Αλήθειες για τη βύθιση του δεξαμενοπλοίου «Αγία Ζώνη ΙΙ»

Γράφει ο Μάριος Μπρούσκος Στυλιανόιπουλος, Πλοίαρχος Γ’ Εμπορικού Ναυτικού

Aπό τη βύθιση του δεξαμενοπλοίου «Αγία Ζώνη ΙΙ» προκύπτουν πολλά ερωτήματα, τα οποία σχετίζονται τόσο με τις συνθήκες υπό τις οποίες αυτές συνέβη, όσο και με την εγκληματική ανεπάρκεια σε επίπεδο κράτους.

Αρχικώς,  το πλοίο απέπλευσε έμφορτο από τα ΕΛΠΕ για να αγκυροβολήσει περίπου 1,5 μίλια μακριά. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Σημαίας, η ελάχιστη σύνθεση πληρώματος για το συγκεκριμένο πλοίο είναι 11 άτομα συμπεριλαμβανομένου του πλοιάρχου. Στο σκάφος υπήρχαν μόλις 2 άτομα, ο πλοίαρχος και ο Α’ μηχανικός. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της STCW, κατά την διάρκεια της αγκυροβολίας πρέπει να εκτελείται τήρηση φυλακής γέφυρας από αξιωματικό του πλοίου. Το ερώτημα που ευλόγως ανακύπτει είναι αν υπήρχε άτομο στη γέφυρα. Αν υποτεθεί ότι ο πλοίαρχος εκτελούσε τήρηση φυλακής (δεν συνηθίζεται), γιατί δεν αντελήφθη εγκαίρως την εισροή υδάτων, ώστε να εκπέμψει σήμα κινδύνου στις συχνότητες κινδύνου; Η παράλειψη εκπομπής σήματος κινδύνου από κινδυνεύον πλοίο είναι αδίκημα που επισύρει ποινικές και πειθαρχικές κυρώσεις. Συνεπώς, προτού λάβει χώρα η βύθιση του σκάφους, προηγήθηκαν δυο εγκληματικά σφάλματα. Η μη τήρηση φυλακής στη γέφυρα και η μη εκπομπή σήματος κινδύνου. Και στις δύο περιπτώσεις, η ευθύνη βαραίνει τον πλοίαρχο.

Το βασικό ερώτημα έγκειται στο τι συνέβαλε στην βύθιση του σκάφους. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις μετά το ναυάγιο, δεν υπήρξε ρήγμα. Πράγματι, σ’ ένα σκάφος μπορεί να υπάρξει εισροή υδάτων ακόμη και αν δεν προηγηθεί σύγκρουση ή προσάραξη. Συγκεκριμένα, μπορεί να υπάρξει αστοχία στην κατασκευή του πλοίου, θραύση στις σωληνώσεις ψύξεως, στο δίκτυο ερματισμού και αφερματισμού, αστοχία κάποιας βαλβίδας κ.λπ. Μια άλλη περίπτωση που μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή ή και απώλεια ολόκληρου του σκάφους είναι η κακή φόρτωση και η μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της άθικτης ευστάθειας. Αν το πλοίο δεν συμμορφώνεται με αυτές τις απαιτήσεις, μπορεί να αποκτήσει αρνητικό μετακεντρικό ύψος, κλίση τυχαίας πλευράς και να ανατραπεί. Ακόμη, προϋπόθεση που μπορεί να συμβάλει στη βύθιση πλοίου είναι η εξάντληση της μεταφορικής του ικανότητας, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της εφεδρικής του πλευστότητας. Τι συνέβη στο «Αγία Ζώνη ΙΙ»; Πόσος χρόνος μεσολάβησε από την εισροή υδάτων μέχρι τη βύθιση; Το σκάφος διέθετε alarm για την εισροή υδάτων (water ingress); Ήταν σωστά φορτωμένο ή υπερφορτώθηκε;

Μετά το ναυάγιο, ο πλοιοκτήτης έσπευσε να δηλώσει ότι το πλοίο ήταν ανασφάλιστο. Για τα πλοία, υπάρχουν τρείς βασικές ασφάλειες. Αυτές είναι η ασφάλιση σκάφους και μηχανής (hull andmachinery), η ασφάλιση σε κάποιο P & I Club (Protection and Idemnity), η οποία περιλαμβάνει ευθύνες έναντι του πληρώματος, ευθύνες σχετικές με τη διαχείριση του φορτίου, ευθύνες για πρόκληση ζημιών σε τρίτους και ευθύνες που αφορούν σε παράβαση της νομοθεσίας των χωρών διελεύσεως και των κανονισμών λιμένων, και η ασφάλιση για πόλεμο (war risk). Η ασφάλιση σκάφους και μηχανής δεν είναι υποχρεωτική. Όμως, περιλαμβάνει ρήτρες όπως είναι η ρήτρα ναυσιπλοϊας, η ρήτρα ολικής απώλειας κ.λπ, δηλαδή καλύπτει κόστη που ενδεχομένως να είναι δυσβάσταχτα για έναν πλοιοκτήτη. Υπάρχει μια ανάλογη σχέση μεταξύ ηλικίας πλοίου και ύψους ασφαλίστρων. Όσο παλαιότερο είναι ένα σκάφος, τόσο υψηλότερα είναι τα ασφάλιστρα. Όμως, η πιθανότητα να εμφανίσει βλάβη ή και να βυθιστεί ένα σκάφος 45 ετών είναι ιδιαιτέρως υψηλή, ιδιαιτέρως αν γίνει δεκτός ο ισχυρισμός ότι το «Αγία Ζώνη ΙΙ» ήταν φθαρμένο και γεμάτο μπαλώματα. Ποιος σώφρων πλοιοκτήτης θα διακινδύνευε να μην ασφαλίσει ένα τέτοιο πλοίο αν δεν είχε απώτερο κίνητρο;

Το πιστοποιητικό αξιοπλοίας αφορά στην κατάταξη του πλοίου σε κλάση. Αρμόδιος για την έκδοση ενός τέτοιο πιστοποιητικού είναι ο νηογνώμονας που παρακολουθεί και επιθεωρεί το πλοίο, δηλαδή ένα νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου εξουσιοδοτημένο και αναγνωρισμένο από το κράτος. Εναλλακτικά, το ίδιο το κράτος μπορεί να αναλάβει αυτή την υποχρέωση. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του πλοιοκτήτη, το πλοίο δεν το παρακολουθούσε νηογνώμονας αλλά η Διεύθυνση Επιθεώρησης Εμπορικών Πλοίων, η οποία έδωσε παράταση στο πιστοποιητικό αξιοπλοίας που είχε λήξει. Αξίζει κανείς να διερωτηθεί πως είναι δυνατό να δοθεί παράταση σ’ ένα πιστοποιητικό που αφορά πλοίο τόσο παλαιό, κακοσυντηρημένο και που σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση θα είχε αποσυρθεί.

Ένα άλλο θέμα που εγείρει έντονο προβληματισμό είναι οι επιθεωρήσεις του πλοίου από το Port StateControl. Έγιναν ποτέ και αν ναι, πότε ήταν η πιο πρόσφατη; Υπήρξαν μη συμμορφώσεις; Διορθώθηκαν; Η δοθείσα εικόνα του πλοίου συνηγορει για το αντίθετο. Ακόμη, το 2013, δύο πλοία του εν λόγω πλοιοκτήτη είχαν εμπλακεί σε παράνομη μετάγγιση καυσίμων. Κατασχέθηκαν και τα δύο πλοία του, ο ίδιος καταδικάστηκε πρωτοδίκως σε 2,5 χρόνια φυλάκιση, αλλά εν συνεχεία απηλλάγη με την έκδοση απαλλακτικού βουλεύματος και τού επιστράφηκαν τα πλοία. Σε παράνομη μετάγγιση καυσίμων είχε εμπλακεί και το 1991. Ένα τόσο βεβαρημένο παρελθόν δημιουργεί βάσιμες υποψίες για την ύπαρξη δόλου στη βύθιση του πλοίου «Αγία Ζώνη ΙΙ», μολονότι ακόμη δεν έχει αποδειχθεί επισήμως κάτι τέτοιο. Όπως και συνιστά όνειδος για την χώρα μας ότι η δικαιοσύνη κάνει τα στραβά μάτια απέναντι σε ανθρώπους που στο παρελθόν είχαν εμπλακεί σε εγκληματικές δραστηριότητες και τώρα συνεχίζουν να δρουν ανενόχλητοι.

Η κρατική ανεπάρκεια δεν περιορίζεται μονάχα στα ανωτέρω, αλλά στην επιδεικτική αδιαφορία και κωλυσιεργία που ακολούθησε τη βύθιση του σκάφους. Η κινητοποίηση των Αρχών έγινε με σημαντική καθυστέρηση, με αποτέλεσμα το πετρέλαιο που διέρρευσε στη θάλασσα να επεκταθεί γρήγορα. Δε χρησιμοποιήθηκαν αμέσως τα προστατευτικά φράγματα (floating booms) και οι κατάλληλες απορρυπαντικές ουσίες (oil dispersants), ενώ τα βοηθητικά σκάφη προσέγγισαν με σημαντική καθυστέρηση. Η επικοινωνιακή διαχείριση από τον αρμόδιο Υπουργό υπήρξε τουλάχιστον ατυχής, με πολλές ενδείξεις προκλητικότητας, αισχρών ψεμμάτων, επιδεικτικής αδιαφορίας και καιροσκοπισμού. Μια σοβαρή περιβαλλοντική ρύπανση έγινε αντικείμενο πολιτικών διαξιφισμών. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν δίστασε για μια ακόμη φορά να ασκήσει χυδαία μικροπολιτική πάνω σε μια μολυσμένη θάλασσα και εκατοντάδες επιχειρήσεις που καταστράφηκαν.

Η μόλυνση στο Σαρωνικό αποτελεί μαύρη σελίδα για τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τη χώρα μας. Οι επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι σοβαρές και θα παρέλθουν πολλά χρόνια μέχρι να αποκατασταθεί η διαταραχή του οικοσυστήματος. Η δε οικονομική ζημία ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, αφού έπληξε αλιείς, παράκτιες επιχειρήσεις και κατοίκους. Πρόκειται για περιβαλλοντική υποβάθμιση μεγάλου μεγέθους, με αρνητικές συνέπειες στο τουριστικό προϊόν και τις επενδύσεις.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.