Οι ξεπεσμένες ελίτ, οι τσαρλατάνοι και οι πολίτες που δεν έχουν γνώμη

Γράφει ο Γιάννης Πήλιουρας, Διεθνολόγος

Ζούμε συναρπαστικά χρόνια. Αυτό κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει όταν στη Δύση το πολιτικό status quo αλλάζει αφού η στρατηγική επιλογή της Βρετανίας να εξέλθει του νυμφώνος της Ε.Ε. και η διαφαινόμενη αλλαγή στάσης της ΗΠΑ σε σχέση με τις παραδεδεγμένες πολιτικές του παρελθόντος επηρεάζουν συνολικά της χώρες της Δύσης, ιδιαίτερα της Ε.Ε., στην οποία συμμετέχει η χώρα μας. Αυτά βέβαια αφορούν το μακροεπίπεδο, καθώς στον πολιτικό μας μικρόκοσμο, οι Έλληνες επέλεξαν το 2015 να στραφούν στην αντισυστημική Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ που μαζί με το περιθωριακό κόμμα των ΑΝ.ΕΛ. σχημάτισαν την ελληνική κυβέρνηση που βρίσκεται στην εξουσία τα τελευταία δυο χρόνια. Η συζήτηση για το πως τα γεγονότα στη Δύση επηρεάζουν και τα εσωτερικά μας και αν τελικά οι πολίτες είναι έρμαια του λαϊκισμού ή απλά έχουν αλλάξει οι συνθήκες και οι επιλογές στη σύγχρονη δημοκρατία πρέπει κάποια στιγμή να γίνει και στη χώρα μας.

Οι πολιτικές ελίτ σε αδιέξοδο

Το τέλος της ιστορίας, που η φιλελεύθερη πτέρυγα της αμερικανικής και όχι μόνο διανόησης υποστήριξε, μέσα από τη σκέψη του Φουκουγιάμα, μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ και την επιβεβαίωση της παντοδυναμίας των ΗΠΑ, έληξε πρόωρα όσο οι προκλήσεις μέσα στην Ευρασία αυξάνονται αντί να μειώνονται. Θέματα που ο σκληρός διπολισμός του χθες είχε λύσει, πλέον γίνονται ζητούμενα για τον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης που βλέπει το οικοδόμημα της ενωμένης Ευρώπης να δέχεται σκληρές αντιδράσεις και αποχωρήσεις.

Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες σε αυτές τις προκλήσεις εμφανίστηκαν ανέτοιμες να αντιδράσουν, ιδιαίτερα μετά την παραδοχή από τον σημερινό πρόεδρο των ΗΠΑ για μια διαφορετική στρατηγική προσέγγιση σε σχέση με το παρελθόν. Η νταντά που προστάτευε τους συμμάχους της, επιτρέποντας τους να αναπτύσσονται οικονομικά, όσο εκείνη επένδυε στην ευρωπαϊκή άμυνα φαίνεται πως αποσύρεται ή τουλάχιστον δυσανασχετεί αρκετά, επιλέγοντας να αλλάξει τακτική. Οι κυβερνήσεις των χωρών της Ε.Ε. πέρα από τις εθνικού τύπου διαβεβαιώσεις, αποδεικνύονται καθημερινά λίγες, τόσο με το αποτέλεσμα του Brexit, όσο και μετά από τα συνεχή μηνύματα της κοινωνίας σε κατά τόπους εκλογικές αναμετρήσεις.

Το αδιέξοδο των πολιτικών ελίτ, φάνηκε καθαρά και στη δική μας περιπέτεια, που εξελίσσεται μέρα με τη μέρα. Η οικονομική κρίση που σάρωσε την περιφέρεια της Ευρωζώνης, παρουσιάστηκε λανθασμένα από την κρατοκεντρική αντίληψη των χωρών του Βορρά σαν μια κατά περίπτωση ασυνέπεια των χωρών του Νότου, Την ίδια ώρα η ανάλογη κρατοκεντρική προσέγγιση από την πλευρά των αδύναμων κρατών παρουσιάζει τη χώρα τους ως θύμα των «αγορών» και των επιλογών των κυβερνήσεων του Βορρά να κυριαρχήσουν έναντι των εθνικών κυβερνήσεων που παρουσιάζονται ως απλά φερέφωνα των πιστωτών.

Το λεγόμενο δημοκρατικό έλλειμμα της ενωμένης Ευρώπης, απόρροια της συντονισμένης μη ανάληψης ευθύνης από τις κυβερνητικές ηγεσίες της Ε.Ε. για περαιτέρω ουσιαστική δημοκρατική εμβάθυνση των οργάνων της ένωσης., δεν εσωτερικοποιεί τα προβλήματα (μεταναστευτικό, οικονομική κρίση) αλλά τα παρουσιάζει αποσπασματικά, λες και αφορούν συγκεκριμένα μόνο κράτη-μέλη. Την ίδια στιγμή, η αέναη διαπραγμάτευση των ισχυρών με τους ανίσχυρους (πιστωτές-δανειζόμενοι) υποσκάπτει περαιτέρω την ευρωπαϊκή πρόβλεψη για την αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών (άρθρο 3, παρ 3 ΣΕΕ).

Έτσι, η δημοσιονομική κρίση ή άλλα είδη κρίσης γίνονται εντέλει πολιτικές κρίσεις με ανυπολόγιστες συνέπειες για όλους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα κράτη που παράγουν πλούτο στην Ευρώπη, τον παράγουν μέσα από την ενιαία αγορά και το κοινό νόμισμα που επιτρέπουν τη διάχυση των προϊόντων των κρατών μελών σε όλα τα κράτη της Ε.Ε. ενώ με μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη συνάπτουν συμφωνίες ως Ε.Ε. με άλλες περιφερειακές δυνάμεις.

Οι τσαρλατάνοι

Μέσα σε αυτό το ζοφερό τοπίο βρίσκουν πρόσφορο έδαφος περιθωριακοί ηγετίσκοι και κόμματα, όπως ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α., οι οποίοι με ένα μίγμα λαϊκιστικού και αντικαπιταλιστικού λόγου, ενδύουν την πολιτική τους γύμνια στην προσπάθεια τους να επικρατήσουν εκλογικά. Η περιπτωσιολογική μελέτη του φαινομένου ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στα στενά εθνικά μας όρια δεν φτάνει εάν δεν αντιμετωπίσουμε συνολικά το φαινόμενο του πολιτικού τσαρλατανισμού στη Δύση.

Τα αποτελέσματα της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ επηρέασαν την εκλογική συμπεριφορά των Ισπανών ψηφοφόρων του κινήματος Podemos, ενώ τα κόμματα που προτάσσουν τον ευρωσκεπτικισμό και την αντιμεταναστευτική ρητορική συγχαίρουν το ένα το άλλο σε κάθε εκλογική τους επιτυχία.

Πώς όμως μπορεί αυτός ο τσαρλατανισμός και ο κοντόφθαλμος λόγος να αποκαλυφθούν; Δυστυχώς, τα λογικά επιχειρήματα δεν φτάνουν για να πειστεί ένα μεγάλο ακροατήριο που έχει κουραστεί από την διγλωσσία και τη μη επίτευξη των οραμάτων που συνέδεαν την Ευρώπη με την ευμάρεια και την ασφάλεια. Η ήπειρος των μεγάλων ευκαιριών δέχεται τεράστια πίεση από τις τεκτονικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή ενώ τα τρομοκρατικά δίκτυα έχουν παρεισφρύσει σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις (Λονδίνο, Παρίσι, Βερολίνο). Την ίδια ώρα, η ευμάρεια και η ανάπτυξη της Ευρώπης δέχονται πιέσεις από την ανταγωνιστική Ανατολή στην οποία έχουν στραφεί όλοι οι οικονομικοί κολοσσοί αφήνοντας εκατομμύρια άνεργους Ευρωπαίους να βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να συρρικνώνεται.

Το πείραμα ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εάν αποτύχει, θα βοηθήσει πολλούς λαούς στην Ευρώπη να αντιληφθούν ότι τα εύκολα λόγια και οι εκατοντάδες χιλιάδες υποστηρικτές τους που ξαφνικά ανακάλυψαν ότι έχουν γνώσεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας και το πως μπορεί να ορθοποδήσει, θα βρεθούν σε αδιέξοδο (όπως ήδη έχουν βρεθεί) και θα αποκαλυφθεί η πλήρης γύμνια τους.

Οι πολίτες που δεν έχουν γνώμη

Υπάρχει όμως μια σιωπηλή ομάδα ανθρώπων που δεν έχουν εκφραστεί με το πάθος που κατά καιρούς εκφράζονται οι πολίτες στην Ελλάδα αλλά και στη Δύση γενικότερα. Οι πολίτες που επέλεγαν να διατηρήσουν την ανωνυμία των απόψεων τους και να κοιτάζουν τη δουλειά τους, δηλώνοντας έντιμα πως δεν γνωρίζουν λεπτομέρειες για τα τεκταινόμενα. Επέλεγαν συνήθως ένα κόμμα εξουσίας το οποίο εξέφραζε εκείνη τη στιγμή τις απόψεις τους ή τη γενικότερη τάση. Μπορεί να μην επιλέγουν πια να προσέρχονται στις κάλπες λόγω της γενικής ανυποληψίας. Όμως αυτοί οι πολίτες, που έμειναν από επιλογή στο περιθώριο, χωρίς να εκτεθούν, είναι επιβεβλημένο να αναλάβουν δράση και να προστατέψουν τα κεκτημένα τους. Να αναδείξουν εκείνους τους ηγέτες που θα τραβήξουν το κάρο από τη λάσπη της στασιμότητας και να δώσουν νέα ώθηση, μακριά από βερμπαλισμούς και διχαστικές λογικές.

Γιατί απ’ ο,τι φαίνεται τίποτα στο σύγχρονο δυτικό κόσμο δεν μπορεί να φαντάζει δεδομένο. Κι αυτό πρέπει να το κατανοήσουν όλοι πριν να είναι πολύ αργά.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *