Εκπαιδευτικό σύστημα σε… κρίση

Γράφει η Αναστασία – Μαρία Δημοπούλου, Δικηγόρος

Ομολογουμένως το εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα μας παρόλο που βάλλεται πανταχόθεν, αποτελεί το στυλοβάτη της ελληνικής κοινωνίας. Αποδεικνύει καθημερινά τη δύναμη που έχει με το να καλλιεργεί και να προσφέρει στην κοινωνία τη νέα παραγωγική ύλη. Η Ελλάδα μπορεί περήφανα να διαλαλεί ότι έχει παιδιά της αρκετούς διεθνούς φήμης αναγνωρισμένους επιστήμονες αλλά και άλλους -ακόμα περισσότερους -ίσως άσημους οι οποίοι καθημερινά παλεύουν και αποτελούν το παραγωγικό δυναμικό της χώρας. Αν σκεφτεί κανείς ότι η Ελλάδα αποτελεί την κοιτίδα του πολιτισμού και των γραμμάτων κι αν αναλογιστεί τη δυναμική που έχει επιδείξει ανά τους αιώνες, αντιλαμβάνεται αμέσως ότι έχει μια ανεκτίμητης αξίας μαγιά την οποία πρέπει να διατηρήσει αναλλοίωτη και η οποία οφείλει να αποτελέσει το θεμέλιο ενός βέλτιστου εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτό τι σημαίνει;

Πρόσφατα ακούσαμε στα πλαίσια του δημοσίου διαλόγου να γίνονται σοβαρές διαβουλεύσεις για το ζήτημα της κατάργησης των λατινικών από τη διδακτέα ύλη της Γ΄ τάξης του Λυκείου για τους υποψηφίους των ανθρωπιστικών σχολών τα οποία μάλιστα θα αντικατασταθούν από το μάθημα της κοινωνιολογίας. Επίσης προτάθηκε η κατάργηση των αρχαίων ελληνικών από γνωστό κείμενο.

Η πρόταση αυτή τύπτει καταφανώς τα θεμέλια του εκπαιδευτικού μας συστήματος διαταράσσοντας την επί πολλά έτη παγιωμένη εκπαιδευτική αρμονία και προκαλώντας μια σωρεία προβλημάτων. Οι γλωσσαμύντορες παντός καιρού συνδέουν τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών με το γλωσσικό ζήτημα. Οι μεν καθαρευουσιάνοι για να την υπερασπιστούν, οι δε δημοτικιστές για να την καταδικάσουν. Και οι μεν και οι δε τη «γλωσσική καθαρότητα» επιδιώκουν. Οι μεν καθαρευουσιάνοι θεωρούσαν πως η νέα ελληνική είναι απευθείας απόγονος της αρχαίας, άρα η αρετή της θα επετυγχάνετο μόνον με τον εναγκαλισμό της με την αττική διάλεκτο. Οι δε δημοτικιστές, που ήθελαν να καθαρίσουν τη ζωντανή γλώσσα από τα κύτταρα μιας «νεκρής γλώσσας», επεδίωκαν την πλήρη αποκοπή της. Βέβαια, ο λαός μας όπως είναι γνωστό τέρπεται από τέτοιου είδους πολώσεις αφού χωρίς το άλας του διχασμού όλα τα προβλήματα μας φαίνονται άνοστα!

Πέρα από το καθαρά θεωρητική συζήτηση, ευνόητο είναι το πρακτικό πρόβλημα που δημιουργεί η κατάργηση διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών στους ήδη ταλαιπωρημένους εκπαιδευτικούς φιλολόγους με αποτέλεσμα να περιορίζονται δραστικά οι ώρες διδασκαλίας. Έτσι από τη μια μεριά οι ήδη διορισμένοι εκπαιδευτικοί θα προσπαθούν πλέον να καλύψουν τις απαραίτητες διδακτικές ώρες αναγκαζόμενοι να διδάσκουν ακόμα και σε διαφορετικές σχολικές μονάδες ενώ από την άλλη εκπνέει παντελώς η πιθανότητα διορισμού για τους αδιόριστους εκπαιδευτικούς με άρρηκτη συνέπεια τη διόγκωση του ήδη ατέρμονου προβλήματος της ανεργίας.

Τελικά τα αρχαία ελληνικά ή τα λατινικά αποτελούν «νεκρές γλώσσες» που σήμερα δε χρησιμεύουν σε τίποτα; Η απάντηση είναι κατηγορηματική. Η μύηση των παιδιών κυρίως στην αρχαία ελληνική γλώσσα αλλά και κατ’ επέκταση και στα λατινικά είναι ιδιαιτέρως σημαντική. Μια γλώσσα που συνεχίζει να παράγει αναγνωστική εμπειρία μέσα από το αποθεματικό κεφάλαιο των κειμένων δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί νεκρή. Κι ας μην τη μιλάει κανείς στον κόσμο τούτο κι ας μην τη γράφει πια κανείς. Ο στόχος της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών λοιπόν δεν είναι να μάθει το παιδί να τα μιλάει αποστηθίζοντας γραμματοσυντακτικούς τύπους και κανόνες, είναι να φτάσει στο σημείο να αναγνωρίζει τόσο ώστε να μπορεί να έχει αναγνωστική εμπειρία. Δεν είναι να ξέρεις απέξω τον υπερσυντέλικο του τάδε ρήματος. Είναι να μπορείς να τον αναγνωρίσει όταν τον συναντήσεις σε ένα κείμενο. Έχοντας έστω μια υποτυπώδη γνώση της αρχαίας ελληνικής ουσιαστικά αποκτάς τις βάσεις για μια άρτια χρήση της νεοελληνικής γλώσσας ενώ μέσω των λατινικών γνωρίζεις τις ρίζες όλων των λατινογενών γλωσσών.

Δεν είναι τυχαίο ότι στα σπουδαιότερα πανεπιστήμια καθώς και σε πολλά σχολεία του εξωτερικού είναι υποχρεωτική η εκμάθηση των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών που αποτέλεσαν τη βάση ουσιαστικά των περισσοτέρων ευρωπαϊκών γλωσσών. Η γλώσσα είναι «ένας ζωντανός οργανισμός» ο οποίος προφανώς εξελίσσεται. Η αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα όμως παραμένουν ζωντανές γιατί πάντα θα υποβόσκουν μέσα στη σύγχρονη μορφή των ευρωπαϊκών γλωσσών, πάντα θα μας «επικοινωνούν» βιώματα, πάντα θα μας διδάσκουν την ιστορία μας και τα αρχαία ελληνικά πάντα θα είναι η γλώσσα που για πρώτη φορά γράφηκε η λέξη «δημοκρατία».

Προφανώς και η αξία μαθημάτων όπως η κοινωνιολογία είναι αδιαμφισβήτητη αφού ο ορθός τρόπος διδασκαλία της προωθεί την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών απέναντι σε διάφορα ζητήματα που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν όταν μπουν στο στίβο της ζωής.

Άρα, ναι μεν το εκπαιδευτικό σύστημα έχει ανάγκη αλλαγών αφού όπως είναι γνωστό κάθε τι που λιμνάζει σταδιακά είναι καταδικασμένο στη φθορά, αλλά σίγουρα δεν είναι αναγκαίο να φτάσουμε και στο άλλο άκρο με εκ βάθρων αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα με τον ξεριζωμός ουσιωδών μαθημάτων από τον εκπαιδευτικό κορμό. Όπως είχα αναφέρει και άνωθεν οφείλουμε να χτίσουμε ένα καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα πάνω στα ήδη υπάρχοντα θεμέλια γιατί διαφορετικά αν διαλύσουμε τα θεμέλια θα γκρεμιστεί ολόκληρος ο εκπαιδευτικό κορμός.

Καταφεύγοντας λοιπόν στην αριστοτελική μεσότητα φρονώ ότι μια λύση θα ήτο να διατηρήσουμε τη διδασκαλία των λατινικών τουλάχιστον για τους μαθητές που έχουν ως στόχο να εισαχθούν σε σχολές όπου θα συναντήσουν θέλοντας και μη τα λατινικά όπως για παράδειγμα σχολές όπως η Νομική ή η Φιλοσοφική και για όλους τους υπόλοιπους να τεθεί στη διδακτέα ύλη ως μάθημα επιλογής. Επίσης η κοινωνιολογία μπορεί να ενταχθεί ως υποχρεωτικό μάθημα για τα παιδιά που στοχεύουν σε ανθρωπιστικές κοινωνιολογικές επιστήμες όπως π.χ σχολές του Παντείου Πανεπιστημίου ,παιδαγωγικές σχολές ενώ για τους υπολοίπους ας τεθεί στο πρόγραμμα σπουδών ως μάθημα επιλογής Από την ακραία κίνηση της απολύτου καταργήσεως πιστεύω ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι πιο έτοιμο να αγκαλιάσει μια μετριοπαθή λύση αφού τα μαθήματα αυτά παραμένουν στο πρόγραμμα διδασκαλίας ενώ δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να επιλέξουν αν θα τα διδαχθούν. Όσον αφορά τα αρχαία ελληνικά θεωρώ ότι το υπάρχον σύστημα είναι ικανοποιητικό.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν καθαρά προσωπικές μου εκτιμήσεις για μια πιο ήπια κι εκλογικευμένη αντιμετώπιση του προβλήματος καθώς οι ριζικές και εκ θεμελίων αλλαγές είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα διχάσουν και θα φθείρουν ανεπανόρθωτα την ήδη πολύπαθη εκπαίδευση.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.