικό υγειονομικό καλό.

Και επιφανή μέλη της επιστημονικής κοινότητας έπραξαν ένα μέγιστο “αμάρτημα”. Ενεπλάκησαν σε μια ανύπαρκτη αντιδικία. Χρησιμοποίησαν την πίστη τους ως μέσο ανάλυσης της επιστημονικής γνώσης. Ως πιστός, ο κάθε επιστήμονας δικαιούται να λαμβάνει μέρος στα μυστήρια του δόγματος του όπως και ως κοινωνικό ον διαθέτει την άνεση, ακόμη και να… παραβεί τις οδηγίες που ο ίδιος πριν λίγο εξέθεσε. Όταν όμως διαπερνά τα πλαίσια της επιστημοσύνης του, επιχειρώντας να διατηρήσει αυτή την αύρα κύρους, διατυπώντας μια άποψη με αναφορά καθαρά στο υπερφυσικό, εσωτερικό επίπεδο, παραπλανεί ηθελημένα τους πολίτες.

Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Χριστού τω Χριστώ. Και τι γίνεται όταν φαινομενικά το ένα στοιχείο εμπλέκεται με το άλλο; Πρωτίστως συνιστάται ψυχραιμία από όλους. Ιεράρχηση προτεραιοτήτων και νηφάλια προσέγγιση πέρα από προκαταλήψεις και ιδεοπληπτικές παρωπίδες. Στην ωριμότητα της διανοητικής μεσότητας κρύβεται το αιώνιο δώρο του Θεού. Ας μην το ξεχνάμε ποτέ…

4 thoughts on “Στα σύνορα Επιστήμης και Πίστης

  • 11/03/2020, 08:53
    Permalink

    Αν μπορείτε ξαναγράψτε παρακαλώ το σχόλιο σας σε γλώσσα κατανοητή κι από μια γιαγιά στον Έβρο η στην Κρήτη..ο τρόπος που το γράψατε είναι μεν αξιέπαινος αλλά όχι γενικά κατάληπτος..
    Γενικά όμως όλη η φιλοσοφία της ζωής καθορίζεται από το εδώ και τώρα και τις σκληρές πραγματικότητες που απαιτούν άμεση δράση και όχι απο τις χριστιανικές η άριστο τέλειες φιλοσοφίες που δεν αξίζουν ,οπωσδήποτε σε μια δεδομένη στιγμή,ούτε ένα πιάτο ζεστό φαγητό..
    Κατά τα αλλά η κάθε πίστη ειναι μια πνευματική χρεωκοπία για φτωχούς και αρρώστους,δεν γνωρίζουμε πλούσιους που πιστεύουν..η ακόμα χειρότερα προς εκφοβισμό αντιτασσομενων απέναντι σε δυνατοτερους(ο Πάπας θα σου κόψει τη γλώσσα)..
    Η πίστη ήταν πάντα φρένο σε κάθε μορφή εξέλιξης..ας σκεφτούμε μόνο ότι οι αρχαίοι γνώριζαν ότι η γη είναι στρογγυλή,η εκκλησία χρειάστηκε πάνω χίλια χρόνια για να το αποδεχτεί (αν δεν έκαιγε τους σφετεριστές αυτού του δογματισμού)..
    Βαγγελης

    Σχολιάστε
    • 11/03/2020, 12:08
      Permalink

      Ο τρόπος που γράφουμε λέει κάτι για αυτό που είμαστε και δεν επιβάλλεται με βάση ποιος επιθυμεί να το διαβάσει. Με αυτό το σκεπτικό δεν θα είχε υπάρξει λογοτεχνία σε αυτό τον έρημο πλανήτη. Τα υπόλοιπα είναι η καθ’ όλα σεβαστή άποψη σας που βέβαια δεν δείχνει να έχει κατανοήσει πλήρως το πνεύμα του κειμένου. Να είστε καλά.

      Σχολιάστε
  • 11/03/2020, 22:20
    Permalink

    Εμείς οι ορθόδοξοι τα έχουμε λύσει αυτά τα θέματα, όπως είπε πρόσφατα ο εφημέριος του ναού μας. Τώρα για όσους με ιδιαίτερη κακία και αθυροστομία στράφηκαν εναντίον των χριστιανών ορθοδόξων, καμία σχέση με καθολικούς, επισημαίνω ότι οι ύβρεις , οι προσβολές, η στοχοποίηση ως εν δυνάμει φορείς μετάδοσης νόσου και η έμμεση ή άμεση υποστήριξη και υποκίνηση βίαιων πράξεων εναντίον μας, θεωρείται ποινικό αδίκημα με βάση τον αντιρατσιστικό νόμο και όχι μόνο. Ο ρατσισμός των αδελφών μας εναντίον της πλειοψηφίας των Ελλήνων ορθόδοξων κτύπησε κόκκινο.

    Σχολιάστε
  • 15/03/2020, 12:28
    Permalink

    Κάποιοι αναζητούν πάντοτε ευκαιρία για να εκδηλώσουν την αντίθεσή τους με την πίστη των συνανθρώπων τους. Βλέπουμε να αντιδρούν για τις συναθροίσεις στους ιερούς ναούς και για την Θεία Κοινωνία εκείνοι που μάλλον δεν έχουν πατήσει ποτέ σε λειτουργία… Δικαίωμά τους, αλλά δεν είναι δικαίωμά τους να προσπαθούν να πείσουν ότι κατέχουν το απόλυτο της (επιστημονικής) αλήθειας…
    Το άρθρο θέτει τα πράγματα στην σωστή τους βάση… Σεβαστή η άποψη όσων ενοχλούνται, αλλά ας μας επιτρέψουν να έχουμε την δική μας άποψη και, επί τέλους, την δική μας πίστη…

    Σχολιάστε

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.